બેંકમાં તમારા પૈસા કેટલા સુરક્ષિત? ગ્રાહકોના રક્ષક જ બન્યા ભક્ષક, 20 લોકોની ધરપકડથી ખળભળાટ
ગુજરાતના રાજકોટમાં બેંકિંગ સુરક્ષા અને વિશ્વાસને હચમચાવી દેતો એક મોટો કૌભાંડ સામે આવ્યો છે. બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી છટકબારીઓનો ફાયદો ઉઠાવીને આશરે ₹2,500 કરોડનું સાયબર ફ્રોડ આચરનાર એક વિશાળ ટોળકીનો પર્દાફાશ થયો છે. આ કેસમાં સૌથી આઘાતજનક બાબત એ છે કે, જે બેંક અધિકારીઓના ખભે ગ્રાહકોના પૈસાની સુરક્ષાની જવાબદારી હતી, તેઓ જ આ કાળા કારોબારમાં સામેલ નીકળ્યા છે. રાજકોટ પોલીસે દેશની ત્રણ મોટી ખાનગી બેંકો—યસ બેંક, એક્સિસ બેંક અને એચડીએફસી (HDFC) બેંકના અધિકારીઓની ધરપકડ કરી છે. આ મામલાએ સમગ્ર દેશના બેંકિંગ સેક્ટરમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.
જ્યારે રક્ષક જ બન્યા ભક્ષક: કોણ છે આ બેંક અધિકારીઓ?
રાજકોટ (ગ્રામ્ય) પોલીસ અધિક્ષક વિજય ગુર્જરે આ હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસ અંગે માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, આ કૌભાંડમાં સંડોવાયેલા બેંક અધિકારીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ અધિકારીઓએ પોતપોતાના પદનો દુરુપયોગ કરીને જાળસાજો માટે રસ્તો સરળ બનાવ્યો હતો. ધરપકડ કરાયેલા મુખ્ય નામો આ મુજબ છે:
-
મૌલિક કમાણી (યસ બેંક, પડધરી): પર્સનલ મેનેજર તરીકે ફરજ બજાવતા મૌલિક પર આરોપ છે કે તેમણે શંકાસ્પદ ખાતાઓ ખોલવામાં અને બેંકના ઇન્ટરનલ એલર્ટ્સને દબાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
-
કલ્પેશ ડાંગરિયા (એક્સિસ બેંક, જામનગર): તેઓ મેનેજર તરીકે કાર્યરત હતા. તેમણે નકલી આઈડી કાર્ડ અને એપીએમસી (APMC) ના ખોટા દસ્તાવેજો બનાવીને મોટા વ્યવહારોને કાયદેસર બતાવવામાં મદદ કરી હતી.
-
અનુરાગ બલધા (HDFC બેંક, રાજકોટ): પર્સનલ બેંકર તરીકે કામ કરતા અનુરાગે યોગ્ય વેરિફિકેશન કર્યા વગર જ આ ગેંગ માટે નવા ખાતાઓ ખોલી આપ્યા હતા.
કેવી રીતે આચરવામાં આવ્યું ₹2,500 કરોડનું કૌભાંડ?
તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ અધિકારીઓ માત્ર મદદગાર નહોતા, પરંતુ આ ટોળકીના સક્રિય સભ્યોની જેમ કામ કરતા હતા. જ્યારે પણ આ શંકાસ્પદ ખાતાઓમાં કરોડો રૂપિયાની લેવડદેવડ થતી ત્યારે બેંકની સિસ્ટમ ‘રેડ ફ્લેગ’ એટલે કે જોખમનો સંકેત આપતી હતી. સામાન્ય સંજોગોમાં આવા ખાતા બ્લોક થઈ જવા જોઈએ, પરંતુ મૌલિક કમાણી જેવા અધિકારીઓ નકલી દસ્તાવેજો લગાવીને તે ખાતાઓને ફરી ચાલુ કરાવી દેતા હતા.
બીજી તરફ, કલ્પેશ ડાંગરિયાએ કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા નકલી દસ્તાવેજો તૈયાર કર્યા હતા, જેથી એવું લાગે કે કરોડોના આ વ્યવહારો ખેતીના વેપાર સાથે જોડાયેલા છે અને તપાસ એજન્સીઓની નજરમાં ન આવે.
85 શંકાસ્પદ ખાતા અને 535 ફરિયાદો
પોલીસની તપાસમાં અત્યાર સુધીમાં 85 એવા બેંક ખાતા મળી આવ્યા છે, જેના દ્વારા અંદાજે ₹2,500 કરોડનું ટ્રાન્ઝેક્શન કરવામાં આવ્યું હતું. શરૂઆતમાં આ આંકડો ₹1,500 કરોડ હોવાનું મનાતું હતું, પરંતુ જેમ-જેમ તપાસ આગળ વધી તેમ-તેમ કૌભાંડની જટિલ પરતો ખુલતી ગઈ. સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ પર આ ટોળકી વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીમાં 535 ફરિયાદો નોંધાઈ ચૂકી છે, જે દર્શાવે છે કે આ નેટવર્ક કેટલું મોટું હતું.
હવાલા કનેક્શન અને ડિજિટલ પુરાવા
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ કરોડો રૂપિયાનો જંગી કેશ જથ્થો ‘હવાલા’ મારફતે અન્ય સ્થળોએ પહોંચાડવામાં આવ્યો હોવાની આશંકા છે. પકડાયેલા અધિકારીઓના મોબાઈલ ફોનમાંથી ઘણા મહત્વના ડિજિટલ પુરાવા અને ચેટ્સ મળી આવ્યા છે, જે સાબિત કરે છે કે તેઓ સીધી રીતે જાળસાજોના સંપર્કમાં હતા અને કમિશન મેળવતા હતા. હાલમાં આ ત્રણેય બેંક અધિકારીઓ પોલીસ રિમાન્ડ પર છે, જ્યારે ટોળકીના અન્ય 17 સભ્યો જેલના સળિયા પાછળ છે.
ધરપકડ કરાયેલા અધિકારીઓની વિગતો
| નામ અને પદ | બેંક અને શાખા | મુખ્ય ભૂમિકા |
| મૌલિક કમાણી (પર્સનલ મેનેજર) | યસ બેંક (પડધરી) | શંકાસ્પદ ખાતાઓનું સંચાલન અને બેંકિંગ એલર્ટ બાયપાસ કરવા. |
| કલ્પેશ ડાંગરિયા (મેનેજર) | એક્સિસ બેંક (જામનગર) | નકલી ઓળખપત્રો અને APMC ના કાગળો દ્વારા ખાતા ખોલવા. |
| અનુરાગ બલધા (પર્સનલ બેંકર) | HDFC બેંક (રાજકોટ) | વેરિફિકેશન વગર જ ખાતાઓને પ્રમાણિત કરવા. |
