લગ્ન પછી સરનેમ બદલવી કે સ્પેલિંગ સુધારવી? UIDAIના નવા નિયમોથી કામ થશે એકદમ સરળ
આજે, આધાર કાર્ડ દેશમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઓળખ દસ્તાવેજ બની ગયું છે. બેંક ખાતું ખોલાવવું, સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો, આવકવેરા રિટર્ન ભરવું, નવું સિમ કાર્ડ ખરીદવું વગેરે જેવા અનેક આવશ્યક કાર્યો માટે તેની જરૂર પડે છે. તેથી, જો તમારા આધાર કાર્ડ પર તમારું નામ ખોટી રીતે નોંધાયેલું હોય, અથવા લગ્ન પછી તમારું નામ કે અટક બદલાઈ ગઈ હોય, તો તેને સમયસર અપડેટ કરાવવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
યુનિક આઈડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (UIDAI) એ સામાન્ય જનતા માટે આધાર કાર્ડ પર નામ અને વસ્તીવિષયક વિગતો (demographic details) અપડેટ કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ અને સ્પષ્ટ બનાવવા માટે નવા નિયમો બહાર પાડ્યા છે. ચાલો જોઈએ કે UIDAIની નવી માર્ગદર્શિકા હેઠળ તમે આધારમાં તમારું નામ કેવી રીતે સુધારી શકો છો.
UIDAIએ જારી કરી નવી SOP (Standard Operating Procedure)
UIDAI દ્વારા 18 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ નામ અપડેટ કરવાને લઈને એક નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) જારી કરવામાં આવી છે. આ નવી પ્રક્રિયામાં નાની-મોટી સ્પેલિંગની ભૂલો સુધારવાથી લઈને લગ્ન, છૂટાછેડા અથવા આખું નામ બદલવા જેવી અલગ-અલગ પરિસ્થિતિઓ માટે સ્પષ્ટ નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
સેન્ટર પર જવું અનિવાર્ય: વર્તમાન નિયમો અનુસાર, આધારમાં નામ બદલવાની સુવિધા હજુ સુધી સામાન્ય ઓનલાઇન પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ નથી. સરનામા (Address) ની જેમ નામ જેવી ડેમોગ્રાફિક ડિટેલ્સને ઘર બેઠા ઓનલાઇન ઠીક કરી શકાતી નથી. આ માટે તમારે તમારા નજીકના આધાર એનરોલમેન્ટ સેન્ટર (Aadhaar Enrolment Centre) અથવા આધાર સેવા કેન્દ્ર પર જવું પડશે.
પ્રક્રિયા: કેન્દ્ર પર ગયા પછી તમારે આધાર અપડેટ ફોર્મ ભરવું પડશે, જેમાં નવું નામ સાચી રીતે નોંધાવવાનું રહેશે. આ પછી જરૂરી દસ્તાવેજોની ચકાસણી બાદ તમારી રિક્વેસ્ટ નોંધવામાં આવે છે અને તમને એક URN (Update Request Number) રસીદ મળે છે, જેનાથી તમે સ્ટેટસ ટ્રેક કરી શકો છો.
લગ્ન કે છૂટાછેડા પછી નામ બદલવાના નિયમો
લગ્ન પછી સરનેમ બદલવી: અવારનવાર લગ્ન પછી મહિલાઓ તેમના નામમાં પતિ કે પરિવારનું સરનેમ જોડે છે. નવી SOP હેઠળ જો કોઈનું નામ પહેલા ‘Poonam Roy’ હતું અને તે લગ્ન પછી તેને બદલીને ‘Poonam Harish Roy’ કરવા માંગે છે, તો માન્ય ઓળખ દસ્તાવેજોના આધારે આ સરળતાથી થઈ શકે છે. આ માટે મુખ્ય રૂપથી મેરેજ સર્ટિફિકેટ (Marriage Certificate) અથવા અન્ય વેલિડ ડોક્યુમેન્ટની આવશ્યકતા હોય છે.
છૂટાછેડા પછી બદલાવ: આ જ રીતે, છૂટાછેડા કે જીવનમાં અન્ય બદલાવોની સ્થિતિમાં પણ નક્કી કરેલા કાનૂની દસ્તાવેજોના આધારે નામમાં સુધારો કે બદલાવ કરાવી શકાય છે.
સ્પેલિંગની નાની ભૂલ અને નામ બદલવાની મર્યાદા
સ્પેલિંગની નાની ભૂલ અને નામ બદલવાની મર્યાદામાઇનર નેમ ચેન્જ (Minor Correction): જો આધાર કાર્ડમાં નામની સ્પેલિંગમાં કોઈ નાની-મોટી ભૂલ છે, તો તેના માટે આખી પ્રક્રિયા અપનાવવાની જરૂર પડતી નથી. ઘણીવાર એનરોલમેન્ટના સમય દસ્તાવેજ સાચા આપવામાં આવે છે, પરંતુ ડેટા એન્ટ્રી દરમિયાન ભૂલ થઈ જાય છે. આવા મામલાઓમાં માઇનર કરેક્શન હેઠળ સુધારો કરી શકાય છે.
નામ કેટલી વાર બદલી શકાય છે?: UIDAI ના વર્તમાન નિયમો અનુસાર, એક સામાન્ય પ્રક્રિયા હેઠળ આધારમાં નામ મહત્તમ બે વાર અપડેટ કરી શકાય છે. આ પછી જો ફરીથી નામ બદલવાની આવશ્યકતા ઊભી થાય, તો ‘એક્સેપ્શન પ્રોસેસ’ (Exception Process)નું પાલન કરવું પડે છે, જેના માટે કેન્દ્ર પર રિક્વેસ્ટ આપ્યા બાદ સીધા UIDAI નો સંપર્ક કરવો પડી શકે છે.
ફી અને જરૂરી સાવચેતીઓ
અપડેટ ફી: UIDAI ના નિર્ધારિત શુલ્કો અનુસાર, આધારમાં નામ, જેન્ડર, જન્મ તારીખ (DOB), સરનામું અથવા ઇમેઇલ જેવી ડેમોગ્રાફિક ડિટેલ્સને અલગથી અપડેટ કરાવવા પર નિર્ધારિત શુલ્ક ₹75 નો ચુકવણી કરવી પડે છે.
વેલિડ ડોક્યુમેન્ટ્સ: આધારમાં નામ બદલાવતી વખતે આ વાતનું વિશેષ ધ્યાન રાખો કે તમારી પાસે જે સપોર્ટિંગ ડોક્યુમેન્ટ્સ (જેમ કે મેરેજ સર્ટિફિકેટ, પૅન કાર્ડ, પાસપોર્ટ કે અન્ય સરકારી દસ્તાવેજ) છે, તેમાં નામ બિલકુલ એકસરખું અને સાચું હોવું જોઈએ. અરજી કરતા પહેલા તમારા તમામ કાગળોની સારી રીતે ચકાસણી કરી લો.
