હીરા ઉદ્યોગની મંદીમાં રત્નકલાકાર પરિવારો માટે સંજીવની સાબિત થઈ નમો લક્ષ્મી યોજના
સુરતના કતારગામ સ્થિત ગુરૂકુલ વિદ્યાપીઠ વિ.ઠા. ચોક્સી કન્યા વિદ્યાલયે ‘નમો લક્ષ્મી યોજના’ના અમલીકરણમાં સમગ્ર રાજ્યમાં ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. શાળાના આચાર્ય તૃપ્તિબેન પટેલની જહેમતથી ધોરણ ૯ થી ૧૨માં અભ્યાસ કરતી તમામ ૮૭૦ દીકરીઓનું ૧૦૦ ટકા રજિસ્ટ્રેશન પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. આ શાળા રાજ્ય સરકારના પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાં પસંદ થયેલી ટોચની ૫ શાળાઓમાં સ્થાન પામી છે.
રત્નકલાકાર પરિવારો માટે આર્થિક સહારો
કતારગામ વિસ્તારમાં મુખ્યત્વે સૌરાષ્ટ્રવાસી રત્નકલાકાર પરિવારો વસે છે. છેલ્લા બે-ત્રણ વર્ષથી હીરા ઉદ્યોગમાં પ્રવર્તી રહેલી મંદીના કારણે અનેક પરિવારો આર્થિક મુશ્કેલીમાં છે.
-
કેસ સ્ટડી – પ્રાથ્વી વરિયા: રત્નકલાકારની દીકરી પ્રાથ્વી જણાવે છે કે પિતાનો પગાર અડધો થઈ જતા અભ્યાસ છોડવો પડે તેવી સ્થિતિ હતી, પરંતુ આ યોજનાની ₹૫૦,૦૦૦ની સહાયથી તેનું સનદી અધિકારી બનવાનું સ્વપ્ન જીવંત રહ્યું છે.
-
કેસ સ્ટડી – ધ્રુવી ઘોડાદરા: એડવોકેટ બનવાની ઈચ્છા ધરાવતી ધ્રુવીના પિતાએ મંદીને કારણે હીરા કામ છોડી લેસ કટિંગનું કામ શરૂ કર્યું છે. તેના માટે આ યોજના ‘આશાનું કિરણ’ સાબિત થઈ છે.
સુરત જિલ્લાની પ્રોગ્રેસ રિપોર્ટ
જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી ડો. ભગીરથસિંહ પરમારના જણાવ્યા મુજબ, સુરત જિલ્લામાં યોજનાની ૯૯ ટકા કામગીરી પૂર્ણ થઈ છે:
૧. કુલ લાભાર્થીઓ: આ વર્ષે ૧,૧૦,૭૩૪ વિદ્યાર્થિનીઓને સ્કોલરશીપનો લાભ મળી રહ્યો છે.
૨. ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT): અત્યાર સુધીમાં ૭,૦૯,૨૪૧ વિદ્યાર્થિનીઓના માતાના ખાતામાં ₹૪૨.૫૫ કરોડ જમા કરાયા છે.
૩. શિક્ષણનો વ્યાપ: આર્થિક સહાયને કારણે ડ્રોપ-આઉટ રેશિયો ઘટ્યો છે અને અધવચ્ચે ભણવાનું છોડી દીધેલી દીકરીઓ પુનઃ પ્રવેશ લઈ રહી છે.
યોજનાની મુખ્ય વિશેષતાઓ અને સહાયનું માળખું
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ના બજેટમાં ₹૧૨૫૦ કરોડની જોગવાઈ સાથે જાહેર થયેલી આ યોજનાનું માળખું નીચે મુજબ છે:
-
ધોરણ ૯ અને ૧૦: દર મહિને ₹૫૦૦ (૧૦ માસ) અને બોર્ડ પરીક્ષા પાસ કર્યેથી વધારાના ₹૧૦,૦૦૦.
-
ધોરણ ૧૧ અને ૧૨: દર મહિને ₹૭૫૦ (૧૦ માસ) અને બોર્ડ પરીક્ષા પાસ કર્યેથી વધારાના ₹૧૫,૦૦૦.
-
પાત્રતા: પરિવારની વાર્ષિક આવક ₹૬ લાખથી ઓછી હોવી અનિવાર્ય છે.
