પુતિનનો મોટો નિર્દેશ: 72 કલાક સુધી કીવ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા બંધ, શાંતિ વાટાઘાટો માટે મોસ્કો પહોંચ્યા અમેરિકી દૂતો
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે છેલ્લા ચાર વર્ષથી પણ વધુ સમયથી ચાલી રહેલું ભીષણ યુદ્ધ હવે એક નવા અને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર આવી પહોંચ્યું છે. વૈશ્વિક શાંતિ અને રાજદ્વારી પ્રયાસોના ભાગરૂપે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને એક અત્યંત મહત્વનો અને આશ્ચર્યજનક નિર્ણય લીધો છે. પુતિને પોતાની સેનાને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે આગામી 3 દિવસ એટલે કે 72 કલાક સુધી યુક્રેનની રાજધાની કીવ પર કોઈપણ પ્રકારના મિસાઈલ કે ડ્રોન હુમલા કરવામાં ન આવે.
ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સંસ્થા રોયટર્સ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, આ નિર્ણય યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ખાસ પ્રતિનિધિઓ સાથેની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકના સન્માન અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે લેવામાં આવ્યો છે. અમેરિકી વાર્તાકારો સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર શનિવારે મોસ્કો પહોંચ્યા છે, જેઓ યુક્રેન યુદ્ધનો કાયમી ઉકેલ શોધવા માટે રાષ્ટ્રપતિ પુતિન સાથે સીધી વાતચીત કરવાના છે.
મોસ્કોની રાજદ્વારી ચળવળ અને ઉચ્ચ સ્તરીય સ્વાગત
અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળના આગમન સાથે જ મોસ્કોના સરકારી હવાઈ મથક પર રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓ તેજ થઈ ગઈ હતી. આ મુલાકાત યુદ્ધ વિરામ અને શાંતિ વાટાઘાટો માટે અત્યંત નિર્ણાયક માનવામાં આવી રહી છે.
એરપોર્ટ પર ઉષ્માભર્યું સ્વાગત: મોસ્કો આગમન પર રશિયન રાષ્ટ્રપતિના વિશેષ દૂત કિરીલ દિમિત્રિયેવે સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનરનું વિમાનતલ પર ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું. દિમિત્રિયેવ રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચેના સંવાદને જીવંત રાખવામાં હંમેશાં મહત્વપૂર્ણ કડી રહ્યા છે.
ચુસ્ત સુરક્ષા સાથે મુલાકાત: મોસ્કોના સરકારી હવાઈ મથકથી એમ્બેસી અને ક્રેમલિન તરફ જતાં અમેરિકી દૂતોના કાફલાને ચુસ્ત સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું.
ક્રેમલિનમાં મહત્વપૂર્ણ બેઠક: શનિવારે સાંજ સુધીમાં વ્લાદિમીર પુતિન અને અમેરિકી દૂતો વચ્ચે પ્રથમ તબક્કાની વાર્તા શરૂ થવાની ધારણા છે. આ બેઠક પૂરી થયા બાદ ક્રેમલિન દ્વારા સત્તાવાર પત્રકાર પરિષદ યોજીને ચર્ચાના મુખ્ય મુદ્દાઓ મીડિયા સામે મૂકવામાં આવશે.
શા માટે 72 કલાકનો વિરામ જરૂરી બન્યો?
યુક્રેન યુદ્ધના પાંચમા વર્ષમાં પ્રવેશ્યા બાદ કીવ પર રશિયા તરફથી સતત મિસાઈલ અને આત્મઘાતી ડ્રોન વડે બોમ્બમારો કરવામાં આવી રહ્યો હતો. આવી સ્થિતિમાં શાંતિ વાટાઘાટો માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવું અત્યંત જરૂરી હતું.
અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળ માત્ર મોસ્કોની મુલાકાત લેવાનું નથી, પરંતુ રવિવારે તેઓ કીવ જઈને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદોમિર ઝેલેન્સ્કી સાથે પણ મુલાકાત કરવાના છે. આવી સ્થિતિમાં રાજધાની કીવ પર હુમલા બંધ રાખવાનો પુતિનનો આદેશ રાજદ્વારી શિષ્ટાચાર અને સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ સકારાત્મક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ 72 કલાક દરમિયાન કીવના નાગરિકોને પણ ભયમુક્ત વાતાવરણ મળશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા માટે સ્પષ્ટ માર્ગ મોકળો થશે.
શાંતિ પ્રક્રિયા સામેના મુખ્ય પડકારો અને બંને પક્ષોનું વલણ
અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા મધ્યસ્થતાના આ પ્રયાસો ખૂબ જ જટિલ સંજોગોમાં થઈ રહ્યા છે. ભૂતકાળમાં પણ શાંતિ વાટાઘાટોના વિનિમય થયા છે, પરંતુ બંને દેશોની શરતો અને જીદને કારણે કોઈ નક્કર પરિણામ આવી શક્યું નહોતું.
રશિયાની કડક શરતો: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન પોતાની માંગણીઓ પર મક્કમ છે. ક્રેમલિનના નિવેદન મુજબ, રશિયા માંગ કરે છે કે યુક્રેને તે ચાર મુખ્ય પ્રદેશોમાંથી પોતાની સેના સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચી લેવી જોઈએ જેના પર રશિયાએ પોતાનો દાવો કર્યો છે. આ ઉપરાંત, યુક્રેને નાટો (NATO)માં જોડાવાનો વિચાર કાયમ માટે છોડી દેવો પડશે.
યુક્રેનનો સાર્વભૌમત્વનો આગ્રહ: બીજી તરફ, યુક્રેન અને તેના પશ્ચિમી સહયોગી દેશો રશિયાની આ શરતોને અસ્વીકાર્ય ગણાવે છે. યુક્રેનનું કહેવું છે કે પોતાની જમીનનો એક પણ ટુકડો જતો કરવો એ દેશના સાર્વભૌમત્વ અને અખંડિતતા સાથે સમાધાન કરવા સમાન છે.
ધીમી પડી ગયેલી કૂટનીતિ: ફેબ્રુઆરીમાં યોજાયેલી અગાઉની શાંતિ વાટાઘાટો બાદથી બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થતાના પ્રયાસો મર્યાદિત થઈ ગયા હતા. અમેરિકાની આ તાજી પહેલ અટકેલી વાટાઘાટોને ફરીથી પાટા પર લાવવાનો પ્રયાસ છે.
યુદ્ધભૂમિની વર્તમાન સ્થિતિ: ડ્રોન વોર અને રક્તપાત
જ્યારે રાજદ્વારી સ્તરે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, ત્યારે જમીની સ્તરે યુદ્ધભૂમિની વાસ્તવિકતા ખૂબ જ ભયાનક છે. લગભગ 1,250 કિલોમીટર (775 માઈલ) લાંબી ફ્રન્ટ લાઈન પર બંને દેશોની સેનાઓ સામસામે છે.
ડોનબાસમાં રશિયાની આગેકૂચ: પૂર્વ યુક્રેનના ડોનબાસ પ્રદેશ પર સંપૂર્ણ કબ્જો મેળવવા માટે રશિયન સેના ધીમી પરંતુ સતત આગેકૂચ કરી રહી છે.
તેલ રિફાઇનરીઓ પર યુક્રેનના વળતા પ્રહારો: યુક્રેને લાંબા અંતરના આધુનિક ડ્રોનનો ઉપયોગ કરીને રશિયાની અંદર આવેલા આર્થિક અને લશ્કરી માળખાને લક્ષ્ય બનાવ્યું છે. રશિયાની તેલ રિફાઇનરીઓ અને બળતણ ડેપો પર યુક્રેનના હુમલાઓથી રશિયાને આર્થિક ફટકો પડ્યો છે.
બુનિયાદી માળખા પર બોમ્બમારો: સામે પક્ષે, રશિયાએ યુક્રેનના ઉર્જા ક્ષેત્ર, વીજળી મથકો અને અન્ય નાગરિક બુનિયાદી માળખા પર સતત મિસાઈલો અને ઈરાની બનાવટના શહાજ ડ્રોનથી હુમલા ચાલુ રાખ્યા છે.
અમેરિકાની નવી રાજદ્વારી પહેલ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓ
અમેરિકી પ્રતિનિધિ સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનરની આ મુલાકાત એ સંકેત આપે છે કે વૈશ્વિક સમુદાય હવે આ યુદ્ધને વધુ લંબાવવા માંગતો નથી. વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, ફુગાવો અને ઉર્જા સંકટ પર આ યુદ્ધની અત્યંત નકારાત્મક અસર પડી છે.
જો શનિવારે મોસ્કોમાં પુતિન સાથેની બેઠક અને રવિવારે કીવમાં ઝેલેન્સ્કી સાથેની ચર્ચા સકારાત્મક દિશામાં આગળ વધશે, તો આ 72 કલાકનો અસ્થાયી હુમલાવિરામ ભવિષ્યમાં કાયમી યુદ્ધવિરામ (Ceasefire)માં પરિણમી શકે છે. જોકે, બંને પક્ષોના વિરોધાભાસી વલણને જોતાં કોઈ મોટા ચમત્કારની અપેક્ષા રાખવી ઉતાવળ ગણાશે.
