હવે શિક્ષણ બનશે વધુ સરળ, દિવ્યાંગ બાળકો માટે સરકારની ખાસ ડિજિટલ પહેલ!
દેશમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થાને વધુ સમાવેશી, આધુનિક અને સુલભ બનાવવા માટે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) અંતર્ગત સતત ઐતિહાસિક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. આજના સમયમાં શિક્ષણ માત્ર સામાન્ય બાળકો પૂરતું જ મર્યાદિત નથી, પરંતુ સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમાજના દરેક વર્ગ અને વિશેષ જરૂરિયાતવાળા બાળકો (Children with Special Needs – CwSN) ને મુખ્યધારા સાથે જોડવાનો છે. આ જ દિશામાં શિક્ષણ મંત્રાલયે ‘સમગ્ર શિક્ષા અભિયાન’ અને ‘દિવ્યાંગજન અધિકાર અધિનિયમ (RPwD Act), 2016’ હેઠળ ઘણી મોટી યોજનાઓ લાગુ કરી છે, જેનો સીધો લાભ દેશના લાખો દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને મળી રહ્યો છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ આ વિદ્યાર્થીઓના અભ્યાસમાં આવતી દરેક અડચણને દૂર કરી તેમને સશક્ત બનાવવાનો છે.
દરેક દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીને મળે છે 3,500 રૂપિયાની આર્થિક મદદ
સરકાર દ્વારા સમગ્ર શિક્ષા યોજના અંતર્ગત દરેક CwSN (વિશેષ જરૂરિયાતવાળા) વિદ્યાર્થીને દર વર્ષે 3,500 રૂપિયાની આર્થિક સહાય પ્રદાન કરવામાં આવે છે. આ રકમનો મુખ્ય ઉપયોગ વિદ્યાર્થીઓની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો અનુસાર તેમને જરૂરી ઉપકરણો, સામગ્રી અને અન્ય શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં થાય છે જેથી તેમનો અભ્યાસ કોઈપણ અડચણ વગર ચાલુ રહી શકે.
NEP 2020 હેઠળ મળતી અન્ય મુખ્ય સુવિધાઓ
આ વ્યાપક યોજના અંતર્ગત દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓને માત્ર આર્થિક મદદ જ નહીં, પરંતુ તેમની શૈક્ષણિક અને દૈનિક જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે ઘણી બધી વિશેષ સુવિધાઓ પણ આપવામાં આવે છે:
અસિસ્ટિવ ડિવાઇસીસ અને એપ્લાયન્સીસ: વિદ્યાર્થીઓની શારીરિક કે માનસિક જરૂરિયાત મુજબ આધુનિક સહાયક ઉપકરણો પૂરા પાડવામાં આવે છે.
પરિવહન અને એસ્કોર્ટ સહાય: શાળાએ આવવા-જવામાં કોઈ પ્રકારની અસુવિધા ન થાય, તે માટે ટ્રાન્સપોર્ટ અને એસ્કોર્ટ સપોર્ટની સુવિધા આપવામાં આવે છે.
લેખક (સ્ક્રીબ) ની સુવિધા: પરીક્ષાઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને નિયમાનુસાર રાઇટર અથવા સ્ક્રીબની સહાય મળે છે.
બ્રેલ અને લાર્જ પ્રિન્ટ ટૂલ્સ: દૃષ્ટિહીન વિદ્યાર્થીઓ માટે બ્રેલ લિપિ અને મોટા અક્ષરો (Large Print) વાળી અધ્યયન સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે.
સાઇન લેંગ્વેજ આધારિત કન્ટેન્ટ: ભારતીય સાંકેતિક ભાષા (Indian Sign Language – ISL) આધારિત વિડિઓ અને ડિજિટલ લર્નિંગ કન્ટેન્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.
થેરેપી સપોર્ટ: વિદ્યાર્થીઓની આવશ્યક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને થેરેપી અને અન્ય તબીબી સપોર્ટ સેવાઓ પણ પ્રદાન કરવામાં આવે છે.
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સથી અભ્યાસ થયો ખૂબ જ સરળ
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સથી અભ્યાસ થયો ખૂબ જ સરળઆધુનિક તકનીક અને ડિજિટલ ક્રાંતિએ શિક્ષણને ઘર-ઘર સુધી પહોંચાડી દીધું છે. NCERT અને શિક્ષણ મંત્રાલયે દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે ઘણા એવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ તૈયાર કર્યા છે, જેની મદદથી તેઓ ઘર બેઠા પોતાની સુવિધા અનુસાર અભ્યાસ કરી શકે છે:
DIKSHA પ્લેટફોર્મ: આ ડિજિટલ પોર્ટલ પર QR કોડ આધારિત ઇ-ટેક્સ્ટબુક, ઇન્ટરેક્ટિવ લર્નિંગ રિસોર્સિસ અને વિશેષ શિક્ષણ સામગ્રી ઉપલબ્ધ છે, જેને વિદ્યાર્થીઓ સરળતાથી એક્સેસ કરી શકે છે.
ePathshala: આ એપ અને પોર્ટલ પર ધોરણ 1 થી લઈને 12 સુધીની તમામ NCERT ઇ-બુક્સ, ઓડિયો અને વિડિઓ આધારિત અધ્યયન સામગ્રી સંપૂર્ણપણે મફતમાં મળે છે.
PM eVidya: જે વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટની કનેક્ટિવિટી મર્યાદિત કે નબળી છે, ત્યાંના વિદ્યાર્થીઓ માટે ટીવી, રેડિયો અને વિવિધ ડિજિટલ ચેનલોના માધ્યમથી અભ્યાસની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
સમાવેશી શિક્ષણ (Inclusive Education) ને મળી રહ્યું છે પ્રોત્સાહન
સરકાર દેશના દરેક બાળકને ટેકનોલોજી અને સમાનતા દ્વારા ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પહોંચાડવાનું સ્પષ્ટ વિઝન ધરાવે છે. સાથે જ, શાળાઓમાં શિક્ષકોને દરેક વિદ્યાર્થીની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતોને વધુ સારી રીતે સમજવા અને સંબોધવા માટે વિશેષ તાલીમ અને સંસાધનો પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે. NEP 2020 હેઠળ, આ પહેલ દેશભરમાં એક મજબૂત, સમાન અને સમાવિષ્ટ શૈક્ષણિક વાતાવરણ બનાવવા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ રહી છે.
શિક્ષણ કોઈની મોહતાજ હોતું નથી, અને NEP 2020 હેઠળ દિવ્યાંગ બાળકો માટે શરૂ કરાયેલી આ યોજનાઓ આ વાતનો પાક્કો પુરાવો છે કે સરકાર દરેક બાળકના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય અને સમાન તકો પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.
