હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કોઈપણ ભોગે ખુલ્લો રહેશે: ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સનો મિલવૌકીથી ઈરાનને અત્યંત કડક અને સીધો સંદેશ
વૈશ્વિક ભૌગોલિક અને રાજકીય સમીકરણો અત્યારે અત્યંત નાજુક મોડ પર આવી ગયા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો લશ્કરી સંઘર્ષ હવે માત્ર નિવેદનો પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ તે વાસ્તવિક યુદ્ધના મેદાનમાં પરિવર્તિત થઈ ચૂક્યો છે. આ ભયાનક તણાવ અને ઈરાની ધરતી પર થઈ રહેલા પ્રચંડ અમેરિકી હવાઈ હુમલાઓની વચ્ચે, અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સે ઈરાનને અત્યાર સુધીની સૌથી સખત અને સીધી ચેતવણી આપી દીધી છે. વાન્સે બહુ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે જો ઈરાન આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં વાણિજ્યિક અને વ્યાપારી જહાજોને નિશાન બનાવવાનું બંધ નહીં કરે, તો અમેરિકા એવી જવાબી કાર્યવાહી કરશે જેની તેહરાને ક્યારેય કલ્પના પણ નહીં કરી હોય. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે વૈશ્વિક અર્થતંત્રની જીવાદોરી સમાન ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ ને કોઈપણ સંજોગોમાં બંધ થવા દેવામાં આવશે નહીં.
મિલવૌકીના મંચ પરથી જેડી વાન્સ
બુધવારે વિસ્કોન્સિનના મિલવૌકી શહેરમાં આયોજિત એક ભવ્ય જાહેર કાર્યક્રમ દરમિયાન ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સે મધ્ય પૂર્વના સંકટ પર અમેરિકાનું સત્તાવાર અને કડક વલણ દુનિયા સામે રજૂ કર્યું હતું. તેમણે બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી પડદા પાછળની વાટાઘાટોની આખી કડી સમજાવી હતી. વાન્સે ખુલાસો કર્યો કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક ગુપ્ત સમજૂતી થઈ હતી. આ સમજૂતી હેઠળ શરત એવી હતી કે જો ઈરાન સમુદ્રી માર્ગો પરથી પસાર થતા વેપારી જહાજો પર હુમલા કરવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દે, તો અમેરિકા તેના પર લાદવામાં આવેલી આર્થિક નાકાબંધી અને સૈન્ય દબાણમાં થોડી હળવાશ આપશે.
જો કે, ઈરાને આ કરારનો કદર રક્ષ્યો નથી. વાન્સે ભારે આક્રોશ સાથે જણાવ્યું કે, “મુદ્દો બહુ સરળ અને સ્પષ્ટ છે. જો તેઓ જહાજો પર ગોળીબાર કરશે, તો પ્રતિક્રિયા આપણી તરફથી હશે, અને અમે આ વખતે પહેલા કરતાં પણ વધુ પ્રચંડ તાકાતથી વળતો પ્રહાર કરીશું. આ જ અમારો કરાર હતો. ઈરાની સત્તાવાળાઓએ વચન આપ્યું હતું કે તેઓ હુમલા રોકી દેશે, અને તેમણે લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી થોડો સંયમ પણ રાખ્યો હતો. પરંતુ માત્ર ૨૪ કલાક પહેલા જ તેમણે પોતાના જૂના અંદાજમાં આવીને ફરીથી નિર્દોષ વ્યાપારી જહાજો પર હુમલા શરૂ કરી દીધા છે.”
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ઇંધણની કિંમતોનું કેન્દ્ર
આ લડાઈ માત્ર બે દેશો વચ્ચેની નથી, પરંતુ વૈશ્વિક બજારના અસ્તિત્વની છે. જેડી વાન્સે પોતાના સંબોધનમાં તેલ અને ગેસના સપ્લાયનો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) એ દુનિયાનો એવો સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ છે જ્યાંથી વિશ્વના કુલ ક્રૂડ ઓઈલનો એક બહુ મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. જો ઈરાન આ માર્ગને બ્લોક કરવાનો પ્રયાસ કરે, તો આખી દુનિયામાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવ આસમાને પહોંચી જાય અને વૈશ્વિક ફુગાવો બેકાબૂ બની જાય.
વાન્સે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સરકારે આ માર્ગની સુરક્ષાને પોતાની સૌથી મોટી રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા બનાવી છે. હાલમાં સામાન્ય તેલ અને ગેસનો પુરવઠો બજારમાં જળવાઈ રહ્યો હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઇંધણના ભાવ નિયંત્રણમાં છે, અને અમેરિકા કોઈ પણ કાળે આ સંતુલન બગડવા દેશે નહીં. જો કે, આગામી લશ્કરી પગલાં શું હશે તે અંગે તેમણે સસ્પેન્સ રાખતા કહ્યું કે, “રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પાસે ઈરાનને પાઠ ભણાવવા માટે ઘણા બધા મજબૂત વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, અને યોગ્ય સમયે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.”
નાટો સમિટમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું એલાન: ‘યુદ્ધવિરામ હવે ખતમ’
આ આખી ઘટના વચ્ચે તુર્કીની રાજધાની અંકારામાં ચાલી રહેલી નાટો (NATO) સમિટ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ એક બહુ મોટું સ્ટેટમેન્ટ આપ્યું છે. ટ્રમ્પે સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું છે કે ઈરાનની નાપાક હરકતો અને જહાજો પરના સતત હુમલાના કારણે અગાઉ થયેલો યુદ્ધવિરામનો કરાર હવે તદ્દન બિનઅસરકારક અને રદબાતલ થઈ ગયો છે. અમેરિકા હવે કોઈ શાંતિ વાર્તાના મૂડમાં નથી અને મોટા પાયે લશ્કરી કાર્યવાહી માટે સંપૂર્ણ સજ્જ છે.
ટ્રમ્પના આ આદેશની સીધી અસર જમીન પર જોવા મળી રહી છે. ઈરાનના સરકારી મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના કિનારે આવેલા ઈરાનના પ્રખ્યાત બંદર અબ્બાસ અને સિરિક સહિતના દક્ષિણ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં મોડી રાત્રે ભયાનક અને શક્તિશાળી વિસ્ફોટો થયા છે. અમેરિકી વાયુસેના દ્વારા કરવામાં આવેલા આ પ્રચંડ હવાઈ હુમલાઓએ ઈરાનના સૈન્ય બેઝ અને મિસાઈલ લોન્ચિંગ પેડ્સને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હોવાના દાવા થઈ રહ્યા છે. પશ્ચિમ એશિયાની આ ભયાનક સ્થિતિ આગામી સમયમાં ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ દોરી જશે કે કેમ, તે અંગે હવે રક્ષણાત્મક નિષ્ણાતો ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
