હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનનો કડક વલણ: ઓઈલ ટેન્કરો પર પ્રતિબંધ અને જપ્તીની આપી ચીમકી
પશ્ચિમ એશિયામાં સતત વધી રહેલા રાજકીય અને સૈન્ય તણાવ વચ્ચે ઈરાને અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશો સામે વળતો આકરો પ્રહાર કર્યો છે. અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો અને વધી રહેલા દબાણ સામે ઈરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જો તેની સામે આર્થિક યુદ્ધ ચાલુ રાખવામાં આવશે, તો તે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Hormuz Strait) અને પર્સિયન ગલ્ફમાંથી તેલની તમામ નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેશે.
‘ઓઈલનું એક ટીપું પણ નિકાસ નહીં થાય’ – મોહસેન રેઝાઈ
ઈરાનના વરિષ્ઠ અને પ્રભાવશાળી અધિકારી મોહસેન રેઝાઈએ અમેરિકાને આકરા શબ્દોમાં ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું છે કે જો વોશિંગ્ટન તેના આર્થિક દબાણની નીતિ ચાલુ રાખશે, તો વર્તમાન પરિસ્થિતિઓમાં ઈરાન કે તેના આસપાસના વિસ્તારમાંથી તેલનું એક પણ ટીપું નિકાસ કરવા દેવામાં આવશે નહીં. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની કે પર્સિયન ગલ્ફના અન્ય કોઈ પણ દરિયાઈ માર્ગેથી ઈંધણ લઈ જતા ટેન્કરોને પસાર થવા દેવામાં આવશે નહીં.
આટલું જ નહીં, રેઝાઈએ એક ગંભીર ચેતવણી આપતા ઉમેર્યું હતું કે ઈરાન સામેના આર્થિક નાકાબંધી અને યુદ્ધમાં જો કોઈ પણ ત્રીજો દેશ અમેરિકાની ભાગીદારી કરશે કે તેને સમર્થન આપશે, તો ઈરાન તે દેશના આ કૃત્યને સીધું જ ‘યુદ્ધનું કૃત્ય’ (Act of War) ગણશે અને તે મુજબ જ કડક જવાબી કાર્યવાહી કરશે.
અમેરિકા પર આર્થિક દબાણ અને નાકાબંધીનો આક્ષેપ
ઈરાની સરકારી ન્યૂઝ એજન્સી IRIB સાથેની વિશેષ મુલાકાતમાં મોહસેન રેઝાઈએ અમેરિકાની સૈન્ય રણનીતિ પર પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા હવે ઈરાન પર સીધા સૈન્ય હુમલા કરવાના વિકલ્પો લગભગ છોડી ચૂક્યું છે. લશ્કરી કાર્યવાહીની નિષ્ફળતા બાદ હવે અમેરિકી તંત્ર ઈરાનને આર્થિક રીતે નબળું પાડવા માટે સંપૂર્ણપણે આર્થિક દબાણ અને નાકાબંધી પર નિર્ભર થઈ ગયું છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે ઈરાન પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ ઈચ્છે છે અને ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા સશસ્ત્ર સંઘર્ષોનો કાયમી અંત લાવવા માટે કટિબદ્ધ છે. ઈરાન વિશ્વમાં યુદ્ધ ઈચ્છનારા તત્વો સામે મજબૂતીથી ઊભું છે.
હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો અને શિપિંગ કંપનીઓ માટે કડક આદેશ
દરમિયાન, પરિસ્થિતિને વધુ આકરી બનાવતા ઈરાનની ‘પર્સિયન ગલ્ફ સ્ટ્રેટ ઓથોરિટી’ દ્વારા હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતાં તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો અને ઓઈલ ટેન્કરો માટે એક સત્તાવાર ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. ઓથોરિટીએ તેના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાની દરિયાઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા અથવા તેને અવગણનારા જહાજોને ભવિષ્યમાં આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થવા પર સખત પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડશે.
આ પ્રતિબંધો હેઠળ ઈરાન દ્વારા જહાજો પર જંગી દંડ ફટકારવામાં આવી શકે છે, જહાજોને કબજે કરી લેવામાં આવી શકે છે અથવા તેના પર રહેલો માલસામાન (Cargo) સપ્ત કરી લેવામાં આવી શકે છે.
ઉલ્લંઘન કરનારાઓને મદદ કરનાર સામે પણ કડક પગલાં
પર્સિયન ગલ્ફ ઓથોરિટીએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે જહાજો ઈરાની પ્રતિબંધો કે નિયમોનું અનાદર કરશે, અને જો અન્ય કોઈ જહાજ તેમને મદદ કરશે કે તેમની સાથે પ્રવાસ કરશે, તો તે સહયોગી જહાજોને પણ ‘ઉલ્લંઘન કરનારાઓની યાદી’ (Non-compliant Vessels List) માં સામેલ કરી દેવામાં આવશે.
વિશ્વભરની શિપિંગ કંપનીઓ અને કાર્ગો માલિકોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ કોઈપણ પ્રકારની કાનૂની કે ભૌતિક મુશ્કેલીથી બચવા માટે ઓથોરિટીના પોર્ટલ પર આપેલી બ્લેકલિસ્ટ તપાસી લે અને પ્રતિબંધિત જહાજોનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળે. આ સ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટી વધઘટ થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
