RBI એ ખેલ્યો માસ્ટરસ્ટ્રોક! ગ્લોબલ તણાવ વચ્ચે પણ રૂપિયો ડૉલર સામે મજબૂત થયો
વિશ્વભરના બજારોમાં ચાલી રહેલી ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે ભારતીય ચલણ રૂપિયા માટે એક રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. સોમવાર, ૭ સપ્ટેમ્બરમાં રોજ ભારતીય રૂપિયો ડૉલરની સરખામણીએ ૧૦ પૈસા વધીને ૯૪.૩૯ ના સ્તરે ખૂલ્યો હતો. આ સાથે જ રૂપિયો છેલ્લા છ અઠવાડિયાના સૌથી ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. અગાઉના ટ્રેડિંગ સેશનમાં રૂપિયો ૯૪.૪૯ પર બંધ થયો હતો. વૈશ્વિક સ્તરે પડકારો હોવા છતાં, છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી ભારતીય કરન્સી માટે આ સમયગાળો ઘણો સારો સાબિત થયો છે.
આ સુધારા પાછળ મુખ્યત્વે બે મોટા કારણો જવાબદાર માનવામાં આવી રહ્યા છે: પ્રથમ, ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (FCNR-B) બેંક ડિપોઝિટ્સમાં થયેલું ભારે વિદેશી ભંડોળનું આગમન અને બીજું, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) નું ચલણ બજારમાં સમયસરનું હસ્તક્ષેપ. આ બંને પરિબળોએ રોકાણકારો અને માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટને મજબૂત બળ પૂરું પાડ્યું છે, જોકે ક્રૂડ ઓઇલની વધતી કિંમતો હજુ પણ ચિંતાનો વિષય બનેલી છે.
RBI નું હસ્તક્ષેપ અને FCNR-B ઇનફ્લોની અસર
માર્કેટ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા ૧૫ દિવસમાં ગ્લોબલ પરિસ્થિતિઓ ભારતીય ચલણ માટે બહુ અનુકૂળ નહોતી. છતાં પણ રિઝર્વ બેંકે બજારમાં ડૉલરનું વેચાણ કરીને રૂપિયાને સતત તૂટતો બચાવ્યો છે. સેન્ટ્રલ બેંકના આ પગલાંથી રૂપિયાને ઝડપી ઘટાડામાંથી ઉગારી લેવામાં સફળતા મળી છે.
આ ઉપરાંત, વિદેશી ચલણમાં આવતી FCNR-B ડિપોઝિટ્સ દ્વારા ભારતમાં ડૉલરનો મોટો પુરવઠો આવ્યો છે. સીઆર ફોરેક્સ એડવાઇઝર્સ (CR Forex Advisors) ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અમિત પબારી જણાવે છે કે, આ અઠવાડિયે રૂપિયાની શાનદાર શરૂઆત પાછળ FCNR ડિપોઝિટ્સ સાથે જોડાયેલા ડૉલર ઇનફ્લોનો મોટો હાથ છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે હજુ પણ અનેક પડકારો યથાવત છે.
આગામી સમયમાં રૂપિયાની મુવમેન્ટ અને સપોર્ટ લેવલ
ચલણ બજારના વિશ્લેષકોના મતે, હાલમાં રૂપિયા માટે ૯૪.૦૦ થી ૯૪.૨૦ ની રેન્જ એક મહત્વપૂર્ણ સપોર્ટ ઝોન તરીકે કામ કરી રહી છે. અમિત પબારીનું માનવું છે કે જો આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આર્થિક કે ભૌગોલિક તણાવ વધશે, તો USD-INR (ડૉલર-રૂપિયો) નો દર ફરી એકવાર ૯૫.૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ડૉલર તરફ જઈ શકે છે.
આ અઠવાડિયે રૂપિયો કઈ દિશામાં આગળ વધશે, તેનો મોટો આધાર એ વાત પર રહેશે કે રિઝર્વ બેંક બજારમાં ડૉલર વેચવાની પોતાની વ્યૂહરચના ચાલુ રાખે છે કે નહીં. આ ઉપરાંત, કાચા તેલની કિંમતો અને અમેરિકાના વ્યાજદરો અંગેની અટકળો પણ ભારતીય બોન્ડ અને કરન્સી માર્કેટ માટે દિશા નક્કી કરશે.
ક્રૂડ ઓઇલ અને જીઓપોલિટિકલ તણાવની ચિંતા
રૂપિયાની મજબૂતી વચ્ચે સૌથી મોટો પડકાર કાચા તેલ (Brent Crude) ની કિંમતોનો છે. તાજેતરમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવ અને સૈન્ય હુમલાઓને કારણે પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ) માંથી ઉર્જા પુરવઠો ખોરવાવાની ચિંતા વધી ગઈ છે. આ જિયોપોલિટિકલ તણાવને લીધે બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત વધીને ૯૭ ડૉલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટા ભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. તેથી જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ વધે છે, ત્યારે દેશનું આયાત બિલ વધે છે અને ડૉલરની માંગ વધી જાય છે, જે સીધી રીતે રૂપિયા પર દબાણ લાવે છે.
યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ અને ફુગાવાના આંકડા પર નજર
અમેરિકાના તાજેતરના આર્થિક આંકડા દર્શાવે છે કે ત્યાંની સેન્ટ્રલ બેંક ‘ફેડરલ રિઝર્વ’ પોતાની આગામી પોલિસી મીટિંગમાં વ્યાજદરોમાં વધારો કરી શકે છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં યુએસમાં નોન-ફાર્મ પેરોલ (રોજગારીના આંકડા) અપેક્ષા કરતાં વધુ એટલે કે ૧૬૨,૦૦૦ વધ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકન અર્થતંત્ર હજુ પણ મજબૂત સ્થિતિમાં છે.
હવે સમગ્ર વિશ્વના બજારની નજર ૧૧ સપ્ટેમ્બરે જાહેર થનારા અમેરિકાના ઓગસ્ટ મહિનાના કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI ફુગાવાના આંકડા) પર ટકેલી છે. આ ડેટા ફેડરલ રિઝર્વની ૧૫ થી ૧૭ સપ્ટેમ્બર વચ્ચે યોજાનારી મીટિંગના થોડા દિવસો પહેલા જ આવશે.
હાલમાં માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સ અનુમાન લગાવી રહ્યા છે કે ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં વધારો કરવાની પ૮ ટકા શક્યતા છે. જો અમેરિકામાં વ્યાજદર વધશે, તો તેની અસર ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની પોતાની વ્યાજદર નીતિ પર પણ પડી શકે છે.
