બાળ ખોરાક અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સ વિવાદ: નેસ્લેના ઉત્પાદનો ફરી એકવાર ફૂડ સેફ્ટીની તપાસના દાયરામાં
ખાદ્ય સુરક્ષા ક્ષેત્રે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (FSSAI) દ્વારા દિલ્હીની પ્રખ્યાત ‘ધ લલિત’ (The Lalit) હોટલમાંથી લેવામાં આવેલા નેસ્લે (Nestle) ના લો ફેટ ડેરી વ્હાઇટનરના સેમ્પલને લેબ તપાસમાં અસુરક્ષિત અને નિર્ધારિત માનકથી નીચે (Substandard) ઘોષિત કરવામાં આવ્યા છે. આ ગંભીર બાબત સામે આવ્યા બાદ ફૂડ સેફ્ટી રેગ્યુલેટરે આ પ્રોડક્ટની બજારમાં થતી વેચાણ પ્રક્રિયા પર તાત્કાલિક ધોરણે રોક લગાવવાના સખત આદેશો જારી કર્યા છે.
કનૉટ પ્લેસની પ્રખ્યાત હોટલમાંથી લેવામાં આવ્યો હતો સેમ્પલ
FSSAI ની મળેલી માહિતી મુજબ, નેસ્લેના આ લો ફેટ ડેરી વ્હાઇટનરનો સેમ્પલ નવી દિલ્હીના કનૉટ પ્લેસ સ્થિત ‘ભારત હોટેલ્સ લિમિટેડ’ અર્થાત્ ધ લલિત હોટલના પરિસરમાંથી લેવામાં આવ્યો હતો. આ સેમ્પલને ચકાસણી માટે સરકારી પ્રયોગશાળામાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. લેબમાં થયેલા પરીક્ષણ બાદ ફૂડ એનલિસ્ટની રિપોર્ટમાં આ પ્રોડક્ટને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSS Act, 2006) ની જોગવાઈઓ હેઠળ અસુરક્ષિત અને ગુણવત્તાના માપદંડોમાં ઊતરતો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
ઉત્પાદનની વેચાણ પર તાત્કાલિક રોક અને નેસ્લેને કારણદર્શક નોટિસ
પ્રયોગશાળાની આ ચોંકાવનારી રિપોર્ટ સામે આવ્યા બાદ FSSAI એ તાત્કાલિક પગલાં લેતા સંબંધિત પ્રોડક્ટની બજારમાં થતી બિક્રી રોકવાનો આદેશ આપ્યો છે. રેગ્યુલેટરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લેબ એનાલિસિસ રિપોર્ટની એક નકલ સંબંધિત ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટર (FBO) ને પણ સોંપવામાં આવી છે, જેથી તેઓ આ સમગ્ર મામલે જરૂરી કાનૂની અને સુધારાત્મક કાર્યવાહી કરી શકે.
આ સાથે જ FSSAI દ્વારા નેસ્લે કંપનીને સત્તાવાર નોટિસ પણ જારી કરવામાં આવી છે. કાયદાકીય નિયમો અનુસાર, કંપનીને ફૂડ એનલિસ્ટની આ રિપોર્ટ સામે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં અપીલ કરવાનો પૂરો અધિકાર અને અવસર આપવામાં આવ્યો છે. એટલે કે હાલમાં આ એક નિયમનકારી કાર્યવાહીની પ્રક્રિયા છે અને કંપની પાસે આ રિપોર્ટને સત્તાવાર રીતે પડકારવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો છે.
અગાઉ પણ વિવાદોમાં રહી ચૂક્યા છે નેસ્લેના અન્ય પ્રોડક્ટ્સ
ઉલ્લેખનીય છે કે આ પહેલીવાર નથી જ્યારે નેસ્લેના કોઈ ઉત્પાદન પર સવાલો ઉઠ્યા હોય, અગાઉ પણ કંપનીના કેટલાક પ્રોડક્ટ્સ FSSAI ની તપાસના દાયરામાં આવી ચૂક્યા છે. થોડા સમય પહેલાં કંપનીના એક ફોલો-અપ ફોર્મ્યુલાના સેમ્પલને લઈને પણ નિયમનકારી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તે તપાસ દરમિયાન પ્રોડક્ટમાં ‘બાયોટિન’ (Biotin) ની માત્રા નિર્ધારિત વૈજ્ઞાનિક ધોરણો મુજબ જોવા મળી ન હતી. ત્યારબાદ તે સેમ્પલને પુનઃ તપાસ માટે રિફરલ લેબમાં મોકલવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં પણ તે જરૂરી માપદંડો પર ખરું ઉતર્યું ન હતું.
આ સિવાય, FSSAI દ્વારા નેસ્લેના બે લોકપ્રિય બેબી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ ‘NAN Excella Pro Stage 1’ અને ‘Lactogen Pro 1’ ના પ્રમોશન અને જાહેરાતોને લઈને પણ નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘન અંગે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, તે સમયે નેસ્લે દ્વારા સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી કે તેમના તમામ ઉત્પાદનો દેશના તમામ પ્રચલિત કાનૂની નિયમો અને ધોરણોને સંપૂર્ણપણે અનુરૂપ છે અને કંપની ગુણવત્તા જાળવવા માટે કટિબદ્ધ છે.
