Post Office SCSS: પોસ્ટ ઓફિસની આ સરકારી યોજનામાં ₹30 લાખ જમા કરો, દર ત્રણ મહિને મળશે ₹61,500નું વ્યાજ
નિવૃત્તિ પછી નિયમિત આવક જળવાઈ રહે તે દરેક વરિષ્ઠ નાગરિક માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. નોકરી દરમિયાન દર મહિને પગાર મળતો હોય છે, પરંતુ નિવૃત્તિ બાદ ઘરખર્ચ, દવાઓ અને અન્ય જરૂરિયાતો માટે બચત પર આધાર રાખવો પડે છે. આવી સ્થિતિમાં પોસ્ટ ઓફિસની સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ઉપયોગી વિકલ્પ બની શકે છે.
આ યોજનામાં સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા વ્યાજદર પ્રમાણે રોકાણ પર વળતર મળે છે. ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2026ના ત્રિમાસિક ગાળા માટે તેનો વ્યાજદર 8.2% વાર્ષિક છે. આ યોજના ખાસ કરીને નિવૃત્તિ પછી પોતાની બચતમાંથી નિયમિત આવક મેળવવા ઇચ્છતા લોકો માટે બનાવવામાં આવી છે.
₹30 લાખના રોકાણ પર કેટલી આવક મળશે?
SCSSમાં હાલમાં એક ખાતામાં મહત્તમ ₹30 લાખનું રોકાણ કરી શકાય છે. જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિક આ મર્યાદા મુજબ ₹30 લાખનું રોકાણ કરે અને 8.2%નો વાર્ષિક વ્યાજદર લાગુ પડે, તો ગણતરી આ પ્રમાણે થાય છે.
- કુલ રોકાણ: ₹30,00,000
- વાર્ષિક વ્યાજદર: 8.2%
- એક વર્ષનું વ્યાજ: ₹2,46,000
- દર ત્રણ મહિને મળતું વ્યાજ: ₹61,500
- માસિક સરેરાશ આવક: ₹20,500
અહીં ધ્યાનમાં રાખવાની બાબત એ છે કે યોજનામાં વ્યાજની ચુકવણી દર મહિને નહીં, પરંતુ દર ત્રણ મહિને કરવામાં આવે છે. એટલે ₹20,500ને માસિક સરેરાશ આવક તરીકે સમજવું જોઈએ. વાસ્તવિક ચુકવણી ત્રિમાસિક હપ્તામાં મળે છે.
સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ શું છે?
SCSS ભારત સરકાર દ્વારા સમર્થિત નાની બચત યોજનાઓમાંની એક છે. તેનો મુખ્ય હેતુ વરિષ્ઠ નાગરિકોને નિવૃત્તિ પછી બચત પર નિયમિત વ્યાજ મેળવવાની સુવિધા આપવાનો છે.
બજાર સાથે જોડાયેલા કેટલાક રોકાણોની સરખામણીમાં આ યોજનામાં વળતરનો દર અગાઉથી નિર્ધારિત હોય છે. જોકે, સરકાર સમયાંતરે વ્યાજદરની સમીક્ષા કરે છે. તેથી નવા ખાતા માટે લાગુ પડતો દર ખાતું ખોલાવતી વખતે તપાસવો જરૂરી છે.
કોણ આ યોજનામાં રોકાણ કરી શકે?
સામાન્ય રીતે 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના ભારતીય નાગરિકો આ યોજનામાં ખાતું ખોલાવી શકે છે. નિર્ધારિત શરતો હેઠળ નિવૃત્ત નાગરિક કર્મચારીઓ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રના નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે ઉંમર સંબંધિત કેટલીક છૂટછાટ પણ ઉપલબ્ધ છે.
ખાતું પોસ્ટ ઓફિસ અથવા અધિકૃત બેંકમાં ખોલાવી શકાય છે. રોકાણની લઘુત્તમ રકમ સામાન્ય રીતે ₹1,000 છે, જ્યારે મહત્તમ મર્યાદા ₹30 લાખ છે. ખાતું ખોલાવતી વખતે ઓળખનો પુરાવો, ઉંમરનો પુરાવો, સરનામાનો પુરાવો અને જરૂરી અન્ય દસ્તાવેજો રજૂ કરવા પડે છે.
યોજનાની મુદત કેટલી છે?
SCSSની મૂળ મુદત પાંચ વર્ષની છે. મુદત પૂર્ણ થયા પછી લાગુ નિયમો અનુસાર ખાતાધારક તેને વધુ ત્રણ વર્ષ માટે લંબાવી શકે છે.
આ સુવિધા એવા વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ઉપયોગી બની શકે છે, જેઓ પોતાની બચત લાંબા સમય સુધી સરકારી સમર્થન ધરાવતી યોજનામાં રાખવા માગે છે. જોકે, સમય પહેલાં ખાતું બંધ કરાવવા માટે અલગ નિયમો અને શરતો લાગુ પડી શકે છે.
રોકાણ કરતાં પહેલાં આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો
SCSSમાં મળતું વ્યાજ કરપાત્ર આવકમાં સામેલ થાય છે. લાગુ પડતી કરકપાતની શરતો મુજબ વ્યાજ પર TDS પણ કપાઈ શકે છે. તેથી રોકાણ કરતાં પહેલાં પોતાની કરપદ્ધતિ અને અન્ય આવકને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ.
બીજી મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે આ યોજનામાં વ્યાજની ચુકવણી ત્રિમાસિક થાય છે. જો તમને દર મહિને જ આવકની જરૂર હોય, તો પોસ્ટ ઓફિસની માસિક આવક યોજના જેવા અન્ય વિકલ્પોની પણ સરખામણી કરી શકાય છે.
નિવૃત્તિ પછી નિયમિત આવક માટે ઉપયોગી વિકલ્પ
પોસ્ટ ઓફિસની સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ નિવૃત્તિ પછી બચતમાંથી નિયમિત આવક મેળવવા ઇચ્છતા લોકો માટે એક વિકલ્પ છે. ₹30 લાખના રોકાણ પર હાલના 8.2% વાર્ષિક દર પ્રમાણે દર ત્રણ મહિને ₹61,500નું વ્યાજ મળી શકે છે.
પરંતુ રોકાણ કરતાં પહેલાં પોતાની જરૂરિયાતો, કરવેરા, રોકડની ઉપલબ્ધતા અને યોજનાના નિયમો સમજવા જરૂરી છે. વ્યાજદર અને પાત્રતાની તાજી માહિતી માટે નજીકની પોસ્ટ ઓફિસ અથવા અધિકૃત બેંકનો સંપર્ક કરવો યોગ્ય રહેશે.
