કેરી કે લીંબુ નહીં, આ વખતે બનાવો ફણસનું ચટાકેદાર અથાણું
ભારતીય ભોજનમાં અથાણાનું સ્થાન ખૂબ જ ખાસ છે. બપોરનું જમવાનું હોય કે રાતનું, અથાણું જમવાનો સ્વાદ બમણો કરી દે છે. ઘણીવાર એવું બને છે કે ઘરમાં બે-ત્રણ પ્રકારના શાક બન્યા હોય, છતાં જમવામાં તે મજા નથી આવતી, પરંતુ બીજી તરફ, અથાણાનો એક નાનો ટુકડો આખા ભોજનનો સ્વાદ બદલી નાખે છે. દાળ-ભાત હોય કે દાળ-મખની, ઘણા લોકો માત્ર અથાણા સાથે જ આખું જમવાનું જમી લે છે. ઉનાળાની ઋતુમાં તો અથાણા વગર જમવાનું ફીકું લાગે છે.
બજારમાં ઘણા પ્રકારના અથાણા મળે છે, જેમ કે કેરીનું અથાણું, મિક્સ અથાણું, ગાજર, મરચાં, કરૌંદા, લીંબુ, મૂળા, કોબીજ વગેરે. પરંતુ આ બધામાં ફણસનું અથાણું પોતાની એક અલગ જ ઓળખ અને સ્વાદ ધરાવે છે. ફણસનું અથાણું ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે, પરંતુ ઘણા લોકો તેને ઘરે બનાવવાનો પ્રયાસ તો કરે છે, પરંતુ તે બરાબર તૈયાર થઈ શકતું નથી. સૌથી મોટી સમસ્યા જે લોકોને આવે છે, તે એ છે કે ફણસ ખૂબ જ કડક (સખત) રહી જાય છે, જેનાથી તેનો સ્વાદ મસાલા સાથે ભળીને પણ નિખરી શકતો નથી.
જો તમે પણ ફણસનું અથાણું ઘરે બનાવવાથી ડરો છો અથવા તમારું અથાણું કડક રહી જાય છે, તો ચિંતા કરશો નહીં. આજે અમે તમને એક એવી સિમ્પલ રેસીપી જણાવીશું, જેનાથી તમારું ફણસનું અથાણું એકદમ સોફ્ટ બનશે અને વર્ષો સુધી ખરાબ નહીં થાય.
ફણસના અથાણા માટે જરૂરી સામગ્રી
અથાણાને સ્વાદિષ્ટ અને લાંબા સમય સુધી ટકાઉ બનાવવા માટે યોગ્ય સામગ્રીની પસંદગી ખૂબ જ જરૂરી છે:
-
ફણસ: 1 કિલો (કાચું અને નાના કદનું)
-
રાઈનું તેલ: 250-300 મિલીલીટર (અથાણા માટે રાઈનું તેલ જ સૌથી શ્રેષ્ઠ હોય છે)
-
મીઠું: 3-4 મોટા ચમચા (સ્વાદ મુજબ, અથાણામાં મીઠું થોડું વધારે જ હોય છે)
-
હળદર પાવડર: 2 મોટા ચમચા
-
લાલ મરચું પાવડર: 2-3 મોટા ચમચા (તીખાશ તમે તમારા સ્વાદ મુજબ ઓછી કે વધારે કરી શકો છો)
-
વરિયાળી: 3 મોટા ચમચા
-
રાઈના કુરિયા : 2 મોટા ચમચા
-
મેથીના દાણા: 1 મોટો ચમચો
-
જીરું: 1 મોટો ચમચો
-
અજમો: 1 નાની ચમચી
-
કલૌંજી : 1 નાની ચમચી
-
હિંગ: ½ નાની ચમચી
-
સરકો (Vinegar): 2 મોટા ચમચા (આ અથાણાને ખરાબ થવાથી બચાવે છે)
ફણસના અથાણાની વિગતવાર રેસીપી
1. ફણસની તૈયારી
અથાણા માટે ફણસ પસંદ કરતી વખતે ધ્યાન રાખો કે તે કાચું હોય અને તેમાં બીજ ન બન્યા હોય. ફણસને કાપતી વખતે હાથમાં રાઈનું તેલ લગાવી લો, કારણ કે ફણસમાંથી ચીકણું દૂધ નીકળે છે. ફણસની છાલ ઉતારીને તેને નાના-નાના ટુકડાઓમાં કાપી લો.
2. ફણસને બાફવું (સોફ્ટ બનાવવાની સિક્રેટ)
ફણસ કડક ન રહે, તે માટે તેને બાફવું ખૂબ જ જરૂરી છે. એક મોટા વાસણમાં પાણી ગરમ કરો. તેમાં થોડું મીઠું અને એક ચમચી હળદર નાખો. હવે કાપેલા ફણસના ટુકડાઓને ઉકળતા પાણીમાં નાખી દો. ફણસને લગભગ 70-80% સુધી જ બાફવાનું છે, એટલે કે તે એટલું સોફ્ટ થઈ જાય કે સરળતાથી કપાઈ શકે, પરંતુ ગળી જવું જોઈએ નહીં. બાફ્યા પછી ફણસને ગાળી લો અને તેને કોઈ સુતરાઉ કપડા પર ફેલાવીને 3-4 કલાક માટે તડકામાં સુકવી દો. તડકામાં સુકવવાથી ફણસનું વધારાનું પાણી ખતમ થઈ જશે, જેનાથી અથાણું વર્ષો સુધી ખરાબ નહીં થાય.
3. મસાલા તૈયાર કરવા
જ્યાં સુધી ફણસ સુકાઈ રહ્યું છે, તમે અથાણાના મસાલા તૈયાર કરી લો. એક પેનમાં વરિયાળી, મેથીના દાણા, જીરું અને અજમાને ધીમા તાપે 1-2 મિનિટ માટે સૂકા શેકી લો (Dry Roast). મસાલામાંથી સારી સુગંધ આવવા લાગે તો ગેસ બંધ કરી દો. મસાલાને ઠંડા કરીને તેને મિક્સરમાં અધકચરા પીસી લો. ધ્યાન રાખો, મસાલાનો એકદમ ફાઈન પાવડર બનાવવાનો નથી. હવે આ પીસેલા મસાલામાં રાઈના કુરિયા, કલૌંજી, મીઠું, હળદર અને લાલ મરચું પાવડર મિક્સ કરીને રાખી લો.
4. તેલ ગરમ કરવું
કઢાઈમાં રાઈનું તેલ નાખો અને તેને ધુમાડો નીકળે ત્યાં સુધી ગરમ કરો. આનાથી તેલની કાચી વાસ દૂર થઈ જાય છે. તેલ ગરમ થયા પછી ગેસ બંધ કરી દો અને તેલને થોડું ઠંડું થવા દો. જ્યારે તેલ નવશેકું (ગોળગુણું) રહી જાય, તો તેમાં હિંગ નાખી દો.
5. અથાણું મિક્સ કરવું
હવે એક મોટા વાસણમાં સુકાયેલા ફણસના ટુકડાઓને નાખો. તેની ઉપર તૈયાર કરેલો મસાલો નાખો. સાથે જ, નવશેકું રાઈનું તેલ પણ નાખી દો. બધી વસ્તુઓને બરાબર મિક્સ કરો જેથી ફણસના દરેક ટુકડા પર મસાલાનું પડ ચડી જાય. અંતમાં, તેમાં સરકો (વિનેગર) નાખો અને બરાબર મિક્સ કરી લો.
6. અથાણું સ્ટોર કરવું
અથાણાને સંપૂર્ણપણે ઠંડું થવા દો. ઠંડું થયા પછી, તેને એક સાફ અને સૂકી કાચની બરણી (Jar) માં ભરી લો. અથાણાને 3-4 દિવસ માટે તડકામાં રાખો, જેથી મસાલા ફણસની અંદર સુધી જતા રહે અને તે વધુ સોફ્ટ થઈ જાય. ધ્યાન રાખો કે અથાણું હંમેશા તેલમાં ડૂબેલું રહે, જેથી તેમાં ફૂગ ન લાગે. જો જરૂર લાગે, તો તમે થોડું વધુ તેલ ગરમ કરીને ઠંડું કરીને ઉપરથી નાખી શકો છો.કેટલીક ખાસ ટિપ્સ (Tips for Perfect Pickle)
-
વાસણ: અથાણાને હંમેશા કાચના અથવા ચીની માટીના વાસણમાં જ સ્ટોર કરો, સ્ટીલ કે પ્લાસ્ટિકના વાસણોમાં અથાણું ખરાબ થઈ શકે છે.
-
ભેજ: અથાણામાં ભેજ બિલકુલ હોવો જોઈએ નહીં. ફણસને બરાબર સુકવવું અને કાચની બરણીનું સૂકું હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
-
ચમચી: અથાણું કાઢતી વખતે હંમેશા સૂકી અને સાફ ચમચીનો જ પ્રયોગ કરો.
આ સિમ્પલ રેસીપી અપનાવીને તમે ઘરે જ બજાર કરતા વધુ સારું, એકદમ સોફ્ટ અને ચટપટું ફણસનું અથાણું તૈયાર કરી શકો છો. તેને પરાઠા, દાળ-ભાત અથવા સાદી રોટલી સાથે પીરસો અને તમારા જમવાનો સ્વાદ બમણો કરો.
