LPG સિલિન્ડર માટે બાયોમેટ્રિકનો નવો નિયમ હવે કોર્ટના દરવાજે
દેશમાં ઘરેલુ LPG ગેસ સિલિન્ડર બુકિંગ અને સબસિડી મેળવવા માટે સરકાર દ્વારા ફરજિયાત બનાવવામાં આવેલો નવો આધાર બાયોમેટ્રિક નિયમ હવે કાનૂની વિવાદમાં સપડાયો છે. ઘરેલુ વપરાશકારો માટે ઓથોન્ટિકેશન પ્રક્રિયા કડક બનાવવાના સરકારના નિર્ણય સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટે સખત વલણ અપનાવ્યું છે અને કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી આ અંગે તાત્કાલિક જવાબ તલબ કર્યો છે.
હકીકતમાં, કેન્દ્ર સરકારે ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના બુકિંગ અને ખાતામાં સબસિડી જમા કરાવવા માટે આધાર બાયોમેટ્રિક ઓથોન્ટિકેશન ફરજિયાત બનાવ્યું હતું. આ ફેરફાર પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સબસિડીનો થતો દુરુપયોગ અટકાવવાનો, બોગસ કે બનાવટી ગેસ કનેક્શન નાબૂદ કરવાનો અને ગેસ સિલિન્ડરના કાળાબજાર પર પૂર્ણવિરામ મૂકવાનો હતો. પરંતુ, આ નિર્ણયથી દિવ્યાંગો અને જનસામાન્યને પડી રહેલી તકલીફોને કારણે હવે મામલો અદાલતમાં પહોંચ્યો છે.
દૃષ્ટિહીન અને વૃદ્ધોની સમસ્યાઓ મુદ્દે હાઈકોર્ટમાં અરજી
આ સમગ્ર મામલે ૭૫ ટકા સુધી દૃષ્ટિહીનતા ધરાવતા વકીલ પુલકિત લુથરા દ્વારા દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં એક જનહિત અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. અરજદારે કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી છે કે સરકારના આ નવા નિયમ અંતર્ગત આધાર ચકાસણી માટે આઇરિસ (આંખનું સ્કેન) અને ફિંગરપ્રિન્ટ (અંગૂઠાની છાપ) આપવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
આ જોગવાઈ દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓ ઉપરાંત ગંભીર બીમારીથી પીડાતા દર્દીઓ અને ઉંમરલાયક વૃદ્ધો માટે વ્યવહારિક રીતે એક મોટો પડકાર બની ગઈ છે. જમીની સ્તરે તમામ ગ્રાહકો આ ટેકનિકલ પ્રક્રિયા સરળતાથી પૂરી કરી શકશે કે કેમ તે અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ બાબતને ગંભીરતાથી લેતાં કેન્દ્ર સરકાર, પાવર એન્ડ નેચરલ ગેસ રેગ્યુલેટરી બોર્ડ (PNGRB) તેમજ રાજ્યની માલિકીની અગ્રણી તેલ કંપનીઓ જેવી કે ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલીયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલીયમ (HPCL) ને બે અઠવાડિયાની અંદર સત્તાવાર જવાબ રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ મહત્વપૂર્ણ કેસની આગામી કાનૂની સુનાવણી ૧૮ નવેમ્બરના રોજ નિયત કરવામાં આવી છે.
૧૬ ઓક્ટોબરે ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવ
અદાલતી કાર્યવાહી વચ્ચે, શુક્રવાર, ૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના રોજ સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવોમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરની કિંમત ₹૯૪૨ પર સ્થિર છે, જ્યારે ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની કિંમત ₹૨,૮૧૦ નોંધાઈ છે.
દેશના વિવિધ શહેરોમાં સિલિન્ડરના વર્તમાન દરો
દેશના વિવિધ શહેરોમાં ટેક્સ અને સ્થાનિક ટ્રાન્સપોર્ટેશનના આધારે સિલિન્ડરના ભાવમાં થોડો તફાવત જોવા મળે છે. દિલ્હી અને નોઈડામાં ઘરેલુ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૯૩૯.૫૦ આસપાસ જળવાયેલો છે, જ્યારે કોમર્શિયલ સિલિન્ડર નોઈડામાં ₹૨,૭૪૭.૫૦ માં ઉપલબ્ધ છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૪૧.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨,૭૬૪.૫૦ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે.
પૂર્વ અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના શહેરોની વાત કરીએ તો, કોલકાતામાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૬૮.૦૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨,૯૫૪.૦૦ છે. બિહારની રાજધાની પટનામાં ઇંધણના દરો પ્રમાણમાં ઊંચા રહે છે, જ્યાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૧,૦૩૧.૫૦ અને ૧૯ કિલોનો કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૩,૧૦૦.૫૦ ના સ્તરે પહોંચ્યો છે.
દક્ષિણ ભારતના બેંગલુરુમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૪૪.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨,૭૬૪.૦૦ માં મળી રહ્યો છે. જ્યારે ઉત્તર ભારતના અન્ય વિસ્તારો જેવા કે લખનૌમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૭૯.૫૦ અને કોમર્શિયલ ₹૨,૯૩૨.૫૦, ચંદીગઢમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૫૧.૫૦ અને કોમર્શિયલ ₹૨,૮૨૦.૦૦ તથા ગુરુગ્રામમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૫૦.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨,૮૨૮.૦૦ ના મજબૂત ભાવ પર વેચાઈ રહ્યો છે.
