નંદીગ્રામ પેટાચૂંટણીના પરિણામ પહેલાં મમતા બેનર્જીના ગંભીર આરોપ, કહ્યું- ચૂંટણી જ થઈ નથી
પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની પેટાચૂંટણીએ પરિણામ જાહેર થાય તે પહેલાં જ રાજકીય ગરમાવો વધારી દીધો છે. બંને બેઠકો પર મતદાન પૂર્ણ થઈ ગયું છે અને હવે તમામની નજર 9 ઓક્ટોબરે થનારી મતગણતરી પર છે. જોકે, પરિણામ આવતાં પહેલાં જ તૃણમૂલ કોંગ્રેસના નેતા મમતા બેનર્જીએ ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
મમતા બેનર્જીએ ભાજપ પર ચૂંટણીમાં ગેરરીતિના આક્ષેપો કર્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે માત્ર મતગણતરી દરમિયાન જ નહીં, પરંતુ મતદાનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પણ અનિયમિતતા થઈ હોવાનો તેમને દાવો મળ્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે મતદારોને મતદાનથી રોકવામાં આવ્યા, ઓળખપત્રો લેવામાં આવ્યા અને ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન એટલે કે EVM સાથે પણ ચેડાં કરવામાં આવ્યા હોવાની ફરિયાદો સામે આવી છે.
મમતાના આ નિવેદન બાદ પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં ફરી એક વખત ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને EVMને લઈને ચર્ચા તેજ થઈ છે.
પરિણામ પહેલાં જ મમતાએ ઉઠાવ્યા સવાલ
કોલકાતામાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન મમતા બેનર્જીએ નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની પેટાચૂંટણી અંગે પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી. તેમણે દાવો કર્યો કે બંને બેઠકો પર ચૂંટણી પ્રક્રિયા યોગ્ય રીતે થઈ નથી.
મમતાના જણાવ્યા પ્રમાણે, ચૂંટણી પહેલાંથી જ ભાજપના કેટલાક નેતાઓ જીતના આંકડા જાહેર કરી રહ્યા હતા. તેમનો સવાલ હતો કે જો મતગણતરી હજુ થઈ જ નથી, તો કોઈ પક્ષને અગાઉથી કેટલા મતથી જીત મળશે તેની આગાહી કેવી રીતે થઈ શકે?
તેમણે આવા દાવાઓને લઈને ચૂંટણીની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો અને કહ્યું કે પરિણામ પહેલાં જ ચોક્કસ માર્જિનથી જીતવાની વાત કરવી શંકા પેદા કરે છે.
જોકે, મમતા બેનર્જીના આક્ષેપો રાજકીય નિવેદન છે અને તેમની પુષ્ટિ માટે સત્તાવાર ચૂંટણી તપાસ અથવા સંબંધિત પુરાવા જરૂરી રહેશે.
‘EVMમાં જ ગડબડ કરવામાં આવી’ એવો આરોપ
મમતા બેનર્જીએ માત્ર મતદાનમાં અવરોધના આક્ષેપો સુધી વાત મર્યાદિત રાખી નથી. તેમણે EVMને લઈને પણ ગંભીર સવાલો કર્યા છે.
તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે મતગણતરી દરમિયાન કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિ ન થવી જોઈએ એવી ચૂંટણી વ્યવસ્થાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓની વાતો સામે, વાસ્તવિક સમસ્યા મતદાન પહેલાં જ ઊભી કરવામાં આવી હોવાની ફરિયાદ છે.
મમતાએ એવો પણ દાવો કર્યો કે પોલીસની કામગીરી અંગે પણ અનેક ફરિયાદો મળી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક સ્થળોએ પોલીસની હાજરી અને કાર્યવાહી અંગે રાજકીય પક્ષોએ વાંધો ઉઠાવ્યો છે.
મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે મમતા બેનર્જીએ પોતે દરેક ઘટના જોઈ હોવાનો દાવો કર્યો નથી. તેમણે પક્ષો અને લોકો પાસેથી આવી ફરિયાદો મળ્યાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેથી આ તમામ આક્ષેપોની સત્તાવાર તપાસ અને પુરાવા અલગથી મહત્વ ધરાવે છે.
નંદીગ્રામ પર કેમ છે સમગ્ર દેશની નજર?
નંદીગ્રામ પશ્ચિમ બંગાળની સામાન્ય વિધાનસભા બેઠક નથી. રાજ્યના રાજકારણમાં તેનું ખાસ સ્થાન છે. 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન મમતા બેનર્જી અને શુભેન્દુ અધિકારી વચ્ચે થયેલા હાઈ-પ્રોફાઈલ મુકાબલાને કારણે નંદીગ્રામ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચામાં આવ્યું હતું.
શુભેન્દુ અધિકારીએ અગાઉ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સાથે કામ કર્યું હતું, પરંતુ બાદમાં તેઓ ભાજપમાં જોડાયા હતા. 2021માં નંદીગ્રામમાંથી તેમણે મમતા બેનર્જીને ચૂંટણીમાં હરાવ્યા હતા.
ત્યારબાદ રાજ્યની રાજનીતિમાં નંદીગ્રામ ભાજપ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ વચ્ચેના સીધા રાજકીય સંઘર્ષનું પ્રતીક બની ગયું. હવે પેટાચૂંટણીમાં ફરી આ બેઠક ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે.
નંદીગ્રામમાં પેટાચૂંટણી કેમ યોજાઈ?
વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન શુભેન્દુ અધિકારીએ નંદીગ્રામ ઉપરાંત ભવાનીપુર બેઠક પરથી પણ ચૂંટણી લડી હતી અને બંને બેઠકો પર વિજય મેળવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે નંદીગ્રામ બેઠક ખાલી કરી હતી.
આ બેઠક ખાલી થતાં અહીં પેટાચૂંટણી યોજવાની જરૂર પડી. તેથી નંદીગ્રામનું પરિણામ માત્ર એક બેઠકનું પરિણામ નથી, પરંતુ રાજ્યની રાજકીય સ્થિતિ અંગે પણ સંકેત આપનારું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
નંદીગ્રામમાં ઉમેદવારોનું ગણિત
નંદીગ્રામમાં ભાજપે હસીરાની રથને મેદાનમાં ઉતારી છે. તેઓ મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીના પૂર્વ સહયોગી ચંદ્રનાથ રથની માતા છે.
બીજી તરફ મમતા બેનર્જીના નેતૃત્વવાળા તૃણમૂલ કોંગ્રેસ ગઠબંધન તરફથી શરૂઆતમાં અલગ ઉમેદવારની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. સંચિતા પ્રધાન ડેએ શુભેન્દુ અધિકારી સાથે મુલાકાત કર્યા બાદ પોતાનું નામ પાછું ખેંચ્યું હતું.
આ ઘટનાક્રમ પછી મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર મિલન પ્રધાનને સમર્થન આપવાનો નિર્ણય લીધો. આથી નંદીગ્રામમાં મુકાબલો વધુ રસપ્રદ બની ગયો છે.
આ ચૂંટણીમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સાથે જોડાયેલા અન્ય એક જૂથે પણ પોતાના ઉમેદવાર તરીકે મોહમ્મદ એટેશામુલ હકને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. એટલે એક જ બેઠક પર રાજકીય સમીકરણો અનેક સ્તરે વહેંચાયેલા જોવા મળે છે.
રેજીનગરમાં પણ રસપ્રદ મુકાબલો
નંદીગ્રામની સાથે રેજીનગર વિધાનસભા બેઠક પણ મહત્વની છે. આ બેઠક હુમાંયુન કબીરના રાજીનામા બાદ ખાલી થઈ હતી. અગાઉ તેમણે 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં રેજીનગર અને નૌદા બંને બેઠકો પરથી જીત મેળવી હતી. ત્યારબાદ રેજીનગર બેઠક ખાલી કરવામાં આવી હતી.
પેટાચૂંટણીમાં અલગ-અલગ રાજકીય પક્ષો અને જૂથોએ પોતાના ઉમેદવારો મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. અહીં ભાજપ તરફથી સખરાવ સરકાર, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ તરફથી રબીયુલ આલમ ચૌધરી અને અન્ય રાજકીય જૂથો તરફથી પણ ઉમેદવારો છે.
કોંગ્રેસે મોહમ્મદ અબ્દુલ્લાહિલ કાફીને અને CPI(M)એ સૈયદ અસદ અલીને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે. આ કારણે રેજીનગરમાં પણ સીધી બે પક્ષોની લડાઈને બદલે બહુ-કોણીય મુકાબલો જોવા મળી રહ્યો છે.
બંને બેઠકો પર ભારે મતદાન
પેટાચૂંટણીમાં મતદારોનો પ્રતિસાદ પણ નોંધપાત્ર રહ્યો છે. નંદીગ્રામમાં લગભગ 79.39 ટકા મતદાન થયું, જ્યારે રેજીનગરમાં આશરે 78.42 ટકા મતદારોએ પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો.
આટલું ઊંચું મતદાન રાજકીય પક્ષો માટે પણ મહત્વનું છે. સામાન્ય રીતે વધુ મતદાન કયા પક્ષને ફાયદો કરાવશે તે અંગે અલગ-અલગ રાજકીય વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. પરંતુ માત્ર મતદાનની ટકાવારી પરથી પરિણામ નક્કી કરી શકાય નહીં.
હવે સૌથી મહત્વની બાબત એ રહેશે કે આ મત કોના પક્ષમાં ગયા છે.
ભાજપને જીતનો વિશ્વાસ
ભાજપે બંને બેઠકો પર જીતનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. પાર્ટીના નેતાઓ ખાસ કરીને નંદીગ્રામમાં મોટા માર્જિનથી જીતનો દાવો કરી રહ્યા છે.
ભાજપના નેતાઓનું માનવું છે કે નંદીગ્રામમાં પક્ષને અગાઉથી મળેલા રાજકીય સમર્થનનો લાભ મળશે. રેજીનગરમાં પણ પાર્ટીએ પોતાની સ્થિતિ મજબૂત હોવાનો દાવો કર્યો છે.
શુભેન્દુ અધિકારી સાથે નંદીગ્રામનું નામ લાંબા સમયથી જોડાયેલું હોવાથી ભાજપ માટે આ બેઠકનું પરિણામ રાજકીય રીતે ખૂબ મહત્વનું બની શકે છે.
મમતા માટે પણ પ્રતિષ્ઠાનો સવાલ
બીજી તરફ મમતા બેનર્જી માટે પણ આ પેટાચૂંટણી મહત્વપૂર્ણ છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં લાંબા સમયથી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે સીધી રાજકીય સ્પર્ધા જોવા મળી રહી છે.
નંદીગ્રામમાં જો ભાજપને ફરી મજબૂત જીત મળે તો તેને શુભેન્દુ અધિકારીના પ્રભાવ અને ભાજપની સંગઠનાત્મક સ્થિતિના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી શકે છે. બીજી તરફ જો વિપક્ષી ઉમેદવાર સફળ થાય તો તૃણમૂલ કોંગ્રેસના રાજકીય સમીકરણો માટે તે મહત્વનો સંદેશ બની શકે છે.
રેજીનગરનું પરિણામ પણ રાજ્યની રાજનીતિમાં પક્ષોની વાસ્તવિક સ્થિતિ સમજવા માટે મહત્વનું રહેશે.
9 ઓક્ટોબરે થશે મતગણતરી
હવે બંને બેઠકોના ઉમેદવારો અને રાજકીય પક્ષોની નજર 9 ઓક્ટોબરની મતગણતરી પર છે. મતગણતરી દરમિયાન દરેક રાઉન્ડ પછી ઉમેદવારોની સ્થિતિ બદલાઈ શકે છે.
આ કારણે ચૂંટણી પહેલાં કરવામાં આવેલા દાવાઓ કરતાં સત્તાવાર મતગણતરીનું પરિણામ જ અંતિમ માનવામાં આવશે. ભાજપ દ્વારા કરવામાં આવેલી જીતની આગાહી હોય કે મમતા બેનર્જી દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા ગેરરીતિના આક્ષેપો—બંને બાબતોનું વાસ્તવિક મૂલ્યાંકન પરિણામ અને સત્તાવાર પ્રક્રિયાના આધારે જ થઈ શકશે.
મમતાના આક્ષેપો બાદ હવે શું?
મમતા બેનર્જીના આરોપો બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ચૂંટણી પંચ અને સંબંધિત અધિકારીઓ આ મુદ્દે શું સ્પષ્ટતા કરે છે. જો કોઈ પક્ષ પાસે મતદાનમાં ગેરરીતિ અંગે ચોક્કસ ફરિયાદ અથવા પુરાવા હોય તો તે ચૂંટણી સત્તાવાળાઓ સમક્ષ રજૂ કરી શકે છે.
ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જાળવવી માત્ર સત્તાધારી પક્ષ કે વિપક્ષની જવાબદારી નથી. મતદારોનો વિશ્વાસ જ લોકશાહી વ્યવસ્થાની સૌથી મોટી તાકાત છે.
એટલે નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની મતગણતરી દરમિયાન નિયમોનું પાલન, EVMની પ્રક્રિયા અને તમામ પક્ષોના એજન્ટોની હાજરી જેવી બાબતો પર પણ નજર રહેશે.
પરિણામ પહેલાં જ રાજકીય ગરમાવો
નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની પેટાચૂંટણીનું પરિણામ બે વિધાનસભા બેઠકો પૂરતું મર્યાદિત હોઈ શકે છે, પરંતુ તેની રાજકીય અસર પશ્ચિમ બંગાળમાં દૂર સુધી જોવા મળી શકે છે.
એક તરફ ભાજપ પોતાની જીતને લઈને આત્મવિશ્વાસ વ્યક્ત કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ મમતા બેનર્જી ચૂંટણી પ્રક્રિયા સામે જ ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં 9 ઓક્ટોબરની મતગણતરી વધુ રસપ્રદ બની ગઈ છે.
હવે અંતિમ નિર્ણય મતપેટી નહીં પરંતુ EVMમાં નોંધાયેલા મત અને સત્તાવાર મતગણતરીના આંકડા આપશે. પરિણામ જે પણ આવે, નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની આ પેટાચૂંટણી પશ્ચિમ બંગાળના બદલાતા રાજકીય સમીકરણો માટે મહત્વપૂર્ણ સંકેત આપી શકે છે.
