જો તમે તમારું આધાર બાયોમેટ્રિક લોક નથી કર્યું, તો સાયબર ઠગ તમારા ખાતામાંથી પૈસા ઉડાવી શકે છે
આજના ડિજિટલ યુગમાં ‘આધાર’ આપણી ઓળખનો સૌથી મહત્વનો ભાગ બની ચૂક્યું છે. બેંક ખાતું ખોલાવવાથી લઈને સિમ કાર્ડ લેવા કે સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા સુધી, આધાર દરેક જગ્યાએ અનિવાર્ય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જે આધાર પર આપણી આખી ડિજિટલ ઓળખ ટકેલી છે, તે જો ખોટા હાથમાં પડી જાય તો શું થશે?
તાજેતરના દિવસોમાં ઓનલાઇન છેતરપિંડીની ઘટનાઓમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. સાયબર ગુનેગારો માત્ર દેશની અંદર જ નહીં, પણ વિદેશમાં બેસીને પણ લોકોને પોતાનો શિકાર બનાવી રહ્યા છે. આ ગુનાઓમાં સૌથી સામાન્ય રીત છે—યુઝરના આધાર બાયોમેટ્રિક વિગતોનો અનધિકૃત ઉપયોગ. આધાર અનેબલ્ડ પેમેન્ટ સિસ્ટમ (AePS) ની સુવિધાનો ગેરલાભ ઉઠાવીને ઠગ તમારા બાયોમેટ્રિક (ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા આઈરિસ સ્કેન) નો ક્લોન બનાવીને બેંક ખાતામાંથી પૈસા ઉડાવી શકે છે. આવી સ્થિતિથી બચવા માટે, સરકારે આધારને સુરક્ષિત રાખવાનો એક ખૂબ જ અસરકારક રસ્તો આપ્યો છે: આધાર બાયોમેટ્રિક લોક/અનલોક ફીચર.
બાયોમેટ્રિક લોક કરવું શા માટે જરૂરી છે?
આધાર બાયોમેટ્રિક લોક કરવાનો સીધો અર્થ એ છે કે તમે તમારી ઓળખને એક ‘ડિજિટલ સુરક્ષા કવચ’ આપી રહ્યા છો. જ્યારે તમે તમારા બાયોમેટ્રિક ડેટાને લોક કરી દો છો, ત્યારે કોઈ પણ અનધિકૃત વ્યક્તિ તમારી ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા આંખના સ્કેનનો ઉપયોગ કરીને ઓથેન્ટિકેશન કરી શકશે નહીં.
તેનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે AePS (આધાર આધારિત ચુકવણી) દ્વારા થતી છેતરપિંડી પર સંપૂર્ણ લગામ આવી જાય છે. જો તમારે ક્યારેય કોઈ સરકારી કામ માટે બાયોમેટ્રિકનો ઉપયોગ કરવો હોય, તો તમે તેને થોડી ક્ષણો માટે અનલોક કરી શકો છો અને કામ પૂરું થતા જ તે ફરીથી લોક થઈ જાય છે. આ યુઝરને તેની ઓળખ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ આપે છે.
તમારું આધાર બાયોમેટ્રિક કેવી રીતે લોક કરવું? (સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ)
UIDAI એ આ પ્રક્રિયાને ખૂબ જ સરળ બનાવી છે. તમે તેને ઘરે બેઠા તમારી સુવિધા અનુસાર બે રીતે કરી શકો છો:
૧. UIDAIની અધિકૃત વેબસાઈટ દ્વારા:
-
સૌ પ્રથમ UIDAI ની અધિકૃત વેબસાઈટ uidai.gov.in પર જાઓ.
-
‘My Aadhaar’ સેક્શનમાં જઈને ‘Login’ બટન પર ક્લિક કરો.
-
તમારો [આધાર નંબર] (રેડકેટેડ) અને ત્યાં આપેલ કેપ્ચા કોડ ભરો.
-
તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર એક OTP આવશે, તેને દાખલ કરીને લોગિન કરો.
-
હવે ડેશબોર્ડ પર તમને ‘Lock/Unlock Biometrics’ નો વિકલ્પ દેખાશે. તેના પર ક્લિક કરીને તમે તમારી બાયોમેટ્રિક સેવાઓને સુરક્ષિત કરી શકો છો.
૨. mAadhaar એપ દ્વારા:
-
તમારા સ્માર્ટફોનમાં mAadhaar એપ ઓપન કરો અને લોગિન કરો.
-
મેનુ અથવા ડેશબોર્ડમાં ‘Biometric Settings’ નો વિકલ્પ શોધો.
-
ત્યાં ‘Lock Biometrics’ પર ટેપ કરો. ત્યારબાદ તમને એક કન્ફર્મેશન મેસેજ આવશે. હવે તમારો ડેટા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે.
જરૂરી વાત: કેવી રીતે અનલોક કરવું?
અનલોક કરવાની પ્રક્રિયા પણ બિલકુલ તેવી જ છે. જ્યારે પણ તમને કોઈ સેવા માટે આધાર ઓથેન્ટિકેશનની જરૂર હોય, ત્યારે તમે આ સ્ટેપ્સને ફોલો કરીને બાયોમેટ્રિકને અનલોક કરી શકો છો. એક ખાસ વાત એ છે કે અનલોક કર્યા પછી, આ ફીચર સામાન્ય રીતે ૧૦ મિનિટની અંદર આપમેળે ફરીથી લોક થઈ જાય છે, જે તેને વધુ સુરક્ષિત બનાવે છે.
સાયબર સુરક્ષા માટે કેટલીક વધારાની ટિપ્સ
માત્ર બાયોમેટ્રિક લોક કરવું જ પૂરતું નથી, તમારે તમારી ડિજિટલ આદતોમાં પણ સાવચેતી રાખવી જોઈએ:
-
OTP શેર ન કરો: કોઈ પણ અજાણી વ્યક્તિ સાથે તમારો OTP ક્યારેય શેર ન કરો, પછી ભલે તે પોતાની જાતને બેંક અધિકારી ગણાવતા હોય.
-
શંકાસ્પદ લિંકથી બચો: મોબાઈલ કે ઈમેલ પર આવતી અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક ન કરો.
-
એપની પરમિશન ચેક કરો: તમારા ફોનમાં રહેલી એપ્સને એટલી જ પરમિશન આપો, જેટલી જરૂરી હોય.
સાયબર ગુનેગારો સતત તેમની રીતો બદલી રહ્યા છે, પરંતુ થોડી જાગૃતિ અને સાવચેતી આપણને આ જોખમોથી બચાવી શકે છે. આધારનું બાયોમેટ્રિક લોક ફીચર તમારા નાણાકીય ડેટાને સુરક્ષિત રાખવાનો એક સરળ અને અસરકારક રસ્તો છે. તેને આજે જ ઈનેબલ કરો અને તમારી ડિજિટલ ઓળખને સુરક્ષિત બનાવો. યાદ રાખો, સુરક્ષામાં જ તમારી ભલાઈ છે!
