સવારે ચહેરો ફૂલેલો દેખાય છે? આ હોઈ શકે છે કિડનીની બીમારીનો સંકેત, ભૂલેચૂકે પણ ન કરો અવગણના
ઘણીવાર સવારે ઉઠતી વખતે આપણને અરીસામાં આપણો ચહેરો સૂજેલો અથવા ફૂલેલો દેખાય છે. સામાન્ય રીતે આપણે તેને ઊંઘની ઉણપ કે થાક માનીને અવગણીએ છીએ. જો કે, લાંબા સમય સુધી આ સમસ્યા રહેવી એ માત્ર સામાન્ય થાક નથી, પરંતુ તમારી કિડની (વૃક્ક) માં કોઈ ગંભીર ખામી હોવાનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. જ્યારે શરીરમાં રહેલા ગાળણ મશીનો એટલે કે કિડની યોગ્ય રીતે કામ કરવાનું બંધ કરે છે, ત્યારે તેના લક્ષણો સૌથી પહેલા ચહેરા અને આંખોની આસપાસ દેખાવા લાગે છે.
આંખો અને ચહેરા પર સોજા આવવાના મુખ્ય કારણો
ઘણા લોકો માને છે કે મોડે સુધી જાગવું અથવા સુવાની ખોટી પોઝિશન જ સોજા માટે જવાબદાર છે. પરંતુ તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા પાછળ કિડનીની કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે. શારદા હોસ્પિટલના ઈન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગના પ્રોફેસર ડો. ભૂમેશ ત્યાગી જણાવે છે કે, કિડનીની બીમારીનો અર્થ માત્ર પેશાબમાં ફેરફાર થવો એવો નથી.
જ્યારે કિડનીના ફિલ્ટરિંગ યુનિટ્સ ક્ષતિગ્રસ્ત થાય છે, ત્યારે તે લોહીમાં રહેલા એલ્બ્યુમિન (Albumin) નામના મહત્વના પ્રોટીનને પેશાબ વાટે બહાર કાઢવા લાગે છે. આ પ્રોટીન રક્તવાહિનીઓમાં પ્રવાહીને જાળવી રાખવાનું કામ કરે છે. જ્યારે શરીરમાં આ પ્રોટીનની ઉણપ સર્જાય છે, ત્યારે પ્રવાહી નસોમાંથી બહાર નીકળીને આસપાસના ટિશ્યુઝમાં જમા થવા લાગે છે, જેને પેરીઓર્બિટલ પફીનેસ કહેવામાં આવે છે.
સવારે જ કેમ વધુ દેખાય છે સોજો?
કિડનીની સમસ્યામાં સોજો આવવાની પેટર્ન સમજવી ખૂબ જરૂરી છે. જ્યારે તમે રાત્રે સીધા સૂઈ જાઓ છો, ત્યારે ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવાહી ચહેરાના નરમ ટિશ્યુઝમાં, ખાસ કરીને આંખોની નીચે અને આસપાસ જમા થાય છે. આથી જ સવારે જાગતી વખતે ચહેરો વધુ ફૂલેલો લાગે છે. જો કે, જેમ જેમ દિવસ પસાર થાય અને તમે હરતા-ફરતા થાઓ, તેમ ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે આ પ્રવાહી નીચે તરફ એટલે કે પગ કે પંજામાં ઉતરી જાય છે, જેનાથી ચહેરાનો સોજો થોડો ઓછો લાગે છે.
ધ્યાન રાખવા જેવા અન્ય જોખમી લક્ષણો
જો ચહેરા પરના સોજાની સાથે તમને નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય, તો સાવચેત થઈ જવું જોઈએ:
પેશાબમાં ફીણ આવવું: પેશાબમાં પ્રોટીન નીકળવાને કારણે ફીણ જોવા મળી શકે છે.
થાક અને નબળાઈ: લોહીની અશુદ્ધિઓ સાફ ન થવાથી શરીરમાં સતત આળસ રહે છે.
પગના નળા અને પંજામાં સોજા: દિવસના અંતે પગમાં ભારેપણું અને સોજો આવવો.
બ્લડ પ્રેશર વધવું: અચાનક હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા શરૂ થવી.
કોણે વધુ સાવધ રહેવું જોઈએ?
જો તમને ડાયાબિટીસ હોય, હાઈ બ્લડ પ્રેશરની તકલીફ હોય અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈને કિડનીની બીમારીનો ઈતિહાસ રહ્યો હોય, તો તમારે નિયમિત તપાસ કરાવવી જોઈએ. વધુ પડતું મીઠું ખાવું, પાણીની ઉણપ (ડિહાઈડ્રેશન) અને એલર્જી પણ આ સમસ્યામાં વધારો કરી શકે છે.
