પાસપોર્ટ બનવવો હવે થયો મોંઘો: ફીમાં થયેલા નવા વધારા અને ફેરફારો વિશે જાણો સંપૂર્ણ વિગત
જો તમે નજીકના ભવિષ્યમાં વિદેશ પ્રવાસનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ અથવા તમારો પાસપોર્ટ રિન્યૂ કરાવવા માંગતા હોવ, તો આ સમાચાર તમારા માટે અત્યંત મહત્વના છે. કેન્દ્ર સરકારના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ‘પાસપોર્ટ (સંશોધન) નિયમ, ૨૦૨૬’ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જેના અંતર્ગત પાસપોર્ટ અને તેની સાથે સંકળાયેલા અન્ય મુસાફરી દસ્તાવેજોની ફીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ૧૪ વર્ષના લાંબા ગાળા બાદ પાસપોર્ટની ફીમાં આ પ્રકારનો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે, જે સીધી રીતે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર અસર કરશે.
શા માટે કરવામાં આવ્યો ફીમાં વધારો?
સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાવાર માહિતી મુજબ, પાસપોર્ટ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં થતા વહીવટી ખર્ચમાં વધારો, સેવાઓના આધુનિકીકરણ અને ડિજિટલ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે આ નિર્ણય લેવાયો છે. ૨૦૧૨ પછી પાસપોર્ટની ફીમાં કોઈ મોટો ફેરફાર થયો ન હતો, જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન ટેકનોલોજી અને સુરક્ષાના માપદંડોમાં ધરખમ ફેરફારો આવ્યા છે. વધતી જતી મોંઘવારી અને કામગીરીના ઊંચા ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે આ સુધારો અનિવાર્ય હોવાનું સરકારે જણાવ્યું છે.
સામાન્ય અને તત્કાલ પાસપોર્ટ: નવી ફીની સરખામણી
પાસપોર્ટની નવી ફીનું માળખું નીચે મુજબ છે, જેને સમજવું દરેક અરજદાર માટે જરૂરી છે:
૧. ૩૬ પેજવાળો સામાન્ય પાસપોર્ટ (નવો/રિન્યુઅલ)
જૂની ફી: ૧,૫૦૦ રૂપિયા
નવી ફી: ૨,૫૦૦ રૂપિયા
તત્કાલ સેવા: ૩,૫૦૦ ને બદલે હવે ૫,૦૦૦ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.
૨. ૩૬ પેજવાળો પાસપોર્ટ ખોવાઈ કે ડેમેજ થવા પર (રી-ઇશ્યૂ)
જૂની ફી: ૧,૫૦૦ રૂપિયા
નવી ફી: ૩,૫૦૦ રૂપિયા
તત્કાલ સેવા: ૩,૫૦૦ ને બદલે હવે ૭,૫૦૦ રૂપિયા ફી લાગશે.
નોંધ: ૬૦ પેજવાળા પાસપોર્ટ માટે પણ ફીમાં પ્રમાણસર વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી ૨,૦૦૦ થી વધીને ૩,૫૦૦ રૂપિયા અને તત્કાલ પાસપોર્ટની ફી ૪,૦૦૦ થી વધીને ૬,૦૦૦ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.
બાળકો માટે પાસપોર્ટના નવા નિયમો અને ફી
૧૮ વર્ષથી ઓછી વયના બાળકો માટે પાસપોર્ટ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં પણ ફીમાં વધારો થયો છે. ૩૬ પેજવાળા બાળકોના પાસપોર્ટ માટે હવે ૧,૦૦૦ ના બદલે ૧,૭૫૦ રૂપિયા અને તત્કાલ સેવા માટે ૩,૦૦૦ ના બદલે ૪,૨૫૦ રૂપિયા ફી નક્કી કરવામાં આવી છે. જો પાસપોર્ટ ખોવાઈ જાય અથવા ડેમેજ થાય, તો રી-ઇશ્યૂ કરાવવા માટે ૪,૨૫૦ રૂપિયા અને તત્કાલ માટે ૬,૭૫૦ રૂપિયા ચૂકવવાના રહેશે.
અન્ય દસ્તાવેજો પર અસર: PCC અને સરન્ડર સર્ટિફિકેટ
પાસપોર્ટ ઉપરાંત સરકાર દ્વારા વિદેશમાં રોજગાર કે શિક્ષણ માટે જરૂરી દસ્તાવેજોની ફીમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે:
PCC (Police Clearance Certificate): જે લોકો વિદેશમાં નોકરી અથવા લાંબા ગાળાના વિઝા માટે અરજી કરે છે, તેમના માટે PCC હવે ૭૫૦ રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ રહેશે.
સરન્ડર સર્ટિફિકેટ (Surrender Certificate): જો કોઈ વ્યક્તિ વિદેશી નાગરિકતા સ્વીકારે અને ભારતીય પાસપોર્ટ જમા કરાવવા માંગે, તો સરન્ડર સર્ટિફિકેટ માટે પણ ૭૫૦ રૂપિયા ફી નક્કી કરવામાં આવી છે.
શું પાસપોર્ટની સમયસીમામાં ફેરફાર થયો છે?
ઘણા લોકોને પ્રશ્ન થાય છે કે ફી વધી છે તો શું વેલિડિટીમાં પણ કોઈ બદલાવ આવ્યો છે? અહીં એક વાત સ્પષ્ટ કરવી જરૂરી છે કે સરકાર દ્વારા પાસપોર્ટની વેલિડિટીના મૂળભૂત નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. ૧૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરના નાગરિકો માટે પાસપોર્ટ ૧૦ વર્ષ માટે જ વેલિડ રહેશે, જ્યારે સગીરો માટે તે ૫ વર્ષ અથવા ૧૮ વર્ષના થાય ત્યાં સુધી માન્ય ગણાશે.
અરજદારો માટે કેટલીક મહત્વની ટિપ્સ
૧. ઓનલાઇન અરજી: હંમેશા સત્તાવાર વેબસાઇટ (passportindia.gov.in) દ્વારા જ અરજી કરવી. અન્ય કોઈ બિનઅધિકૃત એજન્ટોના ચક્કરમાં પડવું નહીં.
૨. દસ્તાવેજોની ચકાસણી: ફીમાં વધારો થયો હોવાથી, દસ્તાવેજોમાં ભૂલ થવી મોંઘી પડી શકે છે. અરજી કરતા પહેલા તમામ ડોક્યુમેન્ટ્સ (આધાર કાર્ડ, જન્મનું પ્રમાણપત્ર, સરનામાના પુરાવા) યોગ્ય રીતે તૈયાર રાખો.
૩. સમયનું આયોજન: જો તમને તાત્કાલિક મુસાફરી કરવી હોય, તો જ તત્કાલ સેવાનો ઉપયોગ કરો, કારણ કે તેની ફીમાં ઘણો મોટો વધારો થયો છે. જો ઉતાવળ ન હોય, તો સામાન્ય શ્રેણીમાં જ અરજી કરવાનું પસંદ કરો.
પાસપોર્ટની ફીમાં આ વધારો કદાચ કેટલાક લોકો માટે નાણાકીય બોજ જેવો લાગે, પરંતુ આ સુધારો વિદેશી મુસાફરીની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને આધુનિક બનાવવાની દિશામાં લેવાયેલું એક કદમ છે. આ વધારા પાછળના મુખ્ય કારણો સેવાનો વ્યાપ અને ઝડપ વધારવાના છે. આથી, હવે જ્યારે પણ તમે પાસપોર્ટની પ્રક્રિયા શરૂ કરો, ત્યારે નવી ફીનું માળખું ધ્યાનમાં રાખીને જ તમારા બજેટનું આયોજન કરજો.
