ઈરાને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા નરગિસ મોહમ્મદીની ફરી ધરપકડ કરી, સમર્થકોમાં ભારે આક્રોશ; જાણો શું છે સમગ્ર મામલો
ઈરાનમાં મહિલાઓના અધિકારો અને માનવાધિકારો માટે લડત ચલાવતા અગ્રણી કાર્યકર્તા અને વર્ષ 2023ના નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા નરગિસ મોહમ્મદી ની ફરી એકવાર ધરપકડ કરવામાં આવતા વૈશ્વિક સ્તરે અને તેમના સમર્થકોમાં ભારે આક્રોશ ફેલાયો છે. નરગિસ મોહમ્મદી, જે હાલમાં જેલમાં છે, તેમની તાજેતરની ધરપકડના સમાચારથી આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં ચિંતા વધી છે.
નરગિસ મોહમ્મદીની ઓળખ અને સંઘર્ષ
ઈજનેરીનો અભ્યાસ કરી ચૂકેલા નરગિસ મોહમ્મદી ઈરાનમાં માનવાધિકાર ચળવળના અગ્રણી ચહેરા છે. તેઓ છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી ઈરાની શાસન સામે સતત સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, ખાસ કરીને મહિલાઓ પરના અત્યાચાર અને મૃત્યુદંડની સજા નાબૂદ કરવાની માંગ માટે.
તેમના સંઘર્ષમય જીવનની ઝલક નીચે મુજબ છે:
- વારંવારની જેલયાત્રા: મોહમ્મદી અત્યાર સુધીમાં 13 વખત જેલ જઈ ચૂક્યા છે.
- દોષિત ઠેરવવું: તેમની સામે 5 વખત દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે.
- સજા: તેમને કુલ 30 વર્ષથી વધુ જેલની સજા મળી ચૂકી છે.
- નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર (2023): તેમને ‘ઈરાનમાં મહિલાઓના દમન સામેની લડત અને તમામ માટે માનવાધિકાર અને સ્વતંત્રતાને પ્રોત્સાહન આપવાના તેમના સંઘર્ષ’ બદલ નોબેલ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ઈનામની જાહેરાત સમયે પણ તેઓ જેલમાં જ હતા.
તાજેતરની ધરપકડ અને તેનું કારણ
નરગિસ મોહમ્મદીની છેલ્લી ધરપકડ નવેમ્બર 2021 માં થઈ હતી. તેમની ધરપકડ તે સમયે થઈ હતી જ્યારે તેઓ મૃત્યુ પામેલા એક કાર્યકર્તાની યાદગીરી સભામાં ભાગ લેવા ગયા હતા. ત્યારથી તેઓ જેલમાં બંધ છે, પરંતુ તેમની સામે નવા આરોપો લગાવીને કે તેમની જેલની સજાની શરતોનું ઉલ્લંઘન કરીને સમયાંતરે નવા પગલાં લેવામાં આવતા રહે છે.
તાજેતરના આક્રોશનું કારણ એ છે કે જેલમાં હોવા છતાં, ઈરાની સત્તાવાળાઓ દ્વારા તેમના પર વધારાના નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે અથવા અન્ય આરોપોના આધારે તેમને વધુ સજા આપવામાં આવી છે, જે તેમના સમર્થકોના મતે સંપૂર્ણપણે ગેરવાજબી છે.
મોહમ્મદીએ જેલમાંથી પણ ઈરાની શાસનના અત્યાચાર સામે અવાજ ઉઠાવવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. તેમણે ઈરાનના પ્રદર્શનકારીઓ પરના હુમલા અને જેલોમાં માનવાધિકારના ઉલ્લંઘન વિશે વિશ્વને માહિતી આપવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, જે ઈરાની સરકાર માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
સમર્થકોમાં ભારે આક્રોશ અને વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
નરગિસ મોહમ્મદીની ફરી ધરપકડ (અથવા જેલમાં તેમની પરના વધેલા નિયંત્રણો/આરોપો) ના સમાચારે તેમના સમર્થકોમાં ભારે આક્રોશ પેદા કર્યો છે.
- સ્થાનિક વિરોધ: ઈરાનમાં માનવાધિકાર જૂથોએ સરકારના આ પગલાની સખત નિંદા કરી છે અને મોહમ્મદીની તાત્કાલિક અને બિનશરતી મુક્તિની માંગ કરી છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ: નોબેલ સમિતિ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN), અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) સહિત અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ ઈરાન સરકારના આ પગલાને વખોડી કાઢ્યું છે. તેમણે કહ્યું છે કે જે વ્યક્તિને શાંતિ માટે વિશ્વનું સર્વોચ્ચ સન્માન મળ્યું છે, તેની સાથે આવું વર્તન અસ્વીકાર્ય છે.
- માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન: વિવેચકો દલીલ કરે છે કે મોહમ્મદીની વારંવાર ધરપકડ ઈરાનમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને મૂળભૂત માનવાધિકારોના ઘોર ઉલ્લંઘનનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે.
નરગિસ મોહમ્મદીનો સંઘર્ષ ઈરાનમાં મહિલાઓ અને કાર્યકર્તાઓની હિંમતનું પ્રતીક બની ગયો છે, જેઓ શાસનના સખત કાયદાઓ અને દમનકારી નીતિઓ છતાં સતત પોતાના અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે.
