સંસદના ચોમાસુ સત્રનો આજે છેલ્લો દિવસ, જાણો કયા મહત્વના બિલો પસાર થયા અને કયા અટક્યા

ભારતીય સંસદનું વર્ષ ૨૦૨૬ નું મહત્વપૂર્ણ ચોમાસુ સત્ર આજે, ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ પૂર્ણ થઈ રહ્યું છે. ૨૦ જુલાઈના રોજ શરૂ થયેલા આ સત્રમાં લોકસભાના સત્તાવાર કેલેન્ડર મુજબ કુલ ૧૯ બેઠકોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, શરૂઆતના દિવસથી જ વિવિધ લોકશાહી મુદ્દાઓ, વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન અને પોલીસ કાર્યવાહી જેવા વિષયો પર શાસક પક્ષ એનડીએ અને વિપક્ષ વચ્ચે તીવ્ર મતભેદો જોવા મળ્યા હતા. વિપક્ષી સભ્યોના સતત હોબાળા અને ગૃહની મધ્યમાં આવીને કરવામાં આવેલા વિરોધને કારણે અનેક વખત સંસદની કામગીરી સ્થગિત કરવી પડી હતી. ગૃહ સચારુ રીતે ચાલે તે માટે સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુ દ્વારા સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવીને અપીલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ રાજકીય મડાગાંઠ ઉકેલાઈ શકી નહોતી.

આ સમગ્ર સત્ર દરમિયાન વિપક્ષે વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન અને તેમના પર થયેલી પોલીસ કાર્યવાહીનો મુદ્દો સૌથી વધુ જોરશોરથી ઉઠાવ્યો હતો. વિપક્ષી નેતાઓ આ ગંભીર બાબતે સીધા ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પાસે સ્પષ્ટતાની માંગ કરી રહ્યા હતા. બીજી તરફ, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ તમામ નિયમો અને મર્યાદાઓમાં રહીને ચર્ચા કરવા માટે તત્પર છે. ગૃહમંત્રી અમિત શાહે સંકેત આપ્યા હતા કે તેઓ સત્રના અંતિમ દિવસે એટલે કે ગુરુવારે ગૃહ સમક્ષ પોતાનો સત્તાવાર જવાબ રજૂ કરી શકે છે. જેથી સત્રના છેલ્લા દિવસે ગૃહમાં ભારે ગરમાવો રહેવાની શક્યતા છે.

સંસદના સત્તાવાર રેકોર્ડ અને કાર્યવાહીની વિગતો દર્શાવે છે કે વારંવારના અવરોધો છતાં સરકારે કેટલાક અત્યંત મહત્વના વિધેયકો (બિલો) ગૃહમાં રજૂ કરીને પસાર કરાવ્યા હતા. જેમાં દેશભરમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં થતી ગેરરીતિ અટકાવવા માટેનું ‘પેપર લીક વિરોધી બિલ’, સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશોની સંખ્યા અને સુવિધાઓ સંબંધિત બિલ, કેરળ રાજ્યનું નામ સત્તાવાર રીતે બદલવાનું વિધેયક તેમજ રાષ્ટ્રીય સહકારી વિકાસ નિગમ (સંશોધન) બિલનો સમાવેશ થાય છે. આ સિવાય અન્ય કેટલાક બિલો પણ બંને ગૃહોની મંજૂરી મેળવવામાં સફળ રહ્યા હતા.

તમામ પ્રયાસો છતાં કેટલાંક વ્યાપક અસર ધરાવતા બિલો સંસદીય મંજૂરી મેળવી શક્યા નથી અને લોકસભાના રેકોર્ડ પર પેન્ડિંગ દર્શાવવામાં આવ્યા છે. જેમાં સૌથી મહત્વનું ‘સીમાંકન બિલ, ૨૦૨૬’ છે, જે દેશના વિવિધ મતક્ષેત્રોની પુનઃરચના માટે અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ગૃહ મંત્રાલય સાથે સંબંધિત ‘વિદેશી યોગદાન (નિયમન) સુધારા બિલ, ૨૦૨૬’ (FCRA Amendment Bill) પણ અટકેલા બિલોની યાદીમાં સામેલ છે. વિદેશી ભંડોળના નિયમન સાથે જોડાયેલા આ બિલ પર વિપક્ષે કેટલાક આક્ષેપો કર્યા હતા.

આજે સત્રની ૧૯મી અને અંતિમ બેઠક યોજાઈ રહી છે. સત્ર સમાપ્ત થયા બાદ લોકસભા અને રાજ્યસભાના સ્પીકર દ્વારા સત્તાવાર કાર્ય અહેવાલ (Session-End Report) જાહેર કરવામાં આવશે, જેનાથી ચોક્કસ ખ્યાલ આવશે કે કુલ કેટલા કલાક કામકાજ થયું, કેટલો સમય હોબાળામાં વેડફાયો અને કુલ કેટલા બિલ ચોક્કસ રીતે કાયદો બન્યા. સત્ર પૂર્ણ થયા બાદ પણ શાસક અને વિપક્ષ વચ્ચેનો આ સંગ્રામ આગામી દિવસોમાં પણ ચાલુ રહેવાના સ્પષ્ટ સંકેતો મળી રહ્યા છે.