તમારા ફોટાથી હવે ગમે તે વ્યક્તિ AI ઈમેજ બનાવી શકશે! ઇન્સ્ટાગ્રામ યુઝર્સ માટે રેડ એલર્ટ
આજના ડિજિટલ યુગમાં એક કહેવત ખૂબ પ્રચલિત થઈ છે કે, “જો કોઈ પ્રોડક્ટ મફત છે, તો સમજી લો કે તમે પોતે જ એક પ્રોડક્ટ છો.” અત્યારે દુનિયાની તમામ મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓ વચ્ચે એક અદ્રશ્ય યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે – આ યુદ્ધ છે સૌથી શક્તિશાળી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) મોડલ બનાવવાનું. પરંતુ આ AI મોડલ્સને હોશિયાર બનાવવા માટે એક ખાસ ઈંધણની જરૂર પડે છે, અને તે ઈંધણ બીજું કંઈ નહીં પણ તમારો પર્સનલ ડેટા છે.
તમારા પર્સનલ ચેટ્સ, સર્ચ હિસ્ટ્રીથી લઈને તમારા ફોટા અને વીડિયો સુધીની તમામ બાબતો આ ટેક જાયન્ટ્સ માટે સોનાની ખાણ સમાન છે. તાજેતરમાં જ સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ મેટા (Meta) દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવેલું નવું ‘Meta Muse’ ઈમેજ મોડલ આ વાતની જીવતી-જાગતી સાબિતી છે. આ નવું ફીચર આપણને ચેતવે છે કે હવે સમય આવી ગયો છે કે આપણે આપણા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટના પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ પ્રત્યે પહેલા કરતાં વધુ ગંભીર બનીએ.
શું છે આ ‘Meta Muse’ ઈમેજ મોડલ?
સરળ શબ્દોમાં સમજીએ તો, ‘Meta Muse’ એ માર્ક ઝુકરબર્ગની કંપની મેટા દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું એક અત્યાધુનિક AI ટૂલ છે, જે યુઝર્સના કમાન્ડ (ટેક્સ્ટ પ્રોમ્પટ) પરથી શાનદાર તસવીરો અને ગ્રાફિક્સ બનાવી શકે છે. આ નવું મોડલ મેટાની તમામ મુખ્ય એપ્લિકેશન્સ જેમ કે Meta AI, ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram) અને વોટ્સએપ (WhatsApp) પર એકસાથે કામ કરે છે.
કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટૂલનો હેતુ યુઝર્સને વધુ સર્જનાત્મક બનાવવાનો છે. યુઝર્સ આની મદદથી કોઈ ઇવેન્ટ માટે પર્સનલાઇઝ્ડ ઇન્વિટેશન કાર્ડ ડિઝાઇન કરી શકે છે, ક્રિએટિવ સોશિયલ મીડિયા ગ્રાફિક્સ બનાવી શકે છે અથવા પોતાના મિત્રો સાથે મળીને કોઈ નવો આર્ટ કન્સેપ્ટ તૈયાર કરી શકે છે. પરંતુ આ આકર્ષક દેખાતી સુવિધાની પાછળ એક એવો ખતરો છુપાયેલો છે, જેણે ડિજિટલ રાઈટ્સ અને પ્રાઇવસીના નિષ્ણાતોની ચિંતા વધારી દીધી છે.
વિવાદનું અસલી કારણ: ‘બાય ડિફોલ્ટ ઓન’ સેટિંગ
આ નવું મોડલ લોન્ચ થતાંની સાથે જ જે બાબતે સૌથી મોટો હોબાળો મચાવ્યો છે તે છે તેનું ‘બાય ડિફોલ્ટ ઓન’ (Turned on by default) હોવું. આનો અર્થ એ થાય કે મેટાએ તમારી પરવાનગી લીધા વિના જ તમારા પબ્લિક ઇન્સ્ટાગ્રામ પોસ્ટ્સ અને રીલ્સનો ઉપયોગ AI કન્ટેન્ટ જનરેટ કરવા માટે કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. જો તમે તમારા સેટિંગ્સમાં જઈને તેને મેન્યુઅલી બંધ નહીં કરો, તો મેટા એમ જ માની લેશે કે તમને આનાથી કોઈ વાંધો નથી.
સૌથી વધુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આ ફીચરમાં યુઝર્સ અન્ય કોઈ પણ પબ્લિક ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટને ‘@-mention’ (ટેગ) કરીને તેની તસવીરો સીધી AI મોડલમાં લાવી શકે છે. મેટાએ પોતે જ આ પ્રક્રિયાને સમજાવતા સત્તાવાર રીતે કહ્યું છે:
“તમે વિશિષ્ટ ઇન્સ્ટાગ્રામ પ્રોફાઇલ્સને સીધી તમારી છબીઓમાં લાવવા માટે Meta AI એપમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ્સને @-મેન્શન કરી શકો છો. ભલે તમે કોઈ કસ્ટમ ઇવેન્ટ આમંત્રણ ડિઝાઇન કરવા માંગતા હોવ, અથવા કોઈ પર્સનલાઇઝ્ડ ગ્રાફિક બનાવવા માંગતા હોવ, ફક્ત યુઝરનેમ ટેગ કરવાથી Meta AI તે પબ્લિક ફોટાઓનો ઉપયોગ કરીને એક નવી વિઝ્યુઅલ ઈમેજ તૈયાર કરી દેશે જે પોસ્ટ કરવા માટે એકદમ રેડી હશે.”
પ્રાઇવસીના નામે મોટો ખેલ: યુઝર્સ અંધારામાં?
હવે અહીં સૌથી મોટો અને વ્યાજબી સવાલ એ ઊભો થાય છે કે – શું સામાન્ય ઇન્સ્ટાગ્રામ યુઝર્સને એ વાતની ભનભનક પણ છે કે તેમના વહાલા ફોટા અને વેકેશનની યાદોનો ઉપયોગ કોઈ ત્રીજી જ વ્યક્તિ પોતાની મનઘડત AI ઈમેજ બનાવવા માટે કરી રહી છે? મોટાભાગના યુઝર્સ માટે આનો જવાબ કદાચ ‘ના’ જ હશે.
આપણે બધા જાણીએ છીએ કે જ્યારે પણ કોઈ નવું અપડેટ આવે છે, ત્યારે બહુ ઓછા લોકો ‘Terms and Conditions’ કે પ્રાઇવસી પોલિસીના લાંબા-લચક પાનાઓ વાંચવાની તસ્દી લે છે. મેટાએ આ જ માનવ સહજ ગફલતનો ફાયદો ઉઠાવ્યો છે. તમારા બાળકના જન્મદિવસનો ફોટો હોય, તમારી સગાઈની તસવીર હોય કે પછી તમારા મિત્રો સાથેની કોઈ યાદગાર રીલ – જો તમારું એકાઉન્ટ ‘પબ્લિક’ છે, તો આ બધું જ કન્ટેન્ટ હવે ‘Meta Muse’ માટે એક કાચો માલ (Raw Material) બની ગયું છે.
આનાથી કેવા જોખમો ઊભા થઈ શકે છે?
જ્યારે કોઈ અજાણી વ્યક્તિ તમારા ફોટાને AI મોડલમાં પ્રોસેસ કરે છે, ત્યારે ગેરઉપયોગની સંભાવનાઓ હજારો ગણી વધી જાય છે. જો કે મેટા દાવો કરે છે કે તેમની પાસે સુરક્ષા ફિલ્ટર્સ છે, પરંતુ ટેકનોલોજીના ઇતિહાસમાં એવું કોઈ ફિલ્ટર બન્યું નથી જેને હેક કે બાયપાસ ન કરી શકાયું હોય.
-
ખોટી ઓળખ અને ડીપફેક (Deepfakes): તમારા વાસ્તવિક ચહેરાનો ઉપયોગ કરીને એવી ભ્રામક અથવા આપત્તિજનક તસવીરો બનાવવામાં આવી શકે છે, જે તમે ક્યારેય પડાવી જ ન હોય.
-
સંમતિનો અભાવ (Lack of Consent): તમારી અંગત જિંદગીની તસવીરોનો ઉપયોગ કોઈ અન્ય વ્યક્તિ પોતાના વ્યાપારિક કે સોશિયલ મીડિયાના ફાયદા માટે કરી શકે છે, અને તેમાં તમારી કોઈ સંમતિ હોતી નથી.
-
ડેટા ચોરી અને ટ્રેકિંગ: જેમ-જેમ AI તમારી તસવીરો અને લોકેશનને સ્કેન કરે છે, તેમ-તેમ તમારી રોજિંદી આદતો, ગમતી-નાગમતી વસ્તુઓનો એક આખો પ્રોફાઈલ ડેટાબેઝ તૈયાર થતો જાય છે, જેનો ઉપયોગ જાહેરાતો વેચવા માટે થાય છે.
હવે યુઝર્સે શું કરવું જોઈએ?
આ પરિસ્થિતિમાં હાથ જોડીને બેસી રહેવાને બદલે જાગૃત થવું એ જ એકમાત્ર ઉપાય છે. જો તમે નથી ઈચ્છતા કે તમારી પર્સનલ લાઈફ માર્ક ઝુકરબર્ગના AI પ્લેગ્રાઉન્ડનું રમકડું બને, તો તમારે તાત્કાલિક નીચેના પગલાં ભરવા જોઈએ:
-
એકાઉન્ટને પ્રાઇવેટ કરો: જો શક્ય હોય તો, તમારા ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટને ‘પબ્લિક’ માંથી બદલીને ‘પ્રાઇવેટ’ કરી દો. મેટાનું આ ફીચર માત્ર પબ્લિક પોસ્ટ્સ પર જ કામ કરે છે. પ્રાઇવેટ એકાઉન્ટના ફોટા સુરક્ષિત રહેશે.
-
સેટિંગ્સ તપાસો: ઇન્સ્ટાગ્રામ અને Meta AI ના સેટિંગ્સ મેનૂમાં જાઓ. પ્રાઇવસી ઓપ્શન્સમાં જઈને ‘AI ડેટા શેરિંગ’ અથવા ‘કન્ટેન્ટ યુઝ ફોર AI’ જેવા વિકલ્પોને શોધીને તેને ‘Opt-Out’ (બંધ) કરો.
-
વિચારીને પોસ્ટ કરો: ઇન્ટરનેટ પર એકવાર અપલોડ થયેલી વસ્તુ ક્યારેય સંપૂર્ણપણે ભૂસાતી નથી. તેથી, કોઈપણ અત્યંત પર્સનલ ફોટો કે વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરતા પહેલા બે વાર વિચારો.
