વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ચાર વર્ષની ટોચે: શું તમારા ખિસ્સા પર બોજ વધવાની તૈયારી છે?
વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા બજારમાં અત્યારે ભારે હલચલ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ પશ્ચિમ એશિયાના દેશોમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) પ્રતિ બેરલ $૧૨૬ ના સ્તરને વટાવી ગયું છે, જે છેલ્લા ચાર વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટી છે. બીજી તરફ, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ હજુ પણ સ્થિર જોવા મળી રહ્યા છે. જોકે, કોમર્શિયલ LPG ના ભાવમાં થયેલા તોતિંગ વધારાએ ગ્રાહકોમાં ચિંતા જગાવી છે કે શું હવે ઇંધણના ભાવમાં પણ મોટો ઉછાળો આવશે?
કોમર્શિયલ LPG માં વર્ષનો સૌથી મોટો વધારો
ગયા શુક્રવારે કોમર્શિયલ એલપીજી (૧૯ કિલો ગ્રામ સિલિન્ડર) ના ભાવમાં એકાએક ₹૯૯૩ નો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો હતો. આ વર્ષનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ભાવ વધારો છે. સામાન્ય રીતે કોમર્શિયલ ગેસના ભાવમાં થતો વધારો હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને નાના ઉદ્યોગોના બજેટને સીધી અસર કરે છે, જેની અંતિમ અસર સામાન્ય માણસની થાળી પર પડતી હોય છે.
ક્રૂડ ઓઈલ $૧૨૬ ને પાર: તેલ કંપનીઓનું ગણિત
ગુરુવારે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ બાદ હવે પશ્ચિમ એશિયાની તંગદિલીએ તેલના ભાવને $૧૨૬ સુધી પહોંચાડી દીધા છે. છેલ્લા બે મહિનામાં જ ભાવમાં ૫૦% થી વધુનો વધારો થયો છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આટલા ઊંચા ભાવ હોવા છતાં જો પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ન વધે, તો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ને દૈનિક ધોરણે અંદાજે ₹૨,૪૦૦ કરોડનું નુકસાન થઈ શકે છે. તો પ્રશ્ન એ થાય કે કંપનીઓ આ નુકસાન કેમ વેઠી રહી છે?
-
ભૂતકાળનો નફો: નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માં સરકારી તેલ કંપનીઓએ (IOC, BPCL, HPCL) કુલ ₹૮૬,૦૦૦ કરોડનો જંગી નફો કર્યો હતો. આ નફાની મૂડી અત્યારે કંપનીઓને ભાવ સ્થિર રાખવામાં બફર તરીકે કામ કરી રહી છે.
-
સરકારી નીતિ: ભારત સરકારે વારંવાર સ્પષ્ટતા કરી છે કે ગ્રાહકોને મોંઘવારીથી બચાવવા માટે હાલ તુરંત ભાવ વધારવાની કોઈ યોજના નથી. જોકે, પડદા પાછળની વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ હોઈ શકે છે.
શું આ તોફાન પહેલાની શાંતિ છે?
એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે, “ભાવ વધારો અનિવાર્ય છે. તે ક્યારે લાગુ કરવો તે માત્ર સમયની વાત છે.” સામાન્ય રીતે ભારતમાં મહત્વની ચૂંટણીઓ દરમિયાન ઇંધણના ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવે છે. દેશમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થયાને એક અઠવાડીયું વીતી ગયું છે, છતાં ભાવ વધારો ન થવો તે તેલ કંપનીઓની મજબૂત આર્થિક સ્થિતિ સૂચવે છે. પરંતુ જો ક્રૂડ ઓઈલ લાંબો સમય $૧૨૦ ની ઉપર રહેશે, તો કંપનીઓ માટે લાંબો સમય આ બોજ વેઠવો મુશ્કેલ બનશે.
આજના પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ (૪ મે, ૨૦૨૬)
ભારતના મુખ્ય શહેરોમાં આજે ઇંધણના ભાવ નીચે મુજબ સ્થિર રહ્યા છે:
| શહેર | પેટ્રોલ (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલ (પ્રતિ લિટર) |
| દિલ્હી | ₹ ૯૪.૭૭ | ₹ ૮૭.૬૭ |
| મુંબઈ | ₹ ૧૦૩.૫૪ | ₹ ૯૦.૦૩ |
| કોલકાતા | ₹ ૧૦૫.૪૫ | ₹ ૯૨.૦૨ |
| ચેન્નાઈ | ₹ ૧૦૦.૮૦ | ₹ ૯૨.૩૯ |
| બેંગલુરુ | ₹ ૧૦૨.૯૨ | ₹ ૯૦.૯૯ |
(નોંધ: સ્થાનિક વેટ (VAT) અને પરિવહન ખર્ચને કારણે અલગ-અલગ રાજ્યો અને શહેરોમાં ભાવમાં તફાવત હોઈ શકે છે.)
હાલ પૂરતું પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ વધારો કરવામાં આવ્યો નથી, જે સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર છે. જોકે, કોમર્શિયલ ગેસના ભાવમાં થયેલો વધારો એ સંકેત છે કે આગામી સમયમાં ઘરેલું ગેસ અને વાહનોના ઇંધણમાં પણ વધારો જોવા મળી શકે છે. વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ જોતા, નિષ્ણાતો સલાહ આપી રહ્યા છે કે ગ્રાહકોએ આગામી મહિનાઓમાં મોંઘવારીના એક નવા રાઉન્ડ માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.

