ટ્રમ્પનો યુદ્ધ પર મોટો યુ-ટર્ન: “મહાયુદ્ધ કરતાં મર્યાદિત તણાવ સારો”; કરારના અંતિમ ડ્રાફ્ટ વચ્ચે ઈરાનની આંતરિક સ્થિતિ પર અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનો દાવો
છેલ્લા કેટલાક સમયથી મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા હાઈ-વોલ્ટેજ તણાવ અને સંભવિત ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની આશંકાઓ વચ્ચે આખરે વૈશ્વિક રાહતના મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પડદા પાછળ ચાલી રહેલી કટોકટીભરી વાટાઘાટો હવે તેના અંતિમ તબક્કા (બ્લુ પ્રિન્ટ સ્ટેજ) માં પહોંચી ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા સંસ્થા ‘અલ અરેબિયા’ ના અહેવાલો અને રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના શાંતિ કરારના ડ્રાફ્ટને આખરી ઓપ આપી દેવામાં આવ્યો છે અને આગામી થોડા કલાકોમાં આ ઐતિહાસિક સોદાની સત્તાવાર જાહેરાત થઈ શકે છે. આ મહાકરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા અને મધ્યસ્થ તરીકેની ભૂમિકા ભજવવા પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ જનરલ અસીમ મુનીર ગુરુવારે (૨૧ મે, ૨૦૨૬) તેહરાનની મહત્વપૂર્ણ મુલાકાતે પહોંચી રહ્યા છે.
વ્હાઇટ હાઉસથી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સંકેત: યુદ્ધ નહીં, મર્યાદિત તણાવ સ્વીકાર્ય
આ સકારાત્મક ગતિવિધિઓ વચ્ચે, અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે આ વિવાદ પર મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. ટ્રમ્પે સ્વીકાર્યું હતું કે, “ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી આ શાંતિ વાટાઘાટો અપેક્ષા કરતાં વધુ સમય લઈ રહી છે, પરંતુ અમે કોઈ ઉતાવળમાં નથી. કાં તો એક નક્કર કરાર થશે અથવા અમેરિકા કઠિન લશ્કરી વિકલ્પો પર વિચાર કરશે.”
ટ્રમ્પે યુદ્ધની વિભીષિકા અંગે અત્યંત પ્રાયોગિક અભિગમ અપનાવતા કહ્યું કે, તેઓ સંપૂર્ણ પાયે પરમાણુ કે પરંપરાગત યુદ્ધ લડવા કરતાં ક્ષેત્રમાં મર્યાદિત તણાવ અથવા નિયંત્રિત હિંસાને વધુ પસંદ કરે છે, કારણ કે તેમાં જાનહાનિ ઓછી થાય છે. ટ્રમ્પના મતે, આદર્શ પરિસ્થિતિ એ છે કે યુદ્ધ ટળે અને નિર્દોષ લોકોના જીવ બચે. જો કે, તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી પણ આપી છે કે જો તેહરાન આ આખરી કરારનો સ્વીકાર નહીં કરે, તો યુએસ મિલિટરી એક્શન લેવા માટે સંપૂર્ણ સજ્જ છે.
ઈરાનમાં વધતો અસંતોષ અને અમેરિકાની વ્યૂહાત્મક સફળતા
પત્રકારો સાથેની ચર્ચા દરમિયાન, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની નબળી પડી રહેલી આર્થિક અને સામાજિક સ્થિતિ પર જોરદાર પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે લાંબા સમયના આર્થિક પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનમાં સામાન્ય જનતા ખૂબ જ કપરી પરિસ્થિતિમાં જીવી રહી છે, જેના લીધે ત્યાની શાસન વ્યવસ્થા સામે લોકોમાં અસંતોષ અને ગુસ્સો વધી રહ્યો છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, “ઈરાનની આંતરિક સ્થિતિ હાલ એટલી હદે વણસેલી છે કે જે આપણે ઇતિહાસમાં ભાગ્યે જ ક્યારેય જોઈ છે.”
જ્યારે પત્રકારોએ પૂછ્યું કે આ વાટાઘાટોમાં આટલો લાંબો સમય કેમ લાગી રહ્યો છે, ત્યારે ટ્રમ્પે ભૂતકાળના યુદ્ધોના ઉદાહરણો આપ્યા હતા. તેમણે અમેરિકાના જૂના સૈન્ય અભિયાનોની સરખામણી કરતા કહ્યું, “તમે ૧૦ વર્ષ સુધી અફઘાનિસ્તાનમાં સૈન્ય રાખ્યું, તમે લાંબા સમય સુધી ઇરાકમાં રહ્યા, કોરિયામાં સાત વર્ષ સુધી સૈન્ય તૈનાત રહ્યું. તેની સરખામણીએ આ વાટાઘાટો ઘણી ઝડપી છે.”
ટ્રમ્પે ગર્વપૂર્વક દાવો કર્યો કે અમેરિકાએ લાંબા ગાળાના લશ્કરી કબજા વિના જ ઈરાન પર એક મજબૂત વ્યૂહાત્મક નિયંત્રણ મેળવી લીધું છે. તાજેતરના સંઘર્ષમાં અમેરિકાએ માત્ર ૧૩ સૈનિકો ગુમાવ્યા છે, જો કે ૧૩ મૃત્યુ પણ ઘણા વધારે છે, પરંતુ ભૂતકાળના યુદ્ધો જેમાં લાખો લોકો માર્યા જતા હતા તેના કરતાં આ નુકસાન નહિવત છે.
પાકિસ્તાની આર્મી ચીફની મુલાકાત પર વૈશ્વિક નજર
આજે ઇસ્લામાબાદથી તેહરાન જઈ રહેલા પાકિસ્તાની આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરની આ મુલાકાત પર આખી દુનિયાની નજર ટકેલી છે. પાકિસ્તાન પરંપરાગત રીતે ગલ્ફ દેશો, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક રાજદ્વારી સેતુ તરીકે કામ કરતું આવ્યું છે. જો આગામી ૨૪ કલાકમાં બંને દેશો સત્તાવાર રીતે આ શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરી દેશે, તો આ ઘટના ૨૦૨૬ ની સૌથી મોટી વૈશ્વિક ડિપ્લોમેટિક સફળતા સાબિત થશે, અને ક્રૂડ ઓઇલની વધતી કિંમતો સહિત વૈશ્વિક શેરબજારોને મોટી રાહત મળશે.
