આ હોળી પર બનાવો રૂ જેવા નરમ ‘કાંજી વડા’, નોંધી લો મારવાડી સ્ટાઇલની સિક્રેટ રેસીપી
હોળીનો તહેવાર હોય અને ઘરમાં કંઈક ચટપટું ન બને, એવું તો બની જ ન શકે. રંગોના આ ઉત્સવમાં ગુજિયાની મીઠાશની સાથે જો રાજસ્થાની કાંજી વડાનો તીખો-ચટપટો સ્વાદ મળી જાય, તો મજા બમણી થઈ જાય છે. રાજસ્થાન, ખાસ કરીને મારવાડમાં કાંજી વડા માત્ર એક વાનગી નથી, પણ એક પરંપરા છે. તે માત્ર સ્વાદમાં લાજવાબ નથી, પરંતુ હોળી પર ભારે ખોરાક ખાધા પછી પાચન માટે પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.
આજે અમે તમને જણાવીશું કે બિલકુલ પરંપરાગત રાજસ્થાની રીતે ‘રૂ જેવા નરમ’ વડા અને ‘જીભ ચટપટી’ કરી દે તેવી કાંજી કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
કાંજી માટે:
-
પાણી: 2 લિટર
-
રાઈ (પીળી અને કાળી સરસવ): 3-4 મોટી ચમચી (કરકરી પીસેલી)
-
હળદર પાવડર: 1 નાની ચમચી
-
લાલ મરચું પાવડર: 1 નાની ચમચી (સ્વાદ મુજબ)
-
હીંગ: અડધી નાની ચમચી (સારી ગુણવત્તાની)
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ (સંચળ પાવડર પણ નાખી શકાય)
-
સરસવનું તેલ: 1 મોટી ચમચી
વડા બનાવવા માટે:
-
મગની દાળ: 1 કપ (ફોતરા વગરની)
-
આદુ અને લીલા મરચાં: ઝીણા સમારેલા અથવા પેસ્ટ
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ
-
હીંગ: એક ચપટી
-
તેલ: તળવા માટે
કાંજી વડા બનાવવાની પરંપરાગત રીત (Step-by-Step Recipe)
1. કાંજીનું પાણી તૈયાર કરવું
કાંજી વડાની શરૂઆત 3-4 દિવસ પહેલા થાય છે કારણ કે તેના પાણીને ખાટું થવામાં સમય લાગે છે.
-
સૌથી પહેલા પાણીને બરાબર ઉકાળી લો અને પછી તેને પૂરેપૂરું ઠંડું થવા દો. ઉકાળવાથી પાણીની શુદ્ધતા જળવાઈ રહે છે અને કાંજી બગડતી નથી.
-
એક કાચની બરણી અથવા માટીના વાસણમાં આ ઠંડું પાણી નાખો. હવે તેમાં કરકરી પીસેલી રાઈ, હળદર, મરચું, હીંગ અને મીઠું ઉમેરો.
-
ઉપરથી એક ચમચી કાચું સરસવનું તેલ નાખો, તેનાથી આથો (Fermentation) સારો આવે છે.
-
વાસણનું મોઢું એક સાફ સુતરાઉ કપડાથી બાંધી દો અને તેને 3 થી 4 દિવસ માટે તડકામાં અથવા કોઈ ગરમ જગ્યાએ મૂકી રાખો. દરરોજ એકવાર સૂકી ચમચીથી તેને હલાવો. જ્યારે પાણીનો સ્વાદ ખાટો થઈ જાય, ત્યારે સમજવું કે કાંજી તૈયાર છે.
2. નરમ-મુલાયમ વડા બનાવવા
-
મગની દાળને ઓછામાં ઓછી 4-5 કલાક અથવા આખી રાત પલાળી રાખો.
-
હવે દાળનું પાણી કાઢી તેને આદુ અને લીલા મરચાં સાથે પીસી લો. ધ્યાન રહે કે પેસ્ટ બહુ વધારે ઝીણી કે બહુ પાતળી ન હોય.
-
પ્રો ટિપ: વડાને રૂ જેવા નરમ બનાવવાનું રહસ્ય તેને ફેંટવામાં છે. દાળના ખીરાને 5-7 મિનિટ સુધી એક જ દિશામાં ત્યાં સુધી ફેંટો જ્યાં સુધી તે હલકું અને ફ્લફી ન થઈ જાય.
-
એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો અને નાના-નાના વડા સોનેરી થાય ત્યાં સુધી તળી લો.
3. વડાને કાંજીમાં ઉમેરવા
-
સીધા તેલમાંથી કાઢીને વડાને કાંજીમાં ન નાખવા. સૌથી પહેલા એક વાસણમાં નવશેકું પાણી લો અને તેમાં થોડું મીઠું અને હીંગ નાખો.
-
તળેલા વડાને આ હીંગવાળા પાણીમાં 10-15 મિનિટ માટે રહેવા દો. આનાથી વડા વધારાનું તેલ છોડી દેશે અને પાણી શોષીને એકદમ સ્પોન્જી થઈ જશે.
-
હવે વડાને હથેળીઓ વચ્ચે હળવા હાથે દબાવી વધારાનું પાણી કાઢી લો અને તેને તૈયાર કરેલી ખાટી કાંજીમાં નાખી દો.
સર્વ કરવાની રીત
કાંજી વડાને પીરસતા પહેલા 2-3 કલાક માટે ફ્રીજમાં મૂકી દો, કારણ કે તે ઠંડા જ સારા લાગે છે. પીરસતી વખતે ઉપરથી થોડો શેકેલા જીરાનો પાવડર અને ફુદીનાના પાન નાખો.
ખાસ ટિપ્સ (Tips for Perfection)
-
માટીનું વાસણ: જો શક્ય હોય તો માટીના વાસણનો ઉપયોગ કરો, તેનાથી કાંજીમાં એક સુંધી સુગંધ આવે છે.
-
તડકાનું મહત્વ: જો તડકો સારો હોય તો આથો જલ્દી આવશે. જો ઠંડી હોય, તો તેમાં એક દિવસ વધારે લાગી શકે છે.
-
કોલસાનો ધુમાડો (Dhungar): પરંપરાગત સ્વાદ માટે એક સળગતો કોલસો લો, તેના પર થોડી હીંગ અને ઘી નાખો અને તે ધુમાડાને કાંજીની બરણીમાં બંધ કરી દો. આનાથી સ્મોકી ફ્લેવર આવશે.
આ હોળી પર, જ્યારે તમે તમારા મહેમાનોને આ ચટપટા કાંજી વડા ખવડાવશો, ત્યારે તેઓ ગુજિયા ભૂલીને આની જ રેસીપી પૂછશે!

