શું તમારાથી મગની દાળનો હલવો બગડી જાય છે? હલવાઈની આ ૧ ચમચી વાળી સીક્રેટ ટિપ જાણી લો!
ભારતીય ઘરોમાં મીઠાઈનો એક અલગ જ વટ હોય છે. કોઈ તહેવાર હોય, ઘરમાં કોઈ મહેમાન આવવાનું હોય કે પછી બસ એમ જ ડિનર પછી કંઈક ગળ્યું ખાવાનું મન થાય, આપણી પાસે દરેક પ્રસંગ માટે એક પરફેક્ટ સ્વીટ ડિશ તૈયાર જ હોય છે. આમ તો ભારતીય રસોડામાં ગાજર, સોજી અને લોટનો હલવો અવારનવાર બનતો રહે છે, પરંતુ જ્યારે કંઈક ખાસ અને શાહી બનાવવાની વાત આવે ત્યારે જીભ પર સૌથી પહેલું નામ આવે છે— મગની દાળનો હલવો.
મગની દાળના હલવાનું નામ સાંભળતાં જ અવારનવાર લોકોના મોંમાં પાણી આવી જાય છે. તેનો એ રિચ, મખમલી અને દાણાદાર સ્વાદ દરેકને પોતાનો દીવાનો બનાવી દે છે. બાળકો હોય કે વડીલો, દરેક વ્યક્તિ તેને ખૂબ જ હોંશથી ખાય છે. સામાન્ય રીતે આપણે આ લાજવાબ હલવાનો સ્વાદ લગ્નોમાં કે મોટા પાયે યોજાતા પ્રસંગોમાં જ માણી શકીએ છીએ, કારણ કે ઘણા લોકોને એવું લાગે છે કે તેને ઘરે બનાવવો ખૂબ જ અઘરો અને કંટાળાજનક છે. લોકોની એવી ફરિયાદ હોય છે કે કાં તો દાળ કડાઈમાં ચોંટી જાય છે, અથવા તો પેલો પરફેક્ટ ‘લગ્નપ્રસંગ વાળો’ ટેક્સચર અને સ્વાદ નથી આવતો.
પરંતુ વિશ્વાસ રાખો, એવું બિલકુલ નથી! મગની દાળનો હલવો બનાવવો એટલો પણ અઘરો નથી જેટલો લોકો વિચારે છે. યોગ્ય માપ અને થોડી ધીરજ સાથે તેને ઘરે પણ એટલી જ સરળતા અને શુદ્ધતાથી બનાવી શકાય છે. સ્વાદની સાથે સાથે આ હલવો સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ખૂબ સારો છે કારણ કે મગની દાળ પ્રોટીન અને કેટલાય જરૂરી પોષક તત્વોથી ભરપૂર હોય છે.
જો તમે પણ આ વીકેન્ડ પર અથવા કોઈ ખાસ પ્રસંગે તમારા પરિવારનું મોં મીઠું કરાવવા માંગો છો, તો હલવાઈ સ્ટાઈલ મગની દાળના હલવાની આ ખૂબ જ સરળ અને પરફેક્ટ રેસીપી ફટાફટ તમારી ડાયરીમાં નોંધી લો.
હલવો બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી
એક પરફેક્ટ અને દાણાદાર હલવો બનાવવા માટે સૌથી જરૂરી છે કે તમારી બધી સામગ્રી યોગ્ય પ્રમાણમાં હોય. પરંપરાગત રીતે મગની દાળના હલવામાં દાળ, ઘી અને ખાંડનું પ્રમાણ સરખું રાખવામાં આવે છે, જેથી તેનો સ્વાદ એકદમ શાહી આવે છે.
-
ફોતરા વગરની મગની દાળ: ૧ કપ (બરાબર સાફ કરેલી અને પલાળેલી)
-
દેશી ઘી: ૧ કપ (હલવાના અસલી સ્વાદ માટે શુદ્ધ ઘીનો જ ઉપયોગ કરો)
-
ખાંડ: ૧ કપ (તમે તમારા સ્વાદ મુજબ તેને થોડી ઓછી કે વધારે કરી શકો છો)
-
નવશેકું દૂધ અથવા પાણી: ૧ કપ (દૂધનો ઉપયોગ કરવાથી હલવાનું ટેક્સચર વધુ રિચ બને છે)
-
માવો અથવા ખોયા: ૧/૪ કપ (આ હલવાને એકદમ લગ્નપ્રસંગ જેવું ક્રીમી ટેક્સચર આપશે, જો કે આ બિલકુલ ઓપ્શનલ છે)
-
ઈલાયચી પાવડર: ૧ નાની ચમચી (શ્રેષ્ઠ સુગંધ અને સ્વાદ માટે)
-
મિક્સ ડ્રાયફ્રૂટ્સ: ૨ મોટી ચમચી (કાજુ, બદામ અને પિસ્તાના ટુકડા)
-
કેસરના તાંતણા: ૭-૮ (ઓપ્શનલ, તેને થોડા ગરમ દૂધમાં પલાળીને રાખો, આનાથી હલવાનો રંગ અને સુગંધ લાજવાબ આવશે)
મગની દાળનો હલવો બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત
સ્ટેપ ૧: દાળની તૈયારી અને પીસવાની રીત
સૌ પ્રથમ મગની દાળને ચોખ્ખા પાણીથી ૩ થી ૪ વખત બરાબર ધોઈ લો જેથી તેની બધી ગંદકી નીકળી જાય. ત્યારબાદ દાળને પૂરતા પાણીમાં ઓછામાં ઓછી ૪ થી ૫ કલાક માટે પલાળી રાખો. જ્યારે દાળ બરાબર ફૂલી જાય, ત્યારે તેનું બધું પાણી એક ગળણીની મદદથી પૂરેપૂરું નિતારી લો. હવે દાળને મિક્સરના જારમાં નાખો. ધ્યાન રાખજો, દાળ પીસતી વખતે પાણીનો ઉપયોગ બિલકુલ નથી કરવાનો. મિક્સરને રોકી-રોકીને (Pulse mode પર) ચલાવો અને દાળને થોડી કરકરી (દરદરી) પીસી લો. જો પેસ્ટ એકદમ ઝીણી કે લીસી થઈ જશે, તો હલવો દાણાદાર નહીં બને.
સ્ટેપ ૨: ડ્રાયફ્રૂટ્સને શેકવા
હવે ગેસ પર એક ભારે તળિયાવાળી કડાઈ (Heavy-bottomed pan) મૂકો. ભારે તળિયાવાળી કડાઈ લેવાથી દાળ નીચે ચોંટતી નથી અને સરખી રીતે શેકાય છે. કડાઈમાં બે ચમચી દેશી ઘી નાખીને ગરમ કરો. જ્યારે ઘી સહેજ ગરમ થાય, ત્યારે તેમાં કાજુ, બદામ અને પિસ્તાના ટુકડા નાખો. ધીમા તાપે તેને ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તેનો રંગ હલકો ગુલાબી/સોનેરી ન થઈ જાય અને તેમાંથી સરસ સુગંધ ન આવવા લાગે. શેકેલા ડ્રાયફ્રૂટ્સને એક પ્લેટમાં કાઢીને અલગ મૂકી દો.
સ્ટેપ ૩: દાળને શેકવી (સૌથી મહત્વનો સ્ટેપ)
સ્ટેપ ૩: દાળને શેકવી (સૌથી મહત્વનો સ્ટેપ)હવે કડાઈમાં બાકીનું બધું જ દેશી ઘી નાખી દો. ગેસની આંચ એકદમ ધીમી રાખો અને તેમાં પીસેલી મગની દાળની પેસ્ટ ઉમેરો. શરૂઆતમાં તમને એવું લાગશે કે દાળે બધું ઘી સોષી લીધું છે અને તે કડાઈના તળિયે ચોંટી રહી છે, પરંતુ ગભરાશો નહીં. ચમચો સતત ચલાવતા રહીને દાળને ધીમા તાપે શેકતા રહો.
પ્રો-ટિપ: જેમ-જેમ દાળ શેકાવા લાગશે, તેમ-તેમ તેનો ભારેપણો ઓછો થવા લાગશે અને તે હલકી થઈ જશે. લગભગ ૨૦ થી ૨૫ મિનિટ ધીમા તાપે શેક્યા પછી દાળ બધું ઘી છોડવા લાગશે, તેનો રંગ સુંદર સોનેરી-બદામી (Golden Brown) થઈ જશે અને આખા ઘરમાં એક સરસ સુગંધ ફેલાઈ જશે. આ સ્ટેજ પર દાળ એકદમ સોજીની જેમ દાણાદાર દેખાવા લાગે છે.
સ્ટેપ ૪: માવો, દૂધ અને ખાંડનું મિશ્રણ
જ્યારે દાળ બરાબર શેકાઈ જાય, ત્યારે જો તમે માવો વાપરવાના હોવ તો તેને છીણીને દાળમાં ઉમેરો અને ૨ મિનિટ માટે શેકી લો. ત્યારબાદ ગેસ ધીમો રાખીને કડાઈમાં ધીમે-ધીમે નવશેકું દૂધ અથવા પાણી ઉમેરો. દૂધ ઉમેરતી વખતે બીજા હાથે દાળને સતત હલાવતા રહો જેથી તેમાં કોઈ ગાંઠો (Lumps) ન પડે. જ્યારે દાળ બધું દૂધ સોષી લે અને ઘટ્ટ થવા લાગે, ત્યારે તેમાં ખાંડ, ઈલાયચી પાવડર અને કેસરવાળું દૂધ (જો વાપરતા હોવ તો) મિક્સ કરી દો.
સ્ટેપ ૫: હલવાને ફિનિશિંગ ટચ આપવો
ખાંડ ઉમેર્યા પછી હલવો એકવાર ફરી થોડો ઢીલો થઈ જશે કારણ કે ખાંડ પોતાનું પાણી છોડે છે. હવે હલવાને ધીમા તાપે ત્યાં સુધી પકાવતા રહો જ્યાં સુધી ખાંડનું પાણી પૂરેપૂરું સુકાઈ ન જાય અને હલવો કડાઈની કિનારીઓ સરળતાથી છોડવા ન લાગે. જ્યારે તમને દેખાવા લાગે કે હલવાની કિનારીઓમાંથી ઘી અલગ થઈ રહ્યું છે, ત્યારે સમજી જજો કે તમારો હલવો એકદમ પરફેક્ટ પાકી ગયો છે. હવે તેમાં પહેલાથી શેકીને રાખેલા ડ્રાયફ્રૂટ્સ ઉમેરો અને બરાબર મિક્સ કરી લો.
હલવાઈ જેવો સ્વાદ મેળવવા માટેની ખાસ સીક્રેટ ટિપ્સ (Chef’s Special Tips)
૧. ધીમા તાપનો જાદુ: મગની દાળનો હલવો બનાવવાનો માત્ર એક જ મૂળમંત્ર છે— ધીરજ. દાળને ક્યારેય પણ ફાસ્ટ કે મીડિયમ તાપે ન શેકવી. ફાસ્ટ તાપે દાળ બહારથી તો બ્રાઉન થઈ જશે પણ અંદરથી કાચી રહી જશે, જેનાથી હલવાનો સ્વાદ બગડી શકે છે.
૨. ચોંટતો અટકાવવા માટે: જો તમે પહેલીવાર હલવો બનાવી રહ્યા છો અને દાળ કડાઈમાં બહુ વધારે ચોંટી રહી હોય, તો દાળ શેકતા પહેલા ઘીમાં માત્ર ૧ નાની ચમચી સોજી અથવા ચણાનો લોટ (બેસન) નાખીને સહેજ ચલાવી લો, પછી દાળની પેસ્ટ ઉમેરો. આનાથી દાળ કડાઈમાં બિલકુલ નહીં ચોંટે.
૩. કન્સિસ્ટન્સી: દૂધ અથવા પાણી હંમેશા થોડું નવશેકું (ગરમ) જ વાપરવું. ઠંડુ દૂધ નાખવાથી તાપમાન અચાનક ઘટી જાય છે અને દાળના દાણા કડક થઈ શકે છે.
પીરસવાની રીત
તમારો ગરમા-ગરમ, શાહી અને મોંમાં પાણી લાવી દે તેવો મગની દાળનો હલવો બનીને બિલકુલ તૈયાર છે. તેને એક સુંદર સર્વિંગ બાઉલમાં કાઢો અને ઉપરથી થોડા કાપેલા પિસ્તા અને બદામની કતરણ ભભરાવીને સજાવો. આ હલવાને ગરમા-ગરમ પીરસવાથી તેનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે. તમે ઈચ્છો તો આ હલવાને ફ્રિજમાં રાખીને અઠવાડિયા સુધી વાપરી શકો છો, બસ જ્યારે પણ ખાવો હોય ત્યારે થોડું દૂધ છાંટીને તેને ફરીથી ગરમ કરી લો.
