ઉદ્યોગ જગતમાં મોટો ફેરફાર! એક તરફ નોકરીઓ ઘટી તો બીજી તરફ કિંમતો અંગે મળ્યા મોટા સમાચાર
ભારતના ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) ક્ષેત્રના વિકાસની ઝડપમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં નબળી માંગ, નવા ઓર્ડર્સમાં સુસ્તી અને ઉત્પાદનમાં થયેલા ઘટાડાને કારણે ભારતનો મેન્યુફેક્ચરિંગ ગ્રોથ ઈન્ડેક્સ ઘટીને ૫૨.૮ ની નીચી સપાટીએ આવી ગયો છે. આ આંકડો છેલ્લા પાંચ વર્ષનો સૌથી નીચો વૃદ્ધિ દર દર્શાવે છે. તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલા માસિક સર્વે અનુસાર, સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નરમ પડતી માંગ આ ધીમા પડવા પાછળનું મુખ્ય કારણ છે.
સિઝનલી એડજસ્ટેડ ‘HSBC ઈન્ડિયા મેન્યુફેક્ચરિંગ પર્ચેસિંગ મેનેજર્સ ઈન્ડેક્સ’ (PMI) જુલાઈ મહિનાના ૫૩.૫ થી ઘટીને ઓગસ્ટમાં ૫૨.૮ પર પહોંચ્યો છે. જો કે, પીએમઆઈ (PMI) ની ભાષામાં ૫૦ થી ઉપરનો આંકડો ક્ષેત્રના વિસ્તરણ (વૃદ્ધિ) નો સંકેત આપે છે, જ્યારે ૫૦ થી નીચેનો આંકડો સંકોચન દર્શાવે છે. ૫૨.૮ નો આંકડો વૃદ્ધિ તો દર્શાવે છે, પરંતુ આ ઝડપ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સૌથી નબળી રહી છે.
સતત ત્રીજા મહિને ગ્રોથમાં ઘટાડો: ઉત્પાદન દર પણ ધીમો પડ્યો
HSBC ના ચીફ ઈન્ડિયા ઈકોનોમિસ્ટ પ્રંજુલ ભંડારીના જણાવ્યા અનુસાર, “ભારતનો ફાઈનલ મેન્યુફેક્ચરિંગ PMI ઓગસ્ટમાં ઘટીને ૫૨.૮ થયો છે, જેના કારણે સતત ત્રીજા મહિને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ઘટાડાનો સિલસિલો જોવા મળ્યો છે. ઉત્પાદન (આઉટપુટ) ઈન્ડેક્સ ઓગસ્ટ ૨૦૨૧ પછીના તેના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે ફેક્ટરીઓમાં ઉત્પાદન ચોક્કસપણે વધી રહ્યું છે પણ તેની ઝડપ નોંધપાત્ર રીતે ધીમી પડી ગઈ છે.”
સર્વે અનુસાર, નવી ખરીદીના ઓર્ડરમાં પણ વધારો થયો છે, પરંતુ તે પાંચ વર્ષની સૌથી ધીમી ગતિએ થયો છે. વિવિધ ઉદ્યોગો અને કંપનીઓએ જણાવ્યું કે બજારમાં ચાલી રહેલી જટિલ પરિસ્થિતિઓ અને ચોક્કસ ઉત્પાદનોની માંગમાં આવેલી કમીને કારણે નવા ઓર્ડર મળવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી ગઈ છે.
નિકાસ માર્કેટમાં સકારાત્મકતા, પરંતુ રોજગારીમાં અઢી વર્ષે પહેલીવાર ઘટાડો
એક તરફ સ્થાનિક બજારમાં માંગ ઓછી જોવા મળી રહી છે, તો બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી નિકાસ (Export) ના ઓર્ડરમાં વૃદ્ધિ જળવાઈ રહી છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, જર્મની, ચાઇના, સ્પેન, થાઇલેન્ડ અને અમેરિકા (US) જેવા મુખ્ય દેશો તરફથી ભારતીય માલસામાનની માંગ ચાલુ રહી છે. જો કે, જુલાઈ મહિનાની સરખામણીએ ઓગસ્ટમાં નિકાસ ઓર્ડરના વિસ્તરણની ઝડપ પણ થોડી ધીમી પડી હતી.
રોજગારી અને નોકરીઓના મોરચે આ સર્વેમાં એક ચિંતાજનક બાબત સામે આવી છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે છેલ્લા અઢી વર્ષમાં (૨.૫ વર્ષ) પહેલીવાર નોકરીઓમાં આંશિક કપાત કે ઘટાડો નોંધાયો છે. કંપનીઓએ જે સ્ટાફમાં કાપ મૂક્યો છે તેની પાછળ બિઝનેસમાં ઘટેલી જરૂરિયાતોને મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું છે.
પ્રંજુલ ભંડારીએ ઉમેર્યું કે, “બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી નોકરીઓમાં સતત વૃદ્ધિ થયા પછી ઓગસ્ટમાં રોજગાર દર મામૂલી સંકોચન તરફ ગયો છે. જો કે, બીજી બાજુ કાચા માલના ખર્ચનું દબાણ ઘટી રહ્યું છે, જેને કારણે ઉત્પાદકોએ પોતાના માલની વેચાણ કિંમતોમાં પણ સાધારણ વધારો કર્યો છે.”
મોંઘવારીનું દબાણ ઘટ્યું: ઉત્પાદન ખર્ચમાં રાહત
ઉત્પાદકો માટે આ સર્વેમાં સૌથી મોટા રાહતના સમાચાર કિંમતોના મોરચેથી આવ્યા છે. જો કે ફેક્ટરીઓને સ્ટીલ અને પરિવહન (ટ્રાન્સપોર્ટેશન) પાછળ વધારે ખર્ચ કરવો પડ્યો છે, છતાં સમગ્ર કાચા માલની મોંઘવારીનો દર (Input Cost Inflation) નિયંત્રણમાં રહ્યો છે. ઓગસ્ટમાં ખર્ચ ફુગાવો છેલ્લા છ મહિનાની સૌથી નીચી સપાટીએ રહ્યો હતો.
ઉત્પાદન ખર્ચમાં દબાણ ઘટવાને કારણે કંપનીઓએ પોતાના તૈયાર માલની વેચાણ કિંમતો (Selling Prices) માં મોટો વધારો કરવાનું ટાળ્યું છે. પરિણામે, આઉટપુટ પ્રાઈસ ફુગાવો મામૂલી વધ્યો છે, જે ૪૫ મહિનાના તળિયે પહોંચી ગયો છે અને પોતાના લાંબા ગાળાના સરેરાશ દરથી નીચે રહ્યો છે. કિંમતોમાં સ્થિરતા રહેવાને કારણે ગ્રાહકો પર પણ મોંઘવારીનો બજ બોજ પડતો અટક્યો છે.
ભવિષ્ય માટે બિઝનેસ આત્મવિશ્વાસમાં સુધારો
ભલે હાલની પરિસ્થિતિમાં સુસ્તી જોવા મળી રહી હોય, પરંતુ ભવિષ્યની સ્થિતિ અંગે ભારતીય ઉદ્યોગકારોનો આત્મવિશ્વાસ (Business Confidence) મજબૂત બન્યો છે. આગામી ૧૨ મહિનાના બિઝનેસ આઉટલુકને લઈને બિઝનેસ સેન્ટિમેન્ટ ઘટીને જૂન-જુલાઈમાં જે સ્તરે ગયું હતું, ત્યાંથી વધીને ત્રણ મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યું છે.
સર્વેમાં ભાગ લેનારા આશરે ૧૬ ટકા ઉત્પાદકોએ આશા વ્યક્ત કરી છે કે આગામી એક વર્ષમાં તેમનું ઉત્પાદન અત્યારની સરખામણીએ ઘણું વધારે રહેશે, જ્યારે બાકીના વેપારીઓ માને છે કે સ્થિતિ હાલના સ્તર પર યથાવત રહેશે. સર્વે મુજબ, “ભવિષ્યનો આત્મવિશ્વાસ મે મહિ પછીના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો છે, છતાં ઐતિહાસિક ધોરણોની સરખામણીએ તે હજુ પણ થોડો નરમ છે.”
