નવરાત્રીમાં કન્યાઓનું પૂજન કેમ છે વિશેષ? જાણો ૨ થી ૧૦ વર્ષની બાળકીઓના દિવ્ય સ્વરૂપ
સનાતન ધર્મમાં શારદીય અને ચૈત્ર નવરાત્રીના નવ દિવસોને ખૂબ જ પવિત્ર અને ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ નવ દિવસોમાં ભક્તો માં દુર્ગાના નવ અલગ-અલગ સ્વરૂપોની ભક્તિભાવથી પૂજા-અર્ચના કરે છે. નવરાત્રીના વ્રત અને પૂજાનું પૂર્ણ ફળ ત્યારે જ પ્રાપ્ત થાય છે, જ્યારે કન્યા પૂજન (Kanya Pujan) કરવામાં આવે.
શાસ્ત્રોમાં નાની બાળકીઓને માતા આદિશક્તિનું જીવંત સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને મહા અષ્ટમી અને મહા નવમીના દિવસોમાં નાની બાળકીઓને ઘરે આમંત્રિત કરવાની, તેમનું સન્માન કરવાની, તેમની પૂજા કરવાની અને તેમને ભોજન કરાવવાની પ્રાચીન પરંપરા છે. ચાલો આપણે કન્યા પૂજનના ધાર્મિક મહત્વ તેમજ વિવિધ ઉંમરની કન્યાઓ સાથે જોડાયેલા નામ અને આધ્યાત્મિક સિદ્ધિઓ વિશે જાણીએ.
કન્યા પૂજનનું ધાર્મિક મહત્ત્વ
માર્કંડેય પુરાણ અનુસાર, નવરાત્રી દરમિયાન કન્યા પૂજન કરવાથી દેવી દુર્ગા અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે અને સાધક પર પોતાની અસીમ કૃપા વરસાવે છે. માન્યતા છે કે જે ઘરમાં કન્યાઓનું આદરપૂર્વક પૂજન કરવામાં આવે છે, ત્યાં સુખ, સમૃદ્ધિ, શાંતિ અને આરોગ્યનો વાસ થાય છે.
કન્યા પૂજન દરમિયાન કન્યાઓના ચરણ ધોઈને તેમને લાલ ચુંદડી ઓઢાડવામાં આવે છે, તિલક કરવામાં આવે છે અને હલવો, પૂરી તથા કાળા ચણાનો પ્રસાદ પીરસવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દક્ષિણા અને ઉપહાર આપીને તેમના આશીર્વાદ લેવામાં આવે છે.
અષ્ટમી અને નવમી પર જ કેમ કરવામાં આવે છે કન્યા પૂજન?
જોકે નવરાત્રીના તમામ દિવસો શુભ છે, પરંતુ અષ્ટમી અને નવમી તિથિનું વિશેષ મહત્ત્વ છે:
મહાઅષ્ટમી: નવરાત્રિનો આઠમો દિવસ માતા મહાગૌરીને સમર્પિત છે. તેઓ પવિત્રતા, કરુણા અને શાંતિનું સ્વરૂપ છે. આ દિવસે કન્યા પૂજન કરવાથી અત્યંત આંતરિક શાંતિ મળે છે અને જીવનમાંથી તમામ નકારાત્મક વિચારો દૂર થાય છે.
મહાનવમી: નવમો દિવસ માતા સિદ્ધિદાત્રીની પૂજાને સમર્પિત છે. માતા સિદ્ધિદાત્રી તમામ પ્રકારની આધ્યાત્મિક શક્તિઓ (રિદ્ધિ-સિદ્ધિ), જ્ઞાન અને સફળતા પ્રદાન કરનારી દેવી છે. આ દિવસે કન્યા પૂજન અને હવન દ્વારા નવરાત્રિના વ્રતની પૂર્ણાહુતિ (પારણાં) કરવામાં આવે છે, જેનાથી તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે.
ઉંમર પ્રમાણે કન્યાઓના સ્વરૂપ અને તેમના નામ
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ૨ વર્ષથી લઈને ૧૦ વર્ષ સુધીની કન્યાઓની પૂજાનું વિશેષ વિધાન છે. દરેક આયુની કન્યામાં દેવીના એક વિશિષ્ટ રૂપનો વાસ માનવામાં આવે છે:
૧. ૨ વર્ષની કન્યા (કુમારી): ૨ સાલની કન્યાને ‘કુમારી’ કહેવામાં આવે છે. તેમની પૂજા કરવાથી દુઃખ અને દરિદ્રતાનો નાશ થાય છે.
૨. ૩ વર્ષની કન્યા (ત્રિમૂર્તિ): ૩ સાલની કન્યા ‘ત્રિમૂર્તિ’નું રૂપ માનવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી ઘરમાં ધન-ધાન્ય અને વંશની વૃદ્ધિ થાય છે.
૩. ૪ વર્ષની કન્યા (કલ્યાણી): ૪ સાલની કન્યાને ‘કલ્યાણી’ માનવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી પરિવારનું કલ્યાણ થાય છે અને વિદ્યાની પ્રાપ્તિ થાય છે.
૪. ૫ વર્ષની કન્યા (રોહિણી): ૫ સાલની કન્યા ‘રોહિણી’ કહેવાય છે. તેમની ઉપાસનાથી રોગ અને બિમારીઓથી મુક્તિ મળે છે.
૫. ૬ વર્ષની કન્યા (કાલિકા): ૬ સાલની કન્યાને ‘કાલિકા’નું રૂપ માનવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી શત્રુઓ પર વિજય પ્રાપ્ત થાય છે.
૬. ૭ વર્ષની કન્યા (ચંડિકા): ૭ સાલની કન્યા ‘ચંડિકા’નું સ્વરૂપ છે. તેમની પૂજા કરવાથી ઘરની નકારાત્મક ઉર્જા અને ડર સમાપ્ત થાય છે.
૭. ૮ વર્ષની કન્યા (શામ્ભવી): ૮ સાલની કન્યાને ‘શામ્ભવી’ કહેવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી કોર્ટ-કચેરી અને વાદ-વિવાદમાં સફળતા મળે છે.
૮. ૯ વર્ષની કન્યા (દુર્ગા): ૯ સાલની કન્યા સાક્ષાત્ ‘દુર્ગા’નું રૂપ માનવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી અતિ કઠિન કાર્યો પણ સરળતાથી સિદ્ધ થઈ જાય છે.
૯. ૧૦ વર્ષની કન્યા (સુભદ્રા): ૧૦ સાલની કન્યાને ‘સુભદ્રા’નું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.
આ નવરાત્રી તમારી ભક્તિ અને શ્રદ્ધા અનુસાર અષ્ટમી અથવા નવમીના દિવસે કન્યા પૂજન કરીને માં દુર્ગાના આશીર્વાદ અવશ્ય પ્રાપ્ત કરો!
