તમારી સુંદરતા બની શકે છે જીવલેણ: જાણો નેઈલ પોલીશમાં છુપાયેલા એવા કેમિકલ્સ જે કેન્સરનું જોખમ વધારે છે.
નેઈલ પોલીશ એ આજના સમયમાં સ્ત્રીઓના શૃંગારનું એક અભિન્ન અંગ બની ગયું છે. લગ્નપ્રસંગ હોય કે ઓફિસની રૂટિન લાઈફ, નખ પર લાગેલી સુંદર નેઈલ પોલીશ હાથની સુંદરતામાં ચાર ચાંદ લગાવી દે છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ નાની એવી દેખાતી રંગીન શીશીમાં છુપાયેલા રસાયણો તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલા જોખમી હોઈ શકે છે? તાજેતરના કેટલાક અભ્યાસોમાં સામે આવ્યું છે કે નેઈલ પોલીશમાં વપરાતા અમુક કેમિકલ્સ કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે.
શું નેઈલ પોલીશ ખરેખર કેન્સરનું કારણ બની શકે છે?
આ સવાલનો સીધો જવાબ એ છે કે નેઈલ પોલીશમાં રહેલા કેટલાક ખાસ ‘ઝેરી’ રસાયણો લાંબા ગાળે કેન્સરનું જોખમ વધારી શકે છે. જ્યારે આપણે નખ પર નેઈલ પોલીશ લગાવીએ છીએ, ત્યારે તેમાં રહેલા કેમિકલ્સ માત્ર નખ પર જ રહેતા નથી, પરંતુ તે નખના છિદ્રો દ્વારા અને શ્વાસ દ્વારા આપણા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે. ખાસ કરીને જે લોકો દરરોજ નેઈલ પોલીશ બદલે છે અથવા જેઓ પાર્લરમાં કામ કરે છે (નેઈલ ટેકનિશિયન), તેમને આનું જોખમ સૌથી વધુ હોય છે.
નેઈલ પોલીશમાં વપરાતા ‘ટોક્સિક’ રસાયણો
નેઈલ પોલીશના ઉત્પાદનમાં મુખ્યત્વે ત્રણ કેમિકલ્સનો ઉપયોગ થાય છે જેને ‘ટોક્સિક ટ્રાયો’ (Toxic Trio) કહેવામાં આવે છે. આ રસાયણો સ્વાસ્થ્ય માટે સૌથી વધુ હાનિકારક માનવામાં આવે છે:
૧. ફોર્માલ્ડીહાઈડ (Formaldehyde)
આ એક રંગહીન ગેસ છે જેનો ઉપયોગ નેઈલ પોલીશને સખત (Harden) બનાવવા માટે થાય છે. આ કેમિકલને ઈન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર (IARC) દ્વારા ‘કાર્સિનોજેનિક’ (કેન્સર પેદા કરનારું) જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. તે ખાસ કરીને બ્લડ કેન્સર (લ્યુકેમિયા) અને નાકના કેન્સરનું જોખમ વધારે છે.
૨. ટોલ્યુએન (Toluene)
નેઈલ પોલીશને સ્મૂધ બનાવવા અને તેને નખ પર સહેલાઈથી ફેલાવવા માટે ટોલ્યુએનનો ઉપયોગ થાય છે. આ કેમિકલ આપણા સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ (ચેતાતંત્ર) ને અસર કરે છે. તે શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં જવાથી ચક્કર આવવા, માથાનો દુખાવો અને લાંબા ગાળે પ્રજનન ક્ષમતામાં સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે.
૩. ડિબ્યુટિલ થાલેટ (Dibutyl Phthalate – DBP)
આ કેમિકલ નેઈલ પોલીશને લવચીક બનાવે છે જેથી તે જલ્દી તૂટી (Chip) ન જાય. DBP ને ‘એન્ડોક્રાઈન ડિસ્ટ્રપ્ટર’ માનવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે તે આપણા શરીરના હોર્મોન્સમાં ગરબડ પેદા કરે છે. તે સ્તનના કેન્સર (Breast Cancer) અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ભ્રૂણના વિકાસમાં અવરોધ પેદા કરી શકે છે.
કેવા પ્રકારની નેઈલ પોલીશ વધુ જોખમી છે?
બજારમાં મળતી તમામ નેઈલ પોલીશ સરખી નથી હોતી. કેટલીક નેઈલ પોલીશ સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ જોખમી હોય છે:
-
સસ્તી અને લોકલ નેઈલ પોલીશ: રસ્તા પર કે સામાન્ય દુકાનોમાં મળતી ખૂબ સસ્તી નેઈલ પોલીશમાં ગુણવત્તાના ધોરણો જળવાતા નથી. તેમાં આ ઝેરી કેમિકલ્સનું પ્રમાણ ખૂબ ઊંચું હોય છે.
-
જેલ નેઈલ પોલીશ (Gel Polish): જેલ નેઈલ પોલીશને સૂકવવા માટે UV (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ UV લેમ્પનો વારંવાર ઉપયોગ હાથના ત્વચાના કેન્સર (Skin Cancer) નું જોખમ વધારી શકે છે.
-
ડાર્ક કલર્સ: કેટલીકવાર ઘેરા રંગોમાં વધુ ભારે ધાતુઓ (Heavy Metals) જેવી કે લીડ (સીસું) હોઈ શકે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે.
કેન્સર ઉપરાંત અન્ય કયા જોખમો છે?
માત્ર કેન્સર જ નહીં, નેઈલ પોલીશમાં રહેલા કેમિકલ્સ નીચે મુજબની સમસ્યાઓ પણ સર્જી શકે છે:
૧. નખની નબળાઈ: નખ પીળા પડી જવા, બરડ થઈ જવા કે વારંવાર તૂટી જવા.
૨. એલર્જી: નખની આસપાસની ત્વચામાં ખંજવાળ, લાલાશ કે સોજો આવવો.
૩. શ્વસન સમસ્યાઓ: નેઈલ પોલીશની તીવ્ર ગંધને કારણે અસ્થમા કે સાઈનસ જેવી તકલીફ વધી શકે છે.
સલામત કેવી રીતે રહેવું? બચવાના ઉપાયો
સુંદરતા પણ જરૂરી છે અને સ્વાસ્થ્ય પણ. જો તમે નેઈલ પોલીશના શોખીન હોવ, તો આ સાવચેતી રાખવી જોઈએ:
-
લેબલ તપાસો (3-Free, 5-Free, 10-Free): હવે બજારમાં એવી કંપનીઓ છે જે આ ઝેરી કેમિકલ્સ વગરની નેઈલ પોલીશ બનાવે છે. હંમેશા એવી બોટલ ખરીદો જેના પર ‘3-Free’ કે ‘5-Free’ લખેલું હોય. આનો અર્થ છે કે તેમાં ફોર્માલ્ડીહાઈડ, ટોલ્યુએન અને DBP જેવા ઝેરી તત્વો નથી.
-
નેઈલ પોલીશ કાયમ ન લગાવો: નખને પણ ‘શ્વાસ’ લેવાની જરૂર હોય છે. લગાતાર નેઈલ પોલીશ લગાવી રાખવાને બદલે અઠવાડિયામાં ૨-૩ દિવસ નખને નેચરલ રાખો.
-
હવાની અવરજવર વાળી જગ્યાએ લગાવો: જ્યારે પણ નેઈલ પોલીશ લગાવો, ત્યારે રૂમની બારીઓ ખુલ્લી રાખો જેથી તેની હાનિકારક વરાળ શ્વાસમાં ઓછી જાય.
-
સગર્ભા મહિલાઓએ સાવધ રહેવું: ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કેમિકલ યુક્ત નેઈલ પોલીશનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ, કારણ કે તે બાળકના વિકાસને અસર કરી શકે છે.
