મોબાઈલ યુઝર્સની બલ્લે બલ્લે! ડેટા વગરના રિચાર્જ પ્લાન થશે અડધા ભાવે, જાણો TRAIનો નવો માસ્ટર પ્લાન
આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન હવે લગભગ દરેક નાગરિકના હાથમાં જોવા મળે છે. પરંતુ, વિતેલા કેટલાક સમયથી ખાનગી ટેલિકોમ કંપનીઓ દ્વારા રિચાર્જ પ્લાનની કિંમતોમાં કરવામાં આવેલો અવિરત વધારો સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકો માટે ભારે હતાશા અને આર્થિક બોજનું કારણ બન્યો છે. ગ્રાહકોની આ જ સમસ્યા અને ફરિયાદોને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય ટેલિકોમ નિયામક સંસ્થા એટલે કે ટ્રાઈ (TRAI) એ એક અત્યંત મહત્વની અને સસ્તા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવતી નવી યોજના ઘડી કાઢી છે. અગાઉના નિયમો અને પ્લાન્સના માળખાના કારણે વપરાશકર્તાઓને એવા પ્લાન માટે પણ ઊંચી કિંમત ચૂકવવી પડતી હતી જેમાં ડેટાની બિલકુલ જરૂર ન હોય. પરંતુ હવે ગ્રાહકોના ખિસ્સા પરનો આ વધારાનો ભાર હળવો થવાની તૈયારીમાં છે.
ગ્રાહકો પર બળજબરીથી થોપવામાં આવતા ડેટા પ્લાનનો અંત આવશે
હાલની ટેલિકોમ બજારની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, ગ્રાહકોને માત્ર અનલિમિટેડ કોલિંગ અને એસએમએસ (SMS) ની સુવિધા આપતા પ્લાન્સ ખૂબ જ મર્યાદિત માન્યતા (વેલિડિટી) સમયગાળા સાથે ઓફર કરવામાં આવે છે. જો કોઈ ગ્રાહકને ૨૮ દિવસ, ૫૬ દિવસ કે ૮૪ દિવસની લાંબી વેલિડિટી જોઈતી હોય, તો તેને ફરજિયાતપણે દરરોજ ૧.૫ જીબી કે ૨ જીબી ડેટા મળતો હોય તેવા મોંઘા પ્લાન જ ખરીદવા પડે છે. ટ્રાઈના મતે, આ વ્યવસ્થા ગ્રાહકો સાથે એક પ્રકારે અન્યાય છે.
આથી, પ્રસ્તાવિત નવા નિયમ હેઠળ, ટ્રાઈએ ટેલિકોમ ઓપરેટરો માટે નવી શરત મૂકવાની તૈયારી કરી છે. જે મુજબ, ૭, ૨૮, ૫૬ અને ૮૪ દિવસની માન્યતા સાથે ડેટા પ્લાન ઓફર કરતી કંપનીઓએ બરાબર તેટલા જ દિવસોની સમાન માન્યતા સમયગાળા સાથે ‘વૉઇસ-ઓન્લી’ (માત્ર કોલિંગ) અને ‘SMS-ઓન્લી’ (માત્ર મેસેજ) પ્લાન પણ બજારમાં ફરજિયાતપણે લોન્ચ કરવા પડશે. આનાથી સામાન્ય વપરાશકર્તાઓ પોતાની ચોક્કસ જરૂરિયાતો અનુસાર પ્લાન પસંદ કરી શકશે અને બિનજરૂરી ઇન્ટરનેટ ડેટા માટે વધારાના નાણાં ચૂકવવામાંથી મુક્તિ મેળવશે.
કિંમતોમાં ૫૦ ટકાથી વધુના ઘટાડાનું અર્થશાસ્ત્ર
વિવિધ મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને આર્થિક વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રાઈ મક્કમપણે માને છે કે જે ગ્રાહકોને મોબાઈલ ડેટાની કોઈ જ જરૂરિયાત નથી અથવા જેમની પાસે ઇન્ટરનેટ વાપરવાની કોઈ સુવિધા નથી, તેમને ફક્ત કોલિંગ અને એસએમએસ માટે સમર્પિત સસ્તા પ્લાન પસંદ કરવાનો કાનૂની અને ગ્રાહકવાદી અધિકાર હોવો જોઈએ. હાલમાં ગ્રાહકો જે પણ મોંઘા રિચાર્જ કરાવે છે, તેની કિંમતનો મોટો હિસ્સો કંપનીઓ દ્વારા આપવામાં આવતા હાઈ-સ્પીડ ડેટાના કારણે નક્કી થતો હોય છે.
હવે, જ્યારે આ નવા સમીકરણમાંથી ડેટાના ઘટકને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવશે, ત્યારે પ્લાનની મૂળ કિંમતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળશે. ટ્રાઈના અંદાજ મુજબ, આ નોન-ડેટા પ્લાનની કિંમતો વર્તમાન કિંમતો કરતાં ૫૦ ટકાથી પણ વધુ ઘટી શકે છે. એટલે કે જે વેલિડિટી માટે ગ્રાહકો અત્યારે ૩૦૦ રૂપિયા ચૂકવે છે, તે કદાચ ૧૫૦ રૂપિયા કે તેનાથી પણ ઓછા દરમાં ઉપલબ્ધ થઈ શકશે.
આ ક્રાંતિકારી નિર્ણયથી દેશના કયા વર્ગને સૌથી મોટો ફાયદો થશે?
ટ્રાઈની આ નવી યોજના લાગુ થવાથી દેશના મુખ્યત્વે ત્રણ વર્ગના ગ્રાહકોને સીધો અને મોટો નાણાકીય ફાયદો થશે. પ્રથમ વર્ગ એવા વડીલો, ગ્રામીણ વિસ્તારોના નાગરિકો અને શ્રમિકોનો છે જેઓ આજે પણ સાદા કીપેડ વાળા ‘ફીચર ફોન’ (Feature Phone) નો ઉપયોગ કરે છે અને જેમને ઇન્ટરનેટ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી. બીજો ફાયદો એવા યુઝર્સને થશે જેઓ પોતાના ફોનમાં બે સિમ કાર્ડ રાખે છે અને માત્ર સેકન્ડરી સિમ કાર્ડને ઇનકમિંગ સુવિધા ચાલુ રાખવા માટે સક્રિય (એક્ટિવ) રાખવા માંગે છે.
આ ઉપરાંત, ત્રીજો મોટો ફાયદો એવા લોકોને પણ થશે જેમના ઘરમાં કે ઓફિસમાં ઓલરેડી વાઈ-ફાઈ (Wi-Fi) ની સુવિધા કાયમી ધોરણ ઉપલબ્ધ હોય છે અને તેઓ બહાર નિકળતી વખતે મોબાઈલ ડેટાનો ઉપયોગ બહુ ઓછો કરે છે. પરિણામે, જો ટ્રાઈનો આ નવો પ્રસ્તાવ સત્તાવાર રીતે અમલી બનશે, તો ભારતીય ટેલિકોમ માર્કેટમાં ગ્રાહકોની લાંબા સમયની સસ્તા રિચાર્જની માંગ સંતોષાશે અને સામાન્ય માણસના માસિક બજેટને મોટી રાહત મળશે.
