પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધથી ભારતને લોટરી! દુબઈ-ઓમાન છોડી ભારત આવશે Amazon અને Microsoft ના ડેટા સેન્ટર
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે ભારતમાં ઈંધણ અને ગેસના ભાવમાં વધારો થવાની ભીતિ છે, પરંતુ બીજી તરફ ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં ભારતને મોટો ફાયદો થવાની શક્યતા છે. યુદ્ધની સ્થિતિને જોતા વિશ્વની અગ્રણી ક્લાઉડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર કંપનીઓ જેવી કે Amazon Web Services (AWS) અને Microsoft Azure હવે તેમના ડેટા સેન્ટર્સને આરબ દેશોમાંથી ખસેડીને વધુ સુરક્ષિત સ્થાનો પર લઈ જવાનું વિચારી રહી છે. રિપોર્ટ્સ સૂચવે છે કે દુબઈ, અબુ ધાબી અને ઓમાનમાં રહેલા ડેટા વર્કલોડને હવે ભારત અને સિંગાપોર જેવા સ્થિરો પર શિફ્ટ કરવામાં આવી શકે છે.
આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ સુરક્ષા અને જોખમ ઘટાડવાનું છે. તાજેતરમાં યુએઈ અને બહેરીનમાં AWS ના કેટલાક ડેટા સેન્ટર્સ પર ડ્રોન હુમલાની ખબરો સામે આવી હતી, જેના કારણે બેંકિંગ એપ્લિકેશન્સ, એરપોર્ટ ઓપરેશન્સ અને શેરબજારની સેવાઓ પર માઠી અસર પડી હતી. ઘણી ડિજિટલ સેવાઓ અત્યારે પણ ત્યાં ધીમી ચાલી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, માઇક્રોસોફ્ટ અને એમેઝોન જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ તેમના બેંકિંગ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ ડેટાને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારતને એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માની રહી છે. આનાથી ભારતના વિવિધ શહેરોમાં ડેટા સેન્ટરની ક્ષમતાની માંગમાં અચાનક મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.
ભારતના આ શહેરો બનશે ગ્લોબલ ડેટા હબ: મુંબઈ અને ચેન્નાઈ મોખરે
ટેક કંપનીઓ અત્યારે ભારતના મુંબઈ, ચેન્નાઈ, હૈદરાબાદ અને કોચ્ચિ જેવા શહેરોમાં ડેટા સેન્ટરની ક્ષમતા શોધવા માટે સક્રિય બની છે. આ શહેરોની પસંદગી પાછળનું મુખ્ય કારણ ત્યાંનું ભૌગોલિક સ્થાન અને અદ્યતન ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. ડેટા પ્રોસેસિંગની સ્પીડ (Latency) ઓછી રહે તે હેતુથી દરિયાકાંઠાના શહેરો વધુ અનુકૂળ રહે છે, કારણ કે તે આંતરરાષ્ટ્રીય સબમરીન કેબલ્સ સાથે સીધા જોડાયેલા હોય છે. ખાસ કરીને બેંકિંગ અને ફાઈનાન્સ સેક્ટર માટે ડેટાની ગતિ અને સુરક્ષા બંને અત્યંત અનિવાર્ય છે, જે ભારત પૂરી પાડી શકે તેમ છે.
ભારત પાસે પહેલેથી જ વિશાળ ડિજિટલ નેટવર્ક અને કુશળ આઈટી પ્રોફેશનલ્સનું મોટું જૂથ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતા આવતા જ વૈશ્વિક કંપનીઓ ભારત તરફ વળી રહી છે, જે ભારતની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. આ પરિવર્તનથી માત્ર ડેટા સ્ટોરેજ જ નહીં, પરંતુ સાયબર સિક્યુરિટી અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગના ક્ષેત્રમાં પણ રોજગારીની અનેક નવી તકો સર્જાશે. ભારત સરકારની ‘ડેટા લોકલાઇઝેશન’ નીતિ પણ આ દિશામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે.
રિલાયન્સ અને અદાણીનું મોટું રોકાણ: ભારત બનશે વિશ્વનું ડેટા સેન્ટર કેપિટલ
જો ડેટા શિફ્ટિંગનો આ ટ્રેન્ડ ચાલુ રહેશે, તો ભારતમાં ડેટા સેન્ટર સેક્ટરમાં રોકાણનો મોટો પૂર આવશે. ભારતના દિગ્ગજ બિઝનેસ ગ્રુપ્સ જેવા કે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, અદાણી ગ્રુપ, ટાટા અને લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) એ પહેલેથી જ આ ક્ષેત્રમાં અબજો ડોલરના રોકાણની જાહેરાત કરી દીધી છે. એવું અનુમાન છે કે આગામી પાંચથી સાત વર્ષમાં ભારતની કુલ ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા હાલના 1.4 ગીગાવોટથી વધીને લગભગ 10 ગીગાવોટ સુધી પહોંચી શકે છે.
ભારતને ‘ગ્લોબલ ડેટા સેન્ટર હબ’ બનાવવા માટે સરકાર તરફથી પણ પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયાની કટોકટીએ આ પ્રક્રિયાને વધુ વેગ આપ્યો છે. જેમ જેમ દુનિયા ડિજિટલ બની રહી છે, તેમ તેમ ડેટાની સુરક્ષા એ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો વિષય બની ગયો છે. ભારતની રાજકીય સ્થિરતા અને ભૌગોલિક સુરક્ષા તેને વૈશ્વિક કંપનીઓ માટે સૌથી વધુ પસંદગીનું સ્થળ બનાવે છે. આનાથી ભારત માત્ર દક્ષિણ એશિયાનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વનું ડેટા મેનેજમેન્ટ કેન્દ્ર બનીને ઉભરશે.
