તાજું એલોયેરા જેલ લગાવતા પહેલા આ ભૂલ ન કરો, નહીં તો ત્વચા અને વાળને થઈ શકે છે નુકસાન
એલોયેરા એટલે કે કુંવારપાઠું એક એવું છોડ છે, જે ઘણા ઘરોમાં સરળતાથી જોવા મળે છે. ત્વચાની સંભાળથી લઈને વાળની કાળજી સુધી એલોયેરાનો ઉપયોગ વર્ષોથી કરવામાં આવે છે. બજારમાં મળતા એલોયેરા જેલ ઉપરાંત ઘણા લોકો સીધું છોડમાંથી પાન તોડીને તેમાં રહેલું તાજું જેલ કાઢીને ચહેરા, વાળ અને માથાની ત્વચા પર લગાવે છે.
એલોયેરા જેલમાં પાણીનું પ્રમાણ વધારે હોય છે અને તેમાં વિવિધ કુદરતી સંયોજનો જોવા મળે છે. તેથી તે ત્વચાને ઠંડક અને ભેજ આપવાની લાગણી આપી શકે છે. પરંતુ અહીં એક મહત્વની વાત છે—છોડમાંથી પાન તોડીને સીધું જ જેલ કાઢી ચહેરા કે વાળમાં લગાવવું હંમેશાં યોગ્ય નથી.
આવું કરવાથી એલોયેરાના જ એક ભાગમાં રહેલું પદાર્થ ત્વચા અથવા શરીરના સંપર્કમાં આવી શકે છે, જે કેટલાક લોકોમાં બળતરા, ખંજવાળ અથવા અન્ય તકલીફ ઊભી કરી શકે છે.
એલોયેરા જેલમાં એવી કઈ વસ્તુ છે જેનાથી સાવચેત રહેવું જોઈએ?
એલોયેરાના પાનને કાપવામાં આવે ત્યારે જેલની સાથે એક પીળાશ પડતું પ્રવાહી બહાર નીકળતું જોવા મળે છે. તેને સામાન્ય રીતે એલોય લેટેક્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમાં એલોઇન (Aloin) નામનું સંયોજન જોવા મળે છે.
ઘણા લોકો પાન કાપ્યા પછી તેને માત્ર પાણીથી ધોઈને સીધું જ જેલ કાઢી લે છે. પરંતુ પાનમાંથી નીકળતું આ પીળું પ્રવાહી સંપૂર્ણપણે દૂર ન થયું હોય તો તે જેલ સાથે મિશ્રિત થઈ શકે છે.
એટલે છોડમાંથી મળતા એલોયેરાનો ઉપયોગ કરતી વખતે માત્ર “જેલ પારદર્શક દેખાય છે કે નહીં” એટલું જ જોવું પૂરતું નથી. પાન કાપ્યા પછી તેમાં રહેલું પીળું લેટેક્સ સારી રીતે બહાર નીકળી જાય તેની પણ કાળજી રાખવી જરૂરી છે.
એલોયેરાના પાનમાંથી જેલ કેવી રીતે મળે છે?
એલોયેરાનું પાન બહારથી લીલું, જાડું અને કઠણ હોય છે. તેની અંદર સામાન્ય રીતે ત્રણ અલગ ભાગ જોવા મળે છે—બહારનું લીલું પડ, તેની નીચે પીળાશ ધરાવતું લેટેક્સ અને અંદરનો પારદર્શક જેલ.
સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતો ભાગ અંદરનો પારદર્શક જેલ છે. પરંતુ પાન કાપતાં સમયે લેટેક્સ પણ બહાર આવે છે. તેથી પાનને કાપીને તરત જ ચહેરા પર ઘસવાની જગ્યાએ પહેલાં આ પીળા પ્રવાહીને બહાર નીકળી જવા દેવો વધુ યોગ્ય છે.
આ નાની પરંતુ મહત્વપૂર્ણ સાવચેતી છે, જેને ઘણા લોકો અવગણી દે છે.
ત્વચા પર એલોયેરા લગાવવાથી શું થઈ શકે?
એલોયેરા જેલનો ઉપયોગ ઘણા લોકો ત્વચાને ઠંડક અને ભેજ આપવા માટે કરે છે. સૂર્યના સંપર્ક પછી ત્વચા પર થતી ગરમી કે સૂકાપાની લાગણીમાં પણ લોકો તેનો ઉપયોગ કરે છે.
પરંતુ દરેક વ્યક્તિની ત્વચા એકસરખી હોતી નથી. કેટલીક વ્યક્તિઓને એલોયેરાના છોડમાંથી મળતા ચોક્કસ ઘટકો પ્રત્યે સંવેદનશીલતા હોઈ શકે છે.
જો લેટેક્સ અથવા અન્ય ઘટકો ત્વચાના સંપર્કમાં આવે તો કેટલાક લોકોમાં લાલાશ, ખંજવાળ, બળતરા અથવા ચામડી પર ચકામા જેવી પ્રતિક્રિયા થઈ શકે છે. ખાસ કરીને સંવેદનશીલ ત્વચા ધરાવતા લોકોએ વધારે સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
એટલે કુદરતી વસ્તુ છે એટલે દરેક વ્યક્તિ માટે તે આપમેળે સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
માથાની ચામડી અને વાળ માટે પણ સાવચેતી જરૂરી
એલોયેરા માત્ર ચહેરા માટે જ નહીં, પરંતુ વાળ અને સ્કાલ્પ માટે પણ ઘણા લોકો ઉપયોગ કરે છે. માથાની ચામડી પર જેલ લગાવવાથી ઠંડકની લાગણી મળી શકે છે અને કેટલાક લોકો તેને વાળની કન્ડિશનિંગ માટે પણ ઉપયોગમાં લે છે.
પરંતુ સ્કાલ્પ પણ ત્વચાનો જ એક ભાગ છે. તેથી અહીં પણ એલોયેરામાં રહેલા કોઈ ઘટકથી ઇરિટેશન થવાની શક્યતા રહે છે.
જો એલોયેરા લગાવ્યા પછી માથામાં વધુ ખંજવાળ, બળતરા, લાલાશ અથવા અસ્વસ્થતા અનુભવાય તો તેનો ઉપયોગ ચાલુ રાખવાને બદલે તેને ધોઈ નાખવો જોઈએ.
એલોયેરાનો ઉપયોગ કરતા પહેલા શું કરવું?
જો તમે છોડમાંથી તાજું એલોયેરા જેલ કાઢવા માંગતા હો, તો સૌથી પહેલાં પાનને સારી રીતે પાણીથી સાફ કરો. ત્યારબાદ પાનના છેડાનો ભાગ કાપીને તેને ઊભું રાખી શકાય છે, જેથી પીળાશ ધરાવતું લેટેક્સ બહાર નીકળી શકે.
થોડો સમય આ રીતે રાખ્યા પછી પાનમાંથી નીકળતા પીળા પ્રવાહીને ફેંકી દો. ત્યારબાદ પાનને ફરીથી સારી રીતે ધોઈ લો.
હવે બહારનું લીલું પડ દૂર કરીને અંદરનો પારદર્શક જેલ કાઢી શકાય છે. જેલનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં તેને પણ સ્વચ્છ રીતે ધોઈ લેવો વધુ યોગ્ય છે.
આ પ્રક્રિયા થોડી વધારાની મહેનત માગે છે, પરંતુ સીધું પાન કાપીને જેલ લગાવવા કરતાં વધુ સાવચેતીભર્યો રસ્તો છે.
માત્ર ધોઈ લેવાથી જ બધું દૂર થઈ જાય છે?
માત્ર એક વખત પાણીથી પાન ધોઈ લેવાથી અંદર રહેલું દરેક ઘટક દૂર થઈ જાય એવું માનવું યોગ્ય નથી. કારણ કે પાન કાપ્યા પછી બહાર આવતું પીળું લેટેક્સ અલગથી બહાર કાઢવું જરૂરી છે.
એટલે “પાન ધોયું અને તરત જ જેલ લગાવી દીધું” એવી રીત કરતાં પહેલાં પાનમાંથી નીકળતા પીળા પ્રવાહીને સારી રીતે દૂર કરવો વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ બાબત ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ઉપયોગી છે જેઓ બજારમાં મળતા તૈયાર જેલને બદલે ઘરમાં ઉગાડેલા છોડમાંથી સીધો એલોયેરા વાપરે છે.
શું એલોયેરા ખાઈ પણ શકાય?
એલોયેરા જેલને લઈને ઘણી વખત ત્વચા અને વાળ ઉપરાંત તેને ખાવા અંગે પણ ચર્ચા થાય છે. પરંતુ અહીં વધારે સાવચેતી જરૂરી છે.
એલોયેરાના પાનના વિવિધ ભાગોમાં રહેલા ઘટકોની અસર અલગ હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને લેટેક્સનું સેવન પેટ માટે તકલીફ ઊભી કરી શકે છે. તેના કારણે પેટમાં દુખાવો, ખેંચાણ, ઉબકા અથવા ઝાડા જેવી સમસ્યા થઈ શકે છે.
તેથી ઘરેથી કાઢેલા કાચા એલોયેરાને માત્ર “કુદરતી છે એટલે ખાઈ શકાય” એવી માન્યતા સાથે સેવન ન કરવું જોઈએ. જો એલોયેરાનું સેવન કરવું હોય તો યોગ્ય રીતે તૈયાર કરાયેલ અને વિશ્વસનીય ઉત્પાદન અંગે નિષ્ણાતની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે.
એલોયેરામાં કયા પોષક અને કુદરતી ઘટકો હોય છે?
એલોયેરા અંગે થયેલા અભ્યાસોમાં તેમાં અનેક પ્રકારના કુદરતી સંયોજનો જોવા મળ્યા છે. તેમાં કેટલાક વિટામિન, ખનિજ, એન્ઝાઇમ, એમિનો એસિડ અને અન્ય વનસ્પતિ આધારિત સંયોજનોનો સમાવેશ થાય છે.
આ જ કારણસર એલોયેરાનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે વિવિધ સૌંદર્ય અને ત્વચા સંભાળની પદ્ધતિઓમાં થતો આવ્યો છે.
પરંતુ કોઈ છોડમાં ઘણા ઉપયોગી ઘટકો હોય એટલે તેના દરેક ભાગનો ઉપયોગ કોઈપણ રીતે કરી શકાય એવો અર્થ નથી. એલોયેરાના કિસ્સામાં પણ “કયો ભાગ ઉપયોગમાં લેવાય છે” અને “તે કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે” તે ખૂબ મહત્વનું છે.
પહેલી વાર લગાવતા હો તો પેચ ટેસ્ટ કરો
જો તમે પહેલીવાર તાજું એલોયેરા જેલ ચહેરા કે શરીર પર લગાવી રહ્યા છો, તો સીધું મોટા વિસ્તારમાં લગાવવાને બદલે નાની જગ્યાએ થોડું લગાવીને પ્રતિક્રિયા જોવી વધુ સાવચેતીભર્યું છે.
થોડા સમય દરમિયાન જો લાલાશ, ખંજવાળ, બળતરા અથવા અન્ય અસામાન્ય પ્રતિક્રિયા જોવા મળે તો તેનો ઉપયોગ બંધ કરવો જોઈએ.
આ ખાસ કરીને સંવેદનશીલ ત્વચા અથવા અગાઉ કોઈ કોસ્મેટિક વસ્તુથી એલર્જી થઈ હોય તેવા લોકો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
એલોયેરા અંગે સૌથી મોટી ગેરસમજ
એલોયેરા કુદરતી છોડ છે એટલે તેની કોઈ આડઅસર થઈ જ ન શકે—આ સૌથી સામાન્ય ગેરસમજોમાંની એક છે.
કુદરતી વસ્તુઓમાં પણ સક્રિય રાસાયણિક સંયોજનો હોય છે. કોઈ વ્યક્તિ માટે જે વસ્તુ સારી રીતે સહન થઈ શકે છે, તે બીજી વ્યક્તિમાં એલર્જી અથવા ઇરિટેશન પેદા કરી શકે છે.
તેથી એલોયેરાને ચમત્કારિક ઉપચાર તરીકે જોવાને બદલે તેને ત્વચા અને વાળની કાળજી માટે ઉપયોગમાં લેવાતી એક કુદરતી વસ્તુ તરીકે જોવી જોઈએ.
અંતમાં શું યાદ રાખવું?
તાજું એલોયેરા જેલ વાપરતા પહેલા સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે પાન કાપ્યા પછી નીકળતું પીળું લેટેક્સ સીધું ત્વચા, સ્કાલ્પ અથવા શરીરમાં ન જાય તેની કાળજી રાખવી.
પાનને સાફ કરો, કાપ્યા પછી પીળું પ્રવાહી બહાર નીકળવા દો, તેને દૂર કરો અને ત્યારબાદ પાનને ફરીથી ધોઈને પારદર્શક જેલનો ઉપયોગ કરો. પહેલીવાર ઉપયોગ કરતા હો તો નાની જગ્યાએ પેચ ટેસ્ટ કરવો પણ સારો વિકલ્પ છે.
જો એલોયેરા લગાવ્યા પછી સતત બળતરા, સોજો, ખંજવાળ કે અન્ય તકલીફ થાય તો તેનો ઉપયોગ બંધ કરીને જરૂર પડે ત્યારે તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.
અંતે વાત એટલી જ છે કે એલોયેરા ઉપયોગી હોઈ શકે છે, પરંતુ “કુદરતી” એટલે “કોઈ સાવચેતીની જરૂર નથી” એવું માનવું યોગ્ય નથી. યોગ્ય રીતે તૈયાર કરીને અને પોતાની ત્વચાની પ્રતિક્રિયાને ધ્યાનમાં રાખીને તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો બિનજરૂરી મુશ્કેલીથી બચી શકાય છે.
