ICICI પ્રુડેન્શિયલના રોકાણકારો ખાસ વાંચે: કંપનીએ લીધો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો નિર્ણય, બદલાશે આખું માળખું!
વૈશ્વિક સ્તરે વીમા ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની ગણાતી યુકે (UK) ની ‘પ્રુડેન્શિયલ પીએલસી’ (Prudential plc) એ ભારતીય વીમા બજારમાં પોતાના પગપેસારો મજબૂત કરવા માટે એક બહુ મોટો અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. પ્રુડેન્શિયલ કંપનીએ ભારતમાં કાર્યરત ‘ભારતી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ’ (Bharti Life Insurance) માં બહુમતી એટલે કે ૭૫ ટકા હિસ્સો ખરીદવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. આ મોટા સોદાની સાથે જ પ્રુડેન્શિયલ કંપની આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ (ICICI Prudential Life Insurance) માં પોતાની વર્ષો જૂની હિસ્સેદારી ઘટાડીને માત્ર ૧૦ ટકા કરી નાખશે. આ મોટા ફેરફારની સીધી અસર સોમવારે શેરબજાર ખુલતાની સાથે જ સંબંધિત કંપનીઓના શેર પર જોવા મળી શકે છે.
આશરે રૂ. ૩,૫૦૦ કરોડમાં આકાર પામશે આ મેગા ડીલ
પ્રુડેન્શિયલ કંપની ભારતી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સમાં આ ૭૫ ટકા હિસ્સેદારી ‘ભારતી લાઈફ વેન્ચર્સ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ’ (Bharti Life Ventures Pvt. Ltd) અને ‘૩૬૦ વન એસેટ મેનેજમેન્ટ’ (360 ONE Asset Management) પાસેથી ખરીદવા જઈ રહી છે. બિઝનેસ વર્તુળોના જણાવ્યા અનુસાર, આ આખા સોદાનું મૂલ્ય (Deal Value) આશરે ૩,૫૦૦ કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવ્યું છે.
આ ઉપરાંત, આ ડીલમાં એક ખાસ શરત પણ જોડવામાં આવી છે. જો ભવિષ્યમાં બિઝનેસને લગતી કેટલીક નક્કી કરેલી શરતો અને લક્ષ્યાંકો પૂરા થશે, તો પ્રુડેન્શિયલ કંપની દ્વારા ૭૦૦ કરોડ રૂપિયાનું વધારાનું પેમેન્ટ (Additional Payout) પણ કરવામાં આવશે. જો કે, કોઈપણ મોટી બિઝનેસ ડીલની જેમ આ ટ્રાન્ઝેક્શન પણ અત્યારે ભારતીય રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટીઝ (જેમ કે IRDAI) ની મંજૂરીને આધીન છે. મંજૂરી મળતા જ આ પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે પૂરી કરવામાં આવશે.
ભારતી એન્ટરપ્રાઈઝિસ પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડશે
હાલની સ્થિતિની વાત કરીએ તો, ભારતી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સમાં ‘ભારતી એન્ટરપ્રાઈઝિસ’ (Bharti Enterprises) નો દબદબો છે અને તેની પાસે કંપનીના ૮૫ ટકા શેર છે. જ્યારે બાકીના ૧૫ ટકા શેર ‘૩૬૦ વન એસેટ મેનેજમેન્ટ’ ના અલગ-અલગ ફંડ્સ પાસે છે.
આ નવી ડીલ સંપૂર્ણપણે કાનૂની રીતે પૂરી થયા પછી આખું માળખું બદલાઈ જશે. પ્રુડેન્શિયલના આગમન સાથે જ ભારતી એન્ટરપ્રાઈઝિસની હિસ્સેદારી ૮૫ ટકાથી ઘટીને માત્ર ૨૫ ટકા રહી જશે. જ્યારે બીજી તરફ, ૩૬૦ વન એસેટ મેનેજમેન્ટ પોતાના પૂરેપૂરા ૧૫ ટકા શેર વેચીને આ કંપનીમાંથી સંપૂર્ણપણે એક્ઝિટ (બહાર નીકળી) કરી લેશે.
ભારતી એક્સા લાઈફમાંથી કઈ રીતે બની ‘ભારતી લાઈફ’?
આ કંપનીના ઈતિહાસ પર નજર કરીએ તો, ભારતી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સને પહેલાં ‘ભારતી એક્સા લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ’ (Bharti AXA Life Insurance) તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી. ઓક્ટોબર ૨૦૨૩માં એક મોટો વળાંક આવ્યો જ્યારે ભારતી એન્ટરપ્રાઈઝિસે ફ્રાન્સની દિગ્ગજ નાણાકીય કંપની ‘એક્સા ગ્રુપ’ (AXA Group) નો આખો ૪૯ ટકા હિસ્સો પોતે ખરીદી લીધો. આ ખરીદી સાથે જ એક્સા ગ્રુપ ભારતીય બજારમાંથી બહાર નીકળી ગયું અને કંપનીનું નામ બદલીને ‘ભારતી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ’ કરવામાં આવ્યું.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ (FY26) ના આંકડા દર્શાવે છે કે આ કંપની બહુ ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહી છે. કંપનીનો નવો બિઝનેસ પ્રીમિયમ વાર્ષિક ધોરણે ૪૪ ટકાના બમ્પર ઉછાળા સાથે ૧,૦૬૯ કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયો છે. આ સાથે જ કંપનીની એમ્બેડેડ વેલ્યુ (Embedded Value) પણ ૩,૧૦૨ કરોડ રૂપિયા નોંધાઈ છે, જે તેની મજબૂત આર્થિક સ્થિતિ દર્શાવે છે.
આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ લાઈફ પર આની શું અસર થશે?
ભારતના વીમા ક્ષેત્રના કડક નિયમો (Regulatory Rules) મુજબ, કોઈ એક વિદેશી પ્રમોટર કંપની એકસાથે બે અલગ-અલગ લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓમાં મોટી હિસ્સેદારી રાખી શકતી નથી. આથી, પ્રુડેન્શિયલ કંપની માટે ભારતી લાઈફમાં ૭૫ ટકા હિસ્સો ખરીદતા પહેલાં આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલ લાઈફમાં પોતાની ભાગીદારી ઘટાડવી કાનૂની રીતે ફરજિયાત છે.
અત્યારે આઈસીઆઈસીઆઈ પ્રુડેન્શિયલમાં બ્રિટનની પ્રુડેન્શિયલ કંપની આશરે ૨૧.૯ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક (ICICI Bank) પાસે ૫૦.૯ ટકા શેર છે. નિયમોનું પાલન કરવા માટે પ્રુડેન્શિયલ પોતાનો હિસ્સો ઘટાડીને ૧૦ ટકા પર લાવી દેશે. હવે નાણાકીય બજારમાં એવી જોરદાર ચર્ચા ચાલી રહી છે કે પ્રુડેન્શિયલ જે ૧૧.૯ ટકા હિસ્સો વેચશે, તે ક્યાં તો આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક પોતે ખરીદીને પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરશે અથવા તો કંપની કોઈ નવા વિદેશી કે દેશી ઈન્વેસ્ટર પાર્ટનરની શોધ કરશે.
ભારતના વીમા સેક્ટરમાં વિદેશી રોકાણકારોનો વધતો ક્રેઝ
તાજેતરના વર્ષોમાં ભારત સરકારે આર્થિક સુધારા અંતર્ગત વીમા ક્ષેત્રમાં સીધા વિદેશી રોકાણ (FDI) ની મર્યાદા ૭૪ ટકાથી વધારીને સીધી ૧૦૦ ટકા કરી દીધી છે. સરકારના આ ઐતિહાસિક નિર્ણય બાદ દુનિયાભરની મોટી વીમા કંપનીઓ ભારત તરફ આકર્ષાઈ રહી છે કારણ કે ભારતમાં હજુ પણ બહુ મોટી વસ્તી એવી છે જેની પાસે કોઈ વીમો નથી.
આ જ સિલસિલામાં તાજેતરમાં અન્ય એક મોટા સમાચાર આવ્યા હતા કે જર્મનીની દિગ્ગજ ‘એલિયાન્ઝ ગ્રુપ’ (Allianz Group) બજાજ ગ્રુપ સાથેના પોતાના વર્ષો જૂના જોઈન્ટ વેન્ચરથી અલગ થઈ રહી છે અને તેમણે ભારતમાં નવો ધમાકો કરવા માટે મુકેશ અંબાણીની ‘જીઓ ફાઈનાન્સિયલ સર્વિસીસ’ (Jio Financial Services) સાથે નવી લાઈફ અને જનરલ ઈન્સ્યોરન્સ ભાગીદારીની જાહેરાત કરી છે. આ સિવાય વિશ્વની જાણીતી કંપનીઓ જેવી કે Chubb, Old Mutual, Tiger Global અને Bain Capital પણ ભારતીય વીમા બજારમાં મોટા રોકાણ માટે મોકા શોધી રહી છે.
એરટેલ અને ૩૬૦ વન સાથે ડિસ્ટ્રીબ્યુશન નેટવર્ક મજબૂત કરાશે
પ્રુડેન્શિયલ કંપનીએ જણાવ્યું છે કે ભારતી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ આગામી સમયમાં ગ્રાહકો સુધી સરળતાથી પહોંચવા માટે ‘ભારતી એરટેલ’ (Bharti Airtel) અને ‘૩૬૦ વન’ (360 ONE) સાથે વ્યૂહાત્મક ડિસ્ટ્રીબ્યુશન એગ્રીમેન્ટ (વિતરણ કરાર) કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. એરટેલ પાસે ભારતમાં કરોડો ટેલિકોમ ગ્રાહકોનું વિશાળ નેટવર્ક છે, જેનો સીધો લાભ વીમા પોલિસી વેચવામાં મળશે. કંપનીનું સ્પષ્ટપણે માનવું છે કે ભારત વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર છે અને આ રોકાણ તેમને ભારતના લાઈફ અને હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ માર્કેટમાં ટોચનું સ્થાન મેળવવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.
હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ બિઝનેસ પર પણ વિશેષ નજર
પ્રુડેન્શિયલ કંપની માત્ર લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ પૂરતી સીમિત રહેવા નથી માંગતી. તે ભારતમાં હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ (આરોગ્ય વીમા) ના બિઝનેસને પણ ખૂબ જ આક્રમક રીતે આગળ ધપાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ માટે કંપનીએ જાણીતા આઈટી ગ્રુપ ‘એચસીએલ’ (HCL Group) સાથે હાથ મિલાવ્યા છે.
બંને કંપનીઓએ મળીને ‘પ્રુડેન્શિયલ એચસીએલ હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ’ (Prudential HCL Health Insurance) નામથી એક જોઈન્ટ વેન્ચર બનાવ્યું છે, જેને અત્યારે રેગ્યુલેટરી મંજૂરી મળવાની રાહ જોવાઈ રહી છે. પ્રુડેન્શિયલના મેનેજમેન્ટને પૂરો ભરોસો છે કે બધી મંજૂરીઓ સમયસર મળી જશે અને ૨૦跑૬ ના વર્ષમાં જ તેમનો હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સનો કારોબાર ભારતમાં ધૂમધામથી શરૂ થઈ જશે. આમ, આગામી દિવસોમાં ભારતીય વીમા ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા અને ગ્રાહકો માટે વિકલ્પો બંને ખૂબ જ વધવાના છે.
