ઓફિસમાં બેસીને માત્ર પરફ્યુમ સૂંઘવાના મળશે લાખો રૂપિયા, જાણો ક્યાં થાય છે આનો અભ્યાસ
આજના સમયમાં કારકિર્દીનો અર્થ માત્ર ડોક્ટર, એન્જિનિયર કે સરકારી નોકરી પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી. દુનિયા બદલાઈ રહી છે અને તેની સાથે કારકિર્દીના એવા નવા રસ્તાઓ ખૂલી રહ્યા છે, જેના વિશે થોડા વર્ષો પહેલા કોઈએ વિચાર્યું પણ નહીં હોય. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે માત્ર તમારી સૂંઘવાની શક્તિ અને સુગંધની સમજ તમને લાખોની કમાણી કરાવી શકે છે? જી હા, આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ પરફ્યુમ ટેસ્ટર (Perfume Tester) અથવા ફ્રેગ્રન્સ એક્સપર્ટ (Fragrance Expert) તરીકેની એક યુનિક અને ગ્લેમરસ કારકિર્દી વિશે.
જો તમારી નાક તેજ છે અને તમે મોગરો, ગુલાબ કે ચંદન વચ્ચેનો બારીક તફાવત તરત જ પારખી લો છો, તો આ ક્ષેત્ર તમારા માટે કોઈ સુવર્ણ તકથી ઓછું નથી. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે પરફ્યુમરીની દુનિયામાં તમે તમારું નામ અને પૈસા કેવી રીતે કમાઈ શકો છો.
પરફ્યુમ ટેસ્ટર (Perfume Tester) શું હોય છે?
પરફ્યુમરીની પ્રોફેશનલ દુનિયામાં પરફ્યુમ ટેસ્ટરને અવારનવાર ‘નોઝ’ (Nose) કહેવામાં આવે છે. આ શબ્દ ફ્રેન્ચ શબ્દ ‘Nez’ પરથી આવ્યો છે. આ એવા કુશળ કલાકારો હોય છે જે હજારો પ્રકારની સુગંધને માત્ર ઓળખી જ નથી શકતા, પરંતુ તેનું બારીકાઈથી વિશ્લેષણ પણ કરી શકે છે.
એક ‘નોઝ’નું કામ માત્ર પરફ્યુમ સારું મહેકે છે કે નહીં તે કહેવાનું નથી, પરંતુ તેમનું કામ નવા પરફ્યુમ માટેના ફોર્મ્યુલા તૈયાર કરવા, વિવિધ કેમિકલ્સ અને નેચરલ ઓઈલ્સનું સાચું મિશ્રણ બનાવવું અને સુગંધ લાંબા સમય સુધી ટકી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનું હોય છે.
જરૂરી લાયકાત: ક્યાં અને શું અભ્યાસ કરવો?
આ ક્ષેત્રમાં કદમ રાખવા માટે માત્ર સારું નાક હોવું પૂરતું નથી, તમારી પાસે વિજ્ઞાનની સમજ પણ હોવી જોઈએ. કારણ કે પરફ્યુમ બનાવવું એ ખરેખર કેમેસ્ટ્રીની જ એક રમત છે.
-
શૈક્ષણિક લાયકાત: જો તમે આ ક્ષેત્રમાં પ્રોફેશનલ બનવા માંગતા હોવ, તો 12મા પછી કેમેસ્ટ્રી (Chemistry), બાયોટેકનોલોજી (Biotechnology) અથવા પરફ્યુમ ટેકનોલોજીમાં ડિગ્રી લેવી સૌથી ઉત્તમ રહે છે.
-
કોર્સમાં શું શીખવવામાં આવે છે? આ કોર્સમાં તમને પરફ્યુમરીના સિદ્ધાંતો, ઓર્ગેનિક કેમેસ્ટ્રી, એસેન્શિયલ ઓઈલ્સનું નિષ્કર્ષણ (Extraction) અને વિવિધ કેમિકલ્સની માનવ ત્વચા પર થતી અસરો વિશે વિગતવાર ભણાવવામાં આવે છે.
ભારતની મુખ્ય સંસ્થાઓ:
ભારતમાં સુગંધના શહેર તરીકે ઓળખાતા કનૌજથી લઈને મોટા મહાનગરો સુધી આના શ્રેષ્ઠ કેન્દ્રો છે:
-
FFDC (Fragrance and Flavour Development Centre), કનૌજ (UP): આ ભારતની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા છે.
-
હિન્દુ કોલેજ, દિલ્હી યુનિવર્સિટી: અહીંના શોર્ટ ટર્મ કોર્સ ખૂબ ચર્ચિત છે.
-
ICT (Institute of Chemical Technology), મુંબઈ: કેમિકલ અને ફ્રેગ્રન્સ ટેકનોલોજી માટે આ ટોપ ક્લાસ કોલેજ છે.
-
CSJMU, કાનપુર: અહીં પણ પરફ્યુમરી સાથે જોડાયેલા સ્પેશિયલાઈઝ્ડ કોર્સ ઉપલબ્ધ છે.
ભારત અને વિદેશમાં કારકિર્દીનો સ્કોપ
પરફ્યુમનું બજાર ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં 15-20% ના વાર્ષિક દરે વધી રહ્યું છે. હવે લોકો માત્ર લગ્ન પ્રસંગોમાં જ પરફ્યુમ નથી લગાવતા, પરંતુ તે તેમની જીવનશૈલીનો ભાગ બની ગયું છે.
-
FMCG સેક્ટર: સાબુ, શેમ્પૂ, ડિટર્જન્ટથી લઈને રૂમ ફ્રેશનર સુધી, દરેક વસ્તુમાં સુગંધની જરૂર હોય છે. અહીં ફ્રેગ્રન્સ એક્સપર્ટ્સની ભારે માંગ રહે છે.
-
કોસ્મેટિક બ્રાન્ડ્સ: સ્કિનકેર અને બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સ બનાવતી કંપનીઓ હંમેશા નવી અને આકર્ષક ફ્રેગ્રન્સની શોધમાં હોય છે.
-
રિસર્ચ અને ક્વોલિટી કંટ્રોલ: કોઈપણ પરફ્યુમ માર્કેટમાં આવે તે પહેલા તેનું ટેસ્ટિંગ અને સ્ટેબિલિટી ચેક કરવા માટે એક્સપર્ટ્સની જરૂર પડે છે.
જો તમે ઇન્ટરનેશનલ લેવલ પર જવા માંગતા હોવ, તો ફ્રાન્સ (ખાસ કરીને ગ્રાસ શહેર) ને દુનિયાની પરફ્યુમ રાજધાની કહેવામાં આવે છે. ત્યાંની પ્રોફેશનલ ટ્રેનિંગ લઈને તમે ગ્લોબલ બ્રાન્ડ્સ (જેમ કે Chanel, Dior, Gucci) સાથે કામ કરવાનું સપનું પણ પૂરું કરી શકો છો.
પગાર: કેટલી કમાણી થશે?
પરફ્યુમરી એક એવો વ્યવસાય છે જ્યાં તમારો અનુભવ જ તમારી સૌથી મોટી સંપત્તિ છે.
-
શરૂઆતી સ્તર (Entry Level): શરૂઆતમાં ટ્રેની કે આસિસ્ટન્ટ તરીકે તમે ₹30,000 થી ₹50,000 પ્રતિ માસ સુધી કમાઈ શકો છો.
-
મિડ-લેવલ: 3 થી 5 વર્ષના અનુભવ પછી તમારો પગાર ₹70,000 થી ₹1 લાખ પ્રતિ મહિનાની વચ્ચે હોઈ શકે છે.
-
સીનિયર લેવલ: એક અનુભવી ‘નોઝ’ કે સીનિયર પરફ્યુમરની વાર્ષિક કમાણી ₹10 લાખ થી ₹25 લાખ કે તેથી વધુ હોઈ શકે છે. જો તમે કોઈ મલ્ટીનેશનલ કંપની સાથે જોડાવ છો, તો આ આંકડો કરોડોમાં પણ જઈ શકે છે.
એક સફળ પરફ્યુમ ટેસ્ટર બનવા માટેની ટિપ્સ
જો તમે આ ફિલ્ડ પસંદ કરો છો, તો તમારે તમારી જીવનશૈલીમાં કેટલાક ફેરફારો કરવા પડી શકે છે:
-
ધૂમ્રપાનથી બચો: સ્મોકિંગ કરવાથી સૂંઘવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે.
-
ધીરજ રાખો: એક પરફેક્ટ સુગંધ તૈયાર કરવામાં ક્યારેક મહિનાઓ કે વર્ષોનો સમય લાગી જાય છે.
-
કુદરત સાથે જોડાણ: કુદરતી ફૂલો, મસાલા અને માટીની સુગંધને ઊંડાણપૂર્વક સમજવાનો પ્રયત્ન કરો.
જો તમે કંઈક અલગ કરવા માંગતા હોવ અને વિજ્ઞાનની સાથે કલાનો સંગમ પસંદ હોય, તો પરફ્યુમ ટેસ્ટરની કારકિર્દી તમારા માટે શ્રેષ્ઠ છે. આ વ્યવસાય માત્ર તમને સારો પગાર જ નહીં આપે, પરંતુ તમને એક એવી દુનિયાનો ભાગ બનાવશે જે હંમેશા મહેકતી રહે છે. તો, તમારી સૂંઘવાની શક્તિને ઓળખો અને સુગંધની આ સફર પર નીકળી પડો!

ભારત અને વિદેશમાં કારકિર્દીનો સ્કોપ