ડિજિટલ રણમેદાન: ઈરાન-અમેરિકા-ઇઝરાયેલ સંઘર્ષમાં મિસાઈલ બાદ હવે સાયબર એટેકનો કહેર
વર્ષ 2026નું આ યુદ્ધ માત્ર સરહદો પર જ નહીં, પણ હવે ઇન્ટરનેટ અને ડિજિટલ નેટવર્ક પર પણ લડાઈ રહ્યું છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષને 10 દિવસથી વધુ સમય વીતી ગયો છે. 28 ફેબ્રુઆરી 2026થી શરૂ થયેલા આ જંગમાં હવે ‘સાયબર વોર’ એક મુખ્ય મોરચો બની ગયું છે. મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાની સાથે સાથે હવે ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી, સરકારી વેબસાઇટ્સ અને મોબાઈલ એપ્સને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
યુદ્ધના પ્રારંભિક તબક્કામાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાન પર મોટા પાયે સાયબર ઓપરેશન હાથ ધર્યા હતા. આ હુમલાઓને કારણે ઈરાનના અનેક વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી ઘટીને માત્ર 4% સુધી મર્યાદિત થઈ ગઈ છે. ફાઈબર ઓપ્ટિક કેબલને નુકસાન પહોંચાડવા અને સેન્સર નેટવર્કને ખોરવી નાખવાને કારણે ઈરાનની સંચાર વ્યવસ્થા પડી ભાંગી છે.
મોબાઈલ એપ્સ દ્વારા મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ (Psychological Operations)
આ ડિજિટલ યુદ્ધમાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત મોબાઈલ એપ્સનો દુરુપયોગ છે. ઈરાનમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય એવી પ્રેયર ટાઈમ એપ ‘BadeSaba’ હેક થઈ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ એપના યુઝર્સને સરકાર વિરોધી સંદેશાઓ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો તેને ‘સાયકોલોજિકલ ઓપરેશન’ (PSYOPS)નો ભાગ માની રહ્યા છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દુશ્મન દેશની જનતા અને સૈન્યનું મનોબળ તોડવાનો છે જેથી તેઓ પોતે જ યુદ્ધમાંથી પીછેહઠ કરી લે.
વધુમાં, તેહરાનના ટ્રાફિક કેમેરા અને મોબાઈલ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલી ડિજિટલ પ્રવૃત્તિઓને પણ ખોરવી નાખવામાં આવી છે. આ પ્રકારના હુમલાઓ સતત ચાલુ હોવાથી ઈરાનમાં સામાન્ય જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર અને અમેરિકાની ચિંતા
ઈરાને પણ આ સાયબર હુમલા સામે શાંત બેસવાને બદલે વળતો પ્રહાર કર્યો છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાન સાથે જોડાયેલા 60થી વધુ હેકર જૂથો હાલ સક્રિય છે. આ હેકરોએ અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોની સરકારી તેમજ ખાનગી સંસ્થાઓ પર હુમલા કર્યા છે. 11 માર્ચ 2026ના રોજ અમેરિકાની જાણીતી મેડિકલ ટેક કંપની ‘Stryker Corporation’ પર સાયબર હુમલો થયો હોવાનો દાવો કરાયો છે.
અમેરિકન સુરક્ષા એજન્સીઓએ ચેતવણી આપી છે કે આ કંપનીનો લગભગ 50 ટેરાબાઈટ જેટલો ડેટા ચોરાઈ ગયો હોઈ શકે છે. આ સિવાય ઉર્જા, બેંકિંગ, હેલ્થકેર અને સંરક્ષણ ક્ષેત્ર પર પણ સાયબર હુમલાનું જોખમ વધી ગયું છે, જેને પગલે ડિજિટલ નેટવર્કની સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી છે.
હાઈબ્રિડ વોર: ભવિષ્યનું જોખમ
નિષ્ણાતોના મતે, આ સંઘર્ષ હવે ‘હાઈબ્રિડ વોર’માં ફેરવાઈ ચૂક્યો છે, જેમાં મિસાઈલ હુમલા, સાયબર એટેક અને મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણ એમ ત્રણેય પાસાઓનો સમાવેશ થાય છે. દુર્ભાગ્યવશ, અત્યાર સુધી બંને પક્ષોમાંથી કોઈ પણ તરફથી યુદ્ધ રોકવા માટેની કોઈ પહેલ કરવામાં આવી નથી. આવનારા સમયમાં આ ડિજિટલ યુદ્ધ વધુ આક્રમક બને તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
