ઓનલાઈન છેતરપિંડી રોકવા મેટાએ લીધો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો નિર્ણય
આજના યુગમાં કદાચ જ કોઈ એવી વ્યક્તિ હશે જેના ફોનમાં ફેસબુક, ઈન્સ્ટાગ્રામ કે વોટ્સએપ ન હોય. આપણે આપણી જિંદગીનો એક મોટો હિસ્સો આ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વિતાવીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી તમારી ફીડમાં અજીબોગરીબ જાહેરાતો કે અજાણ્યા લોકોના મેસેજ કેટલા વધી ગયા છે? ક્યારેક કોઈ સેલિબ્રિટી શંકાસ્પદ એપને પ્રમોટ કરતી દેખાય છે, તો ક્યારેક કોઈ ભારે ડિસ્કાઉન્ટની લાલચ આપે છે.
આ બધા પાછળ છુપાયેલા ‘સ્કેમર્સ’ (Scammers) પર હવે મેટાએ મોટી ‘સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક’ કરી છે. મેટા (Meta) એ જે આંકડા જાહેર કર્યા છે, તે સાંભળીને કોઈપણ ચોંકી શકે છે. કંપનીએ હજારો-લાખો નહીં, પરંતુ કરોડોની સંખ્યામાં એકાઉન્ટ્સ અને જાહેરાતો પર હંમેશા માટે તાળા મારી દીધા છે.
આંકડા જે ચોંકાવી દેશે: મેટાની મોટી સફાઈ
મેટાએ તાજેતરમાં તેનો ‘સ્કેમ ડિટેક્શન’ રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે, જેમાં જણાવાયું છે કે ઓનલાઈન છેતરપિંડી રોકવા માટે તેણે અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું પગલું ભર્યું છે.
-
1.1 કરોડ સ્કેમ એકાઉન્ટ્સ ડિલીટ: કંપનીએ છેલ્લા એક વર્ષમાં તેના પ્લેટફોર્મ્સ (ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામ) પરથી અંદાજે 1.1 કરોડ એવા એકાઉન્ટ્સ હટાવી દીધા છે, જે સીધી રીતે સ્કેમ અથવા છેતરપિંડીની પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હતા.
-
15.9 કરોડ નકલી જાહેરાતો હટાવી: સ્કેમર્સ અવારનવાર લલચામણી જાહેરાતોનો સહારો લેતા હોય છે. મેટાએ લગભગ 15.9 કરોડ એવી ‘સ્કેમ એડવર્ટાઈઝમેન્ટ’ ને બ્લોક કરી છે, જે લોકોને છેતરવા માટે જ બનાવવામાં આવી હતી.
મેટાનું કહેવું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર વધતી છેતરપિંડીને કારણે લોકોને માત્ર આર્થિક નુકસાન જ નથી થઈ રહ્યું, પરંતુ પ્લેટફોર્મ પરનો વિશ્વાસ પણ ઓછો થઈ રહ્યો છે. આ વિશ્વાસને ફરીથી સ્થાપિત કરવા માટે આ ‘મહા-સફાઈ’ અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું છે.
કેવી રીતે કામ કરશે મેટાનું નવું AI ‘કવચ’?
માત્ર જૂના એકાઉન્ટ ડિલીટ કરવા પૂરતા નથી, કારણ કે સ્કેમર્સ દરરોજ નવા એકાઉન્ટ બનાવી લે છે. એટલા માટે મેટા હવે એક એવી આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) સિસ્ટમ લાવી રહ્યું છે, જે છેતરપિંડી થાય તે પહેલા જ તમને ચેતવી દેશે.
આ નવું ટૂલ ખાસ કરીને એવા છેતરપિંડી કરનારાઓને પકડશે જે કોઈ મોટી બ્રાન્ડ, પ્રખ્યાત સેલિબ્રિટી કે તમારા કોઈ જાણીતા વ્યક્તિના નામ અને ફોટાનો ઉપયોગ કરીને નકલી પ્રોફાઇલ બનાવે છે. તમે અવારનવાર જોયું હશે કે કોઈ મોટા સુપરસ્ટારનો ફોટો લગાવીને લોકો પૈસા માંગે છે કે નકલી રોકાણની (Investment) સલાહ આપે છે. નવી AI સિસ્ટમ એકસાથે હજારો સિગ્નલ સ્કેન કરશે અને જેવી તેને કોઈ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ દેખાશે, તે યુઝરને તરત જ ‘એલર્ટ’ મોકલી દેશે.
આ સુરક્ષા કવચ ફેસબુક, ઈન્સ્ટાગ્રામ, વોટ્સએપ અને મેસેન્જર—બધા પર એકસાથે લાગુ થશે.
વોટ્સએપ યુઝર્સ માટે ખાસ ‘એકાઉન્ટ પ્રોટેક્શન’ ટૂલ
વોટ્સએપ યુઝર્સ માટે ખાસ ‘એકાઉન્ટ પ્રોટેક્શન’ ટૂલવોટ્સએપ આજે આપણી પ્રાઈવસીનો સૌથી મોટો હિસ્સો છે. પરંતુ સાયબર અપરાધીઓ અવારનવાર ‘ડિવાઈસ લિંકિંગ’ (Device Linking) દ્વારા લોકોના એકાઉન્ટ હેક કરી લે છે. તેઓ તમને લાલચ આપીને કે છેતરીને તમારું વોટ્સએપ બીજા લેપટોપ કે ફોન સાથે લિંક કરાવી લે છે અને તમારી બધી ચેટ વાંચી લે છે.
આને રોકવા માટે મેટા એક નવું એકાઉન્ટ પ્રોટેક્શન ટૂલ લાવી રહ્યું છે:
-
લોકેશન વોર્નિંગ: હવે જ્યારે પણ તમારું વોટ્સએપ કોઈ નવા ડિવાઈસ સાથે લિંક કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે, ત્યારે તમારા ફોન પર એક ચેતવણી (Warning) આવશે. તેમાં તે ડિવાઈસનું લોકેશન પણ બતાવવામાં આવશે જ્યાં લિંક કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
-
હિસ્ટ્રી એલર્ટ: આ ટૂલ તમને યાદ અપાવશે કે જો તમે કોઈ અજાણ્યા ડિવાઈસ સાથે તમારું એકાઉન્ટ લિંક કર્યું, તો તમારી આખી મેસેજ હિસ્ટ્રી કોઈ બીજું જોઈ શકે છે. આનાથી યુઝર સાવધ થઈ જશે અને લિંક કરવાની પ્રક્રિયાને તરત જ રોકી શકશે.
સામાન્ય જનતા માટે કેમ જરૂરી છે આ પગલું?
ઈન્ટરનેટની દુનિયામાં આપણે અવારનવાર ‘સસ્તી ઓફર’ કે ‘ઝડપી પૈસા કમાવવા’ની લાલચમાં આપણી મહેનતની કમાણી ગુમાવી દઈએ છીએ. મેટાના આ ટૂલ્સ સામાન્ય માણસને ત્રણ રીતે બચાવશે:
-
ઓળખની ચોરી (Identity Theft): હવે કોઈ તમારો ફોટો લગાવીને નકલી એકાઉન્ટ નહીં ચલાવી શકે.
-
નકલી વેબસાઈટથી બચાવ: AI એવી જાહેરાતોને રોકી દેશે જે તમને જોખમી અને નકલી શોપિંગ વેબસાઈટ પર લઈ જાય છે.
-
એકાઉન્ટ હેકિંગ પર લગામ: વોટ્સએપના નવા ટૂલથી હેકર્સ માટે તમારા એકાઉન્ટમાં સેંધ મારવી લગભગ અશક્ય બની જશે.
સુરક્ષા તમારા હાથમાં પણ છે
મેટાએ પોતાની તરફથી કરોડો એકાઉન્ટ હટાવીને અને નવા AI ટૂલ્સ લાવીને એક મોટી પહેલ કરી છે. પરંતુ એક યુઝર તરીકે સૌથી મોટી સુરક્ષા આપણી ‘જાગૃતિ’ છે. કંપની ભલે ગમે તેટલા ટૂલ લાવે, જો આપણે પોતે કોઈ અજાણી લિંક પર ક્લિક કરીશું કે આપણો OTP કોઈને આપીશું, તો જોખમ તો રહેશે જ.
મેટાની આ સફાઈ એક સારી શરૂઆત છે, જેનાથી આવનારા સમયમાં ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામનો અનુભવ સુરક્ષિત અને વધુ સારો થવાની આશા છે.
