અત્યારે જ બંધ કરો ઇન્સ્ટાગ્રામનું આ સેટિંગ, નહીં તો ગમે ત્યારે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ જશે તમારો નકલી એઆઈ ફોટો!
ટેકનોલોજીની દુનિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, તેટલી જ ઝડપથી તે સામાન્ય લોકોની પ્રાઇવસી (Privacy) એટલે કે ગોપનીયતા સામે પણ સવાલો ઉભા કરી રહ્યું છે. હાલમાં જ ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામની પેરન્ટ કંપની મેટા (Meta) એ એક નવું એઆઈ ઈમેજ ટૂલ રોલઆઉટ કર્યું છે. પરંતુ આ ટૂલ સાથે જોડાયેલી એક એવી પ્રાઇવસી કન્ડિશન સામે આવી છે, જેણે સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સને ચોંકાવી દીધા છે.
મેટાએ ‘Muse Image’ નામનું પોતાનું પહેલું ઇન-હાઉસ (In-house) AI પિક્ચર-જનરેશન મોડલ રજૂ કર્યું છે, જેને કંપનીની વિશેષ ‘Meta Superintelligence Labs’ ટીમ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ ટૂલ હાલમાં Meta AI એપ, ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટોરીઝ (Instagram Stories) અને વોટ્સએપ (WhatsApp) ચેટ્સમાં લાઈવ થઈ ચૂક્યું છે, અને ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં તેને ફેસબુક અને મેસેન્જરમાં પણ જોડવામાં આવશે.
જો કે, આ સુવિધા જેટલી આકર્ષક લાગે છે, તેટલી જ તે જોખમી પણ સાબિત થઈ શકે છે. કારણ કે આ ટૂલ તમારી જાણ બહાર અથવા તમારી પરવાનગી વિના પણ તમારા ફોટાનો ઉપયોગ કરી શકે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ આખી બાબત શું છે અને તમે તમારા એકાઉન્ટને આનાથી કેવી રીતે સુરક્ષિત કરી શકો છો.
શું છે Meta નું ‘Muse Image’ એઆઈ અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
મેટાનું આ નવું ટૂલ સામાન્ય યુઝર્સને માત્ર સાદા ટેક્સ્ટ મેસેજ (પ્રોમ્પ્ટ) ટાઈપ કરીને અદભુત અને હાઈ-ક્વોલિટી ઈમેજીસ બનાવવાની સુવિધા આપે છે. જૂના એઆઈ ટૂલ્સ જે કામોમાં પાછળ રહી જતા હતા, તે તમામ કામ આ ટૂલ ખૂબ જ સરળતાથી કરી શકે છે. જેમ કે:
-
તે એક કરતાં વધુ ફોટાઓને એકસાથે જોડી (Blend) શકે છે.
-
કોઈ એક ફોટાના ચોક્કસ ભાગને એડિટ કરીને બદલી શકે છે.
-
ઈમેજની અંદર સ્પષ્ટ વાંચી શકાય તેવા અક્ષરો અથવા ટેક્સ્ટ ઉમેરી શકે છે.
-
તેની મદદથી પ્રોફેશનલ અને કામ કરતા QR કોડ્સ પણ જનરેટ કરી શકાય છે.
પરંતુ, આ બધાની વચ્ચે સૌથી મોટો વિવાદ તેની એક ચોક્કસ સુવિધાને કારણે ઊભો થયો છે. જો કોઈ વ્યક્તિનું ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ પબ્લિક (Public) હોય, તો અન્ય કોઈ પણ યુઝર Meta AI ના પ્રોમ્પ્ટમાં તે એકાઉન્ટને ટેગ કરી શકે છે. એઆઈ સિસ્ટમ તરત જ તે પ્રોફાઈલમાંથી ફોટા ઉપાડી લેશે અને તેનો ઉપયોગ કરીને તે વ્યક્તિના ચહેરા અને હાવભાવ (Likeness) જેવી જ તદ્દન નવી એઆઈ ઈમેજ બનાવી દેશે!
સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે, મેટા આ પ્રક્રિયા માટે મૂળ યુઝરની કોઈ પરવાનગી લેતું નથી અને ન તો તેમને કોઈ પણ પ્રકારની નોટિફિકેશન કે માહિતી મોકલે છે.
તમારી જાણ બહાર તમારા ફોટાનો ઉપયોગ: મેટાની દલીલ શું છે?
મેટાના પોતાના હેલ્પ પેજ (Help Page) પર સ્પષ્ટપણે લખવામાં આવ્યું છે કે, જ્યારે પણ કોઈ એઆઈ ફીચર યુઝર્સની સામગ્રી (મટીરિયલ) નો ઉપયોગ કરીને કન્ટેન્ટ બનાવશે, ત્યારે તે યુઝરને આ અંગે કોઈ જાણ કરવામાં આવશે નહીં. સાદા શબ્દોમાં કહીએ તો, બની શકે કે અત્યારે જ આ ક્ષણે કોઈ અજાણી વ્યક્તિ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર તમારા ફોટાનો ઉપયોગ કરીને નવી એઆઈ ઈમેજો બનાવી રહી હોય અને તમને તેના વિશે ક્યારેય ખબર પણ ન પડે, સિવાય કે તમે અચાનક તે ઈમેજ ક્યાંક જોઈ જાઓ.
આ પ્રાઇવસીના ઉલ્લંઘન સામે બચાવ કરતા મેટાએ જણાવ્યું છે કે, તેઓએ સુરક્ષા માટે એઆઈ દ્વારા બનેલી દરેક ઈમેજ પર ‘Content Seal’ નામનું એક અદ્રશ્ય વોટરમાર્ક (Invisible Watermark) સિસ્ટમ લગાવી છે. આ વોટરમાર્ક એ સાબિત કરશે કે આ ઈમેજ એઆઈ દ્વારા બનાવવામાં આવી છે.
પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ વોટરમાર્ક માત્ર ઈમેજનો સ્ત્રોત દર્શાવે છે, તે કોઈ પણ વ્યક્તિને પોતાના ચહેરા કે ફોટાનો ખોટો ઉપયોગ થતો રોકવાની સત્તા આપતું નથી. મેટાનું કહેવું છે કે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર જે ફોટો-પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ પહેલેથી ઉપલબ્ધ છે તે અહીં પણ લાગુ પડે છે, અને નુકસાનકારક કન્ટેન્ટને રોકવા માટે સિસ્ટમમાં ફિલ્ટર્સ લગાવવામાં આવ્યા છે, છતાં યુઝર્સની ચિંતા ઓછી થઈ નથી.
મેટાને તમારા ફોટા વાપરતા કેવી રીતે રોકવા? (સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઇડ)
જો તમે નથી ઈચ્છતા કે મેટા અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ તમારા પબ્લિક ઇન્સ્ટાગ્રામ ફોટાનો ઉપયોગ કરીને એઆઈ ઈમેજો બનાવે, તો તમે ઇન્સ્ટાગ્રામ એપમાં જઈને આ સેટિંગને તાત્કાલિક બંધ કરી શકો છો. તેના માટે નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:
-
તમારા સ્માર્ટફોનમાં Instagram એપ ઓપન કરો અને તમારી પ્રોફાઇલ પેજ પર જાઓ.
-
ઉપરની જમણી બાજુએ આપેલી ત્રણ લાઈનો (મેનુ આઇકન) પર ટેપ કરો.
-
નીચે સ્ક્રોલ કરો અને “Sharing and reuse” (શેરિંગ અને રીયુઝ) વિકલ્પ પસંદ કરો.
-
ત્યાં તમને એક સેક્શન જોવા મળશે જેનું નામ હશે: “Allow people to use your content on Instagram and with AI features on Meta” (લોકોને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અને મેટા પરના એઆઈ ફીચર્સ સાથે તમારું કન્ટેન્ટ વાપરવાની મંજૂરી આપો).
-
ત્યાં આપેલો “Posts” નો ટોગલ (બટન) બંધ (Off) કરી દો.
-
તે જ રીતે, “Reels” માટેનો ટોગલ પણ બંધ (Off) કરી દો.
આ સેટિંગ બંધ કરવાથી, ભવિષ્યમાં કોઈ પણ એઆઈ જનરેટેડ ઈમેજ બનાવવા માટે તમારા પબ્લિક ફોટા કે રીલ્સનો રેફરન્સ તરીકે ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.
આ સેટિંગ બદલતા પહેલાં બે મહત્વની મર્યાદાઓ જાણી લો
આ પ્રાઇવસી સેટિંગ બંધ કરતી વખતે તમારે બે મુખ્ય વાતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખવાની જરૂર છે:
-
જૂની ઈમેજો ડીલીટ નહીં થાય: આ સેટિંગ ‘રેટ્રોએક્ટિવ’ (Retroactive) નથી. એટલે કે, તમે આ સેટિંગ બંધ કરો તે પહેલાં જો કોઈ વ્યક્તિએ તમારા ફોટાનો ઉપયોગ કરીને એઆઈ ઈમેજ બનાવી લીધી હશે, તો તે ઈમેજ ઈન્ટરનેટ કે સિસ્ટમમાં તેમજ રહેશે. સેટિંગ બંધ કરવાથી જૂની બનેલી ઈમેજો ડીલીટ થતી નથી.
-
એકાઉન્ટ પ્રાઇવેટ કરવાથી પણ ઉકેલ નહીં આવે: જો તમે અત્યારે તમારું આખું એકાઉન્ટ પબ્લિકમાંથી પ્રાઇવેટ (Private) કરી દો છો, તો પણ જ્યારે તમારું એકાઉન્ટ પબ્લિક હતું તે સમયે બનેલી જૂની એઆઈ ઈમેજોમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. તે જેમની તેમ જ રહેશે.
