સવારે ખાલી પેટે કેટલું પાણી પીવું જોઈએ? કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે ડૉક્ટર્સની ખાસ સલાહ
આપણા વડીલો અને આયુર્વેદ હંમેશા કહે છે કે સવારે ઉઠીને પાણી પીવું એ સ્વાસ્થ્ય માટે અમૃત સમાન છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ‘અતિ સર્વત્ર વર્જયેત’ એટલે કે કોઈપણ વસ્તુનો અતિરેક નુકસાનકારક હોઈ શકે છે? આજકાલ લોકો સોશિયલ મીડિયા કે અધૂરી માહિતીના આધારે સવાર-સવારમાં ૨-૩ લીટર પાણી પી જવાની ભૂલ કરે છે, જે કિડની પર ગંભીર દબાણ લાવી શકે છે.
શું વધુ પડતું પાણી કિડની માટે જોખમી છે?
આપણું શરીર એક મશીનની જેમ કામ કરે છે અને કિડની તેનું ફિલ્ટર છે. કિડનીનું મુખ્ય કાર્ય લોહીને શુદ્ધ કરવું અને વધારાના પ્રવાહીને પેશાબ વાટે બહાર કાઢવાનું છે. જ્યારે આપણે એકસાથે ખૂબ જ વધારે પ્રમાણમાં પાણી પીએ છીએ, ત્યારે કિડનીને તે પાણીને પ્રોસેસ કરવા માટે સામાન્ય કરતા અનેકગણી વધુ મહેનત કરવી પડે છે.
જો કિડની પર સતત આવું દબાણ રહે તો તેની ફિલ્ટરિંગ ક્ષમતા પર અસર પડી શકે છે. ડૉક્ટર્સ જણાવે છે કે જરૂર કરતાં વધુ પાણી પીવાથી શરીરમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં ‘હાઈપોનેટ્રેમિયા’ (Hyponatremia) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે.
સવારે ઉઠીને કેટલું પાણી પીવું યોગ્ય છે?
મોટાભાગના નેફ્રોલોજીસ્ટ (કિડનીના નિષ્ણાત ડૉક્ટરો) એવું માને છે કે સવારે ઉઠ્યા પછી તરત જ ૧ થી ૨ ગ્લાસ (લગભગ ૩૦૦ થી ૫૦૦ મિલી) પાણી પીવું પૂરતું છે. આટલી માત્રામાં પાણી પીવાથી તમારા શરીરના અંગો સક્રિય થાય છે અને આંતરડાની સફાઈમાં પણ મદદ મળે છે.
એકસાથે ૧-૨ બોટલ પાણી પીવાની આદત કિડનીને ફાયદો પહોંચાડવાને બદલે નુકસાન કરી શકે છે. જો તમે સવારે હૂંફાળું પાણી પીવો છો, તો તે પાચનતંત્ર માટે વધુ સારું સાબિત થાય છે. તે શરીરમાં જમા થયેલા વિષારી તત્વો (Toxins) ને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી કિડની પર વધારાનો ભાર પડતો નથી.
દિવસભરનું હાઇડ્રેશન: કેટલું અને કેવી રીતે?
તંદુરસ્ત વ્યક્તિએ દિવસ દરમિયાન સરેરાશ ૩ લીટર પાણી પીવું જોઈએ. પરંતુ આ ૩ લીટર પાણી એકસાથે પીવાને બદલે આખા દિવસ દરમિયાન વહેંચી દેવું જોઈએ.
- તરસ લાગે ત્યારે પાણી પીવો: શરીર આપણને તરસના સંકેતો આપે છે, તેને ક્યારેય અવગણશો નહીં.
- ધીમે-ધીમે પાણી પીવો: એકસાથે ગટગટાવી જવાને બદલે શાંતિથી બેસીને ઘૂંટડે-ઘૂંટડે પાણી પીવાની આદત પાડો.
- અન્ય પ્રવાહીનો સમાવેશ: પાણી ઉપરાંત તમારી ડાયટમાં નાળિયેર પાણી, છાશ, લીંબુ શરબત અથવા ફળોના રસનો પણ સમાવેશ કરી શકાય છે. આ તમામ વસ્તુઓ કિડનીને સાફ રાખવામાં અને શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવામાં મદદ કરે છે.
કિડનીને સ્વસ્થ રાખવા માટેના જરૂરી નિયમો
માત્ર પાણી પીવું પૂરતું નથી, કિડનીના લાંબા આયુષ્ય માટે કેટલીક અન્ય વાતોનું પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
૧. મીઠાનો મર્યાદિત ઉપયોગ: વધુ પડતું મીઠું લોહીના દબાણને વધારે છે, જે સીધી રીતે કિડનીને નુકસાન પહોંચાડે છે.
૨. પૂરતી ઊંઘ: જ્યારે આપણે સૂઈએ છીએ ત્યારે શરીરના અંગો પોતાનું રિપેરિંગ કામ કરે છે, જે કિડની માટે પણ જરૂરી છે.
૩. નિયમિત કસરત: યોગ્ય બ્લડ સર્ક્યુલેશન કિડનીના ફંક્શનને સુધારે છે.
૪. દવાઓનો આડેધડ ઉપયોગ ટાળવો: ડૉક્ટરની સલાહ વગર પેઈનકિલર્સ (પીડાનાશક દવાઓ) લેવાથી કિડની ફેલ થવાનું જોખમ રહે છે.
