‘સ્પષ્ટ રીતે અચોક્કસ’: ભારતમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ પર બાળ દુર્વ્યવહારની જાહેરાતો મામલે મેટાનો ખુલાસો, સરકારે આપી હતી કડક નોટિસ
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર બાળ જાતીય દુર્વ્યવહાર સામગ્રી (CSEAM) ને પ્રોત્સાહન આપતી પેઇડ જાહેરાતોના ગંભીર અહેવાલો સામે આવ્યા બાદ ભારતમાં હોબાળો મચી ગયો છે. ભારત સરકારના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) દ્વારા આ મામલે મેટા કંપનીને કડક નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી. આ નોટિસના એક જ દિવસ બાદ, મંગળવારે ઇન્સ્ટાગ્રામની પેરન્ટ કંપની ‘મેટા’ (Meta) દ્વારા સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડીને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. મેટાએ મીડિયા અહેવાલોમાં કરાયેલા કેટલાક દાવાઓને “સ્પષ્ટ રીતે અચોક્કસ અને ખોટા” ગણાવ્યા છે.
કેન્દ્ર સરકારની કડક કાર્યવાહી: મેટાને સાત દિવસનું અલ્ટીમેટમ
ગયા અઠવાડિયે શનિવારે કેન્દ્ર સરકાર વતી એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પેઇડ જાહેરાતોનો ઉપયોગ કરીને વપરાશકર્તાઓને ગેરકાયદેસર બાળ શોષણ સામગ્રી ધરાવતા બાહ્ય પ્લેટફોર્મ અથવા લિંક્સ પર રીડાયરેક્ટ કરવામાં આવતા હોવાની વ્યાપક ફરિયાદો ઉઠી હતી. આ ઘટનાને અત્યંત ગંભીર ગણાવીને મંત્રાલયે મેટાને કારણદર્શક નોટિસ ફટકારી છે.

સરકારી અધિકારીએ આ અંગે વિગતવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું કે:
“સરકાર બાળ જાતીય શોષણકારી સામગ્રીના ‘એલ્ગોરિધમિક એમ્પ્લીફિકેશન’ (સિસ્ટમ દ્વારા પ્રોત્સાહન) ને અત્યંત ગંભીરતાથી જુએ છે. આવી ગેરકાયદેસર જાહેરાતોને પ્લેટફોર્મ પર દેખાવાની મંજૂરી કેવી રીતે મળી, તે અંગે કંપનીએ સાત દિવસની અંદર વિગતવાર ખુલાસો આપવો પડશે. આ સાથે જ તાત્કાલિક સુધારાત્મક પગલાં લેવાની માંગ પણ કરવામાં આવી છે.”
આવી વિવાદાસ્પદ અને ગુનાહિત જાહેરાતો સિસ્ટમમાંથી કેવી રીતે પાસ થઈ?
આરોપો સામે આવ્યા પછી કંપનીએ અત્યાર સુધી શું સુધારાત્મક પગલાં લીધાં છે?
ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન ન થાય તે માટે કઈ નવી સુરક્ષા સિસ્ટમ રજૂ કરવામાં આવશે?
મેટાનો વળતો જવાબ: “અમે જાણીજોઈને આવી જાહેરાતોને મંજૂરી આપતા નથી”
સરકારની નોટિસ બાદ કેલિફોર્નિયા સ્થિત હેડક્વાર્ટર ધરાવતી ટેક જાયન્ટ મેટાએ મંગળવારે જારી કરેલા નિવેદનમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે બાળ શોષણ એ એક “ભયાનક ગુનો” છે અને કંપની આવી સામગ્રી પ્રત્યે ઝીરો-ટોલરન્સની નીતિ ધરાવે છે.
મેટાએ અહેવાલોનું ખંડન કરતા જણાવ્યું કે, તે “સ્પષ્ટપણે ખોટું અને અચોક્કસ” છે કે કંપની જાણીજોઈને બાળકો દર્શાવતી જાહેરાતોના માધ્યમથી અયોગ્ય રુચિ ધરાવતા લોકોને ટાર્ગેટ કરી રહી છે. કંપનીની જાહેરાત નીતિઓ (Ad Policies) નગ્નતા અને જાતીય સામગ્રી પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકે છે.
મેટાએ દાવો કર્યો છે કે આ કેસ મીડિયા અથવા સરકાર દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો તે પહેલાં જ, તેમની આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓટોમેટેડ અમલીકરણ પ્રણાલીઓએ ઘણી ઉલ્લંઘન કરતી જાહેરાતો અને તેની પાછળના એકાઉન્ટ્સને ઓળખીને અક્ષમ (Disable) કરી દીધા હતા. વધુ તપાસ બાદ જે પણ બાકી ખાતાઓ હતા તેની સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

એક્શન મોડમાં મેટા: લાખો એકાઉન્ટ્સ બ્લોક કરાયા
પોતાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ટેકનોલોજીની રૂપરેખા આપતા મેટાએ કેટલાક ચોંકાવનારા આંકડા પણ જાહેર કર્યા છે. કંપનીએ જણાવ્યું કે તેઓ પ્લેટફોર્મ પર બાળકો સંબંધિત શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ પર કડક નજર રાખવા માટે અદ્યતન AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરે છે.
વૈશ્વિક સ્તરે કાર્યવાહી: મેટાના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2025 દરમિયાન શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાયેલા અંદાજે 4 મિલિયન (40 લાખ) એકાઉન્ટ્સ સિસ્ટમ દ્વારા આપમેળે (Automatically) દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
ભારત પર વિશેષ ધ્યાન: કંપનીએ ઉમેર્યું કે, “અમારી પાસે એવા અદ્યતન AI સર્વેલન્સ સાધનો છે જે અન્ય પ્લેટફોર્મની શંકાસ્પદ લિંક્સ શેર કરતા યુઝર્સને ટ્રેક કરે છે. છેલ્લા છ મહિનામાં જ, આ ટેકનોલોજીની મદદથી ભારતમાં બાળ શોષણના સંકેતો આપતા ૧,૬૦,૦૦૦ જેટલા એકાઉન્ટ્સને કાયમી ધોરણે ડિલીટ કરવામાં આવ્યા છે.”