ઓપરેશન સિંદૂરે બદલ્યો ભારતનો અભિગમ: હવે આતંકવાદીઓ સાથે તેમના આકાઓ અને સમર્થકો પણ સુરક્ષિત નથી – પૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ એમ.એમ. નરવણે
ભારતીય સેનાના ૨૮મા આર્મી ચીફ રહી ચૂકેલા જનરલ એમ.એમ. નરવણેએ પાકિસ્તાન પ્રત્યે ભારતના નીતિગત વલણમાં આવેલા ક્રાંતિકારી પરિવર્તન અંગે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. વડોદરા ખાતે સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આયોજિત એક ખાનગી કાર્યક્રમમાં હાજરી આપ્યા બાદ માધ્યમો સાથે વાતચીત કરતા તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ એ પાકિસ્તાન અને તેના આશ્રય હેઠળ પંપાતા આતંકવાદીઓ માટે એક અત્યંત જરૂરી અને નિર્ણાયક કાર્યવાહી હતી. આ ઓપરેશને વૈશ્વિક સ્તરે સાબિત કરી દીધું છે કે ભારતે હવે આતંકવાદ સામે પોતાની રક્ષણાત્મક નીતિ છોડીને આક્રમક અને આકરા પ્રહારોનો માર્ગ અપનાવી લીધો છે.
ઉરી અને બાલાકોટથી ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ કઈ રીતે અલગ છે?
ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફે અગાઉના અને વર્તમાન લશ્કરી જવાબ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું હતું કે, ભૂતકાળમાં જ્યારે પણ ભારતમાં મોટા આતંકવાદી હુમલા થતા હતા, ત્યારે ભારતનો સૈન્ય પ્રતિભાવ ચોક્કસ મર્યાદામાં રહેતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, ઉરી હુમલા પછી કરાયેલી સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક કે પુલવામા હુમલા પછી કરવામાં આવેલી બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઈક દરમિયાન ભારતીય દળોનું મુખ્ય ધ્યાન નિયંત્રણ રેખા (LoC) ની આસપાસ અથવા સરહદ નજીકના આતંકવાદી કેમ્પોને નષ્ટ કરવા પર જ કેન્દ્રિત હતું.
જોકે, પહલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ હાથ ધરવામાં આવેલા ‘ઓપરેશન સિંદૂર’માં ભારતે પોતાની વ્યૂહરચના સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી. આ વખતે ભારતીય સેનાએ માત્ર સરહદી વિસ્તારના લોન્ચ પેડ્સને જ નિશાન બનાવ્યા નથી, પરંતુ પાકિસ્તાનની અંદર ઊંડે સુધી ઘૂસીને મુરિદકે અને બહાવલપુર જેવા વિસ્તારોમાં આતંકવાદીઓને આર્થિક, લોજિસ્ટિક અને રક્ષણાત્મક સમર્થન આપનારા આકાઓને પણ લક્ષ્ય બનાવ્યા છે. જનરલ નરવણેના જણાવ્યા મુજબ, આ કાર્યવાહી દર્શાવે છે કે આતંકવાદના પોષકો ગમે ત્યાં છુપાયેલા હોય, તેઓ હવે ભારતીય કાર્યવાહીથી બચી શકશે નહીં.
સંરક્ષણ મંત્રીના નિવેદનનો પુનરોચ્ચાર અને પાકિસ્તાનની વાસ્તવિક સ્થિતિ
જનરલ નરવણેએ દેશના સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહના એ નિવેદનને યાદ કર્યું હતું જેમાં તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, “અમે આતંકવાદીઓના ઘરમાં ઘૂસીને તેમને ખતમ કરીશું અને તેમના માટે કોઈ સુરક્ષિત સ્થળ રહેશે નહીં.” પૂર્વ આર્મી ચીફે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઓપરેશન સિંદૂરે આ જ સિદ્ધાંતને ભૂમિ પર સાકાર કરીને બતાવ્યો છે.
પાકિસ્તાન તરફથી મળતી ધમકીઓ કે ભયના વાતાવરણ અંગે પૂછવામાં આવતા તેમણે દેશવાસીઓને આશ્વાસન આપતાં કહ્યું હતું કે, કોઈએ પણ ગભરાવાની જરૂર નથી. ભારત આજે લશ્કરી અને આર્થિક રીતે એટલું સક્ષમ છે કે યોગ્ય સમયે યોગ્ય અને આકરા પગલાં લેવામાં આવશે. ભારત સાથે પાકિસ્તાનની સરખામણી કરવાના પ્રશ્ન પર તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું કે, લશ્કરી તાકાત, આર્થિક શક્તિ અને વૈશ્વિક પ્રભાવની દ્રષ્ટિએ પાકિસ્તાન ભારતની સામે ક્યાંય પણ ટકી શકે તેમ નથી.
ભારત-ચીન સરહદ વિવાદ અને રાજદ્વારી વાટાઘાટો
સરહદી સ્થિતિ અંગે આગળ વાત કરતા જનરલ નરવણેએ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજિત ડોભાલ અને ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી વચ્ચે તાજેતરમાં યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક અંગે તેમણે કહ્યું હતું કે, આ વાતચીતને બંને દેશો વચ્ચેના લાંબા ગાળાના સરહદી વિવાદના ઉકેલના સંદર્ભમાં જોવી જોઈએ. આ બેઠક વિશેષ પ્રતિનિધિ સ્તરની વાટાઘાટોનો ૨૫મો રાઉન્ડ હતો.
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર સ્પષ્ટ સીમાંકન (Demarcation) ન હોવાને કારણે ક્યારેક બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે ઘર્ષણની સ્થિતિ સર્જાય છે. જોકે, આવા રાજદ્વારી અને સૈન્ય સ્તરના સંવાદો દ્વારા વિવાદોને શાંતિપૂર્ણ રીતે ઉકેલવાના પ્રયાસો સતત ચાલુ રહે છે.
થિયેટર કમાન્ડનું ગઠન: ૨૫ વર્ષ જૂનો ખ્યાલ
ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં પ્રસ્તાવિત ‘થિયેટર કમાન્ડ’ (Theater Commands) અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં જનરલ નરવણેએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સૈન્યના ત્રણેય પાંખો (ભૂમિસેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના) ના સંકલન માટેનો આ ખ્યાલ કોઈ નવો નથી. કારગિલ યુદ્ધ પછી દેશની સુરક્ષા સમીક્ષા દરમિયાન જ થિયેટરાઇઝેશન અંગે ગંભીર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ હતી. તેને અમલમાં મૂકવાની દિશામાં છેલ્લા ૨૫ થી ૨૬ વર્ષથી વિચારમંથન અને પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, જે ભારતીય સેનાને ભવિષ્યના આધુનિક યુદ્ધો માટે વધુ સક્ષમ બનાવશે
