મૃત્યુની અફવાઓ વચ્ચે એક્શનમાં આવ્યા ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર, સેનામાં કર્યા મોટા ફેરફારો
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) ના ઘટનાક્રમમાં આજકાલ ઈરાનમાંથી એક ખૂબ જ મોટા અને ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. થોડા સમય પહેલા ઈઝરાયલી મીડિયા અને વિવિધ રિપોર્ટ્સમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર મુજતબા ખામેનેઈ (Mojtaba Khamenei) ની તબિયત અત્યંત ગંભીર છે, તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે અને એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેમનું જલદી મૃત્યુ થઈ શકે છે.
પરંતુ આ તમામ અટકળો અને દાવાઓને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દેતા મુજતબા ખામેનેઈએ હવે ખુદ સામે આવીને દેશની સત્તા અને સૈન્ય મોરચા પર પોતાની પકડ અત્યંત મજબૂત કરી લીધી છે. તેમણે ઈરાનની સૈન્ય લીડરશીપ (Military Leadership) માં મોટો ફેરફાર કરતા અનેક મહત્વપૂર્ણ અને મોટા ફેરફારોની જાહેરાત કરી છે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે તેમણે કયા વ્યક્તિને કઈ મોટી જવાબદારી સોંપી છે અને આ પગલાના શું માયને છે.
મિલિટરી લીડરશીપમાં કરવામાં આવ્યા મોટા અને સખત ફેરફારો
ઇઝરાયલના દાવાઓ પછી તરત જ મોજતબા ખામેનીના આ પગલાને ઈરાનની આંતરિક સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક શક્તિ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ ફેરબદલના ભાગ રૂપે, દેશની સૌથી શક્તિશાળી લશ્કરી શાખાઓમાં છ વરિષ્ઠ કમાન્ડરોની નવી નિમણૂક કરવામાં આવી છે, જેમાં ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC), નિયમિત સશસ્ત્ર દળો અને બાસીજ મિલિશિયાનો સમાવેશ થાય છે:
-
મેજર જનરલ અહમદ વાહિદી (Major General Ahmad Vahidi): ઈરાનમાં સૌથી મોટો અને મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરતા અનુભવી અને કટ્ટર મનાતા મેજર જનરલ અહમદ વાહિદીને દેશના સૌથી તાકાતવર મિલિટરી અને સિક્યુરિટી સંગઠન એટલે કે ‘IRGC’ ના કમાન્ડર-ઈન-ચીફ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. વાહિદી રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સના ખૂબ જ જૂના અને અનુભવી સભ્ય રહ્યા છે. તે આ પહેલા IRGC ની વિદેશી ઓપરેશન્સ શાખા એટલે કે કુદ્સ ફોર્સ (Quds Force) ની કમાન પણ સંભાળી ચૂક્યા છે. તેમનું આ પ્રમોશન એ વાતનો સંકેત છે કે યુદ્ધ જેવા હાલાતો અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણયોમાં તેમનો પ્રભાવ હવે વધુ વધી ગયો છે.
-
મેજર જનરલ અલી અબ્દુલ્લાહી (Major General Ali Abdullahi): તેમને ઈરાનના સશસ્ત્ર દળોના નવા ચીફ ઓફ સ્ટાફ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. અગાઉ, અબ્દુલ્લાહીએ ‘ખાતમ અલ-અંબિયા સેન્ટ્રલ હેડક્વાર્ટર’ ના વડા તરીકે સેવા આપી હતી – જે IRGC અને નિયમિત સેના સહિત દેશની વિવિધ લશ્કરી શાખાઓમાં કામગીરી અને વ્યૂહરચનાઓનું સંકલન કરવા માટે જવાબદાર કમાન્ડ માળખું છે.
-
રિયર એડમિરલ અલી અઝમાઈ (Rear Admiral Ali Azmaei): ઓપરેશનલ લેવલ પર મોટો ફેરફાર કરતા તેમને IRGC નેવી (નૌકાદળ) ના નવા કમાન્ડર બનાવવામાં આવ્યા છે જેથી દરિયાઈ સરહદો પર સુરક્ષાને વધુ ચાક-ચૌબંદ કરી શકાય.
-
હુસૈન તાએબ (Hossein Taeb): રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ સાથે લાંબા સમયથી જોડાયેલા રહેલા અને અત્યંત તાકાતવર ઇન્ટેલિજન્સ તેમજ સિક્યુરિટી અધિકારી હુસૈન તાએબને ‘બાસિજ ઓર્ગેનાઈઝેશન’ ના પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
-
અન્ય વરિષ્ઠ નિમણૂકો: આ ઉપરાંત કિઉમર્સ હૈદરી (Kiumars Heidari) અને મુસ્તફા ઇઝાદી (Mustafa Izadi) ને પણ સેના અને IRGC ના કમાન્ડ પદાનુક્રમમાં ઘણા વરિષ્ઠ ડેપ્યુટી પદો સોંપવામાં આવ્યા છે.
આ ફેરફારોના શું અર્થ છે? શું સુપ્રીમ લીડરની તાકાત વધુ મજબૂત થશે?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઈરાનની સૈન્ય શક્તિમાં કરવામાં આવેલો આ ફેરફાર માત્ર કર્મચારીઓ કે અધિકારીઓનો કોઈ સામાન્ય વહીવટી ફેરફાર નથી. આ નવા સર્વોચ્ચ નેતૃત્વ (Supreme Leadership) તરફથી પોતાની કમાન્ડને વધુ સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ અને મજબૂત કરવાની એક વિચારેલી કોશિશ છે. આના દ્વારા મુજતબા ખામેનેઈએ અનુભવી અને કટ્ટરપંથી કમાન્ડરોને એવા મુખ્ય પદો પર બેસાડી દીધા છે જે ભવિષ્યમાં કોઈપણ તણાવપૂર્ણ, સંકટ કે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિનો સામનો કરવામાં સૌથી આગળ રહેશે.
IRGC પહેલાથી જ ઈરાનની આંતરિક અને બાહ્ય વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાઓમાં ખૂબ જ પ્રભાવશાળી બળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, મૂલ્યાંકનો દર્શાવે છે કે અહમદ વાહિદી અને તેમના નજીકના કમાન્ડરોએ ઈરાનના લશ્કરી પ્રતિભાવ, વ્યૂહાત્મક દાવપેચ અને રાજદ્વારી વલણ પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પાડ્યો હતો – ખાસ કરીને જ્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસના આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ ચરમસીમાએ હતા.
એકંદરે, વિવિધ ઇઝરાયલી દાવાઓ અને અટકળો વચ્ચે, મોજતબા ખામેનીએ તેમના વ્યૂહાત્મક પગલાં દ્વારા દર્શાવ્યું છે કે તેઓ માત્ર સંપૂર્ણપણે સક્રિય નથી પરંતુ દેશના લશ્કરી અને સુરક્ષા ઉપકરણ પર તેમની પકડને તીક્ષ્ણ અને મજબૂત પણ કરી રહ્યા છે. ભવિષ્યમાં મધ્ય પૂર્વીય રાજકારણ માટે આના ઊંડા પરિણામો આવી શકે છે.
