ચક્રવાતી સિસ્ટમ અને પશ્ચિમી વિક્ષેપ સક્રિય: ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતમાં બુલંદ ઓરેન્જ એલર્ટ
દેશભરમાં ચોમાસાનો ભયાનક કોપ સતત ચાલુ રહ્યો છે. આ જ ગંભીર સ્થિતિ વચ્ચે ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ ફરી એકવાર દેશવાસીઓ માટે અત્યંત ભયાનક ચેતવણી જારી કરી છે. હવામાન વિભાગની તાજી આગાહી અનુસાર, આજે ૨૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, દિલ્હી અને રાજસ્થાન સહિત દેશના ૨૪ થી વધુ રાજ્યોમાં મુશળધાર વરસાદ અને વાવાઝોડાનું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન દરિયાકાંઠાના અને મેદાની વિસ્તારોમાં ૮૦ થી ૮૫ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશક પવન ફૂંકાવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આટલી તીવ્ર ઝડપે ફૂંકાતા પવનો અને વાવાઝોડું મોટા અને જૂના વૃક્ષોને મૂળમાંથી ઉખેડી શકે છે, તેમજ વીજળીના થાંભલાઓ અને કાચા મકાનોને ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ખેતરોમાં તૈયાર ઊભેલા પાકને પણ મોટો ફટકો પડવાની આશંકા હોવાથી ખેડૂતોની ચિંતામાં વધારો થયો છે.
ચક્રવાતી સિસ્ટમ અને પશ્ચિમી વિક્ષેપ સક્રિય
હવામાનમાં આવી રહેલા આ અણધાર્યા અને તીવ્ર પલટા પાછળ મુખ્યત્વે બે મોટી સિસ્ટમ જવાબદાર છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર પર સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશનના રૂપમાં એક નવો શક્તિશાળી પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbance) સક્રિય થયો છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર-પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને તેને અડીને આવેલા વિસ્તારોમાં પણ ઉપલા વાતાવરણમાં ચક્રવાતી પવનોનું ક્ષેત્ર સર્જાયું છે. આ બે અલગ-અલગ સિસ્ટમના મિલનને કારણે સમગ્ર દેશમાં વાતાવરણ વિસ્ફોટક બન્યું છે.
પર્વતીય રાજ્યોમાં ભારે વરસાદને કારણે ભૂસ્ખલન (Landslides) ની ગંભીર ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. પૂર્વ ભારતના રાજ્યોમાં ભારે ગાજવીજ, વીજળીના કડાકા-ભડાકા અને કરા પડવાની શક્યતા છે. તંત્ર દ્વારા માછીમારોને નદીઓ, તળાવો અને દરિયા કિનારાથી દૂર સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસી જવાની કડક સલાહ આપવામાં આવી છે. સામાન્ય નાગરિકોને ગીચ જંગલ વિસ્તારોમાં મુસાફરી ન કરવા અને બહાર નીકળતી વખતે છત્રી કે રેઇનકોટ સાથે રાખવા જણાવાયું છે.
રાજ્યવાર હવામાનની સ્થિતિ અને તાપમાનનો પારો
- દિલ્હી-એનસીઆર: પાટનગર દિલ્હીમાં ૪૦ થી ૫૦ કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની સાથે ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે. દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન ૩૪ ડિગ્રી અને લઘુત્તમ ૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેવાની શક્યતા છે.
- ઉત્તર પ્રદેશ: યુપીના ગાઝિયાબાદ, મુરાદાબાદ, મેરઠ, આગ્રા, પ્રયાગરાજ, વારાણસી, ગોરખપુર અને ઝાંસી સહિત ૨૦ થી વધુ જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી છે. લખનૌમાં તાપમાન ૩૨ ડિગ્રી આસપાસ રહેશે.
- બિહાર અને ઝારખંડ: બિહારના પટના, ગયા, પશ્ચિમ ચંપારણ અને પૂર્ણિયા જેવા ૨૨ થી વધુ જિલ્લાઓમાં પ૫ થી ૬૦ કિમીની ઝડપે પવન સાથે ભારે વરસાદ પડશે. ઝારખંડના રાંચી, ધનબાદ અને જમશેદપુર સહિતના વિસ્તારોમાં પણ આકાશી આફતનો ભય છે.
- પહાડી રાજ્યો (ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ, કાશ્મીર): ઉત્તરાખંડના નૈનિતાલ, હરિદ્વાર, ઋષિકેશ અને હિમાચલના કુલ્લુ, મનાલી, મંડી તેમજ જમ્મુ-કાશ્મીરના શ્રીનગર, પૂંછ અને ઉધમપુરમાં ૬૫ કિમીની ઝડપે પવન સાથે મુશળધાર વરસાદ અને કરા પડવાની આશંકા છે.
- રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશ: રાજસ્થાનના જયપુર, ઉદયપુર, જેસલમેર અને મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલ, ઇન્દોર, બેતુલ જેવા જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા સાથે ભારે વરસાદની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.
