કપૂર ખાનદાનમાં હોવા છતાં કેમ જોવી પડી આર્થિક તંગી? રણધીર કપૂરના જીવનનો સૌથી મોટો ખુલાસો
હિન્દી સિનેમાના ઇતિહાસમાં કપૂર ખાનદાનનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત છે. પૃથ્વીરાજ કપૂરથી શરૂ થયેલો આ સિલસિલો આજે પાંચમી પેઢી સુધી પહોંચ્યો છે. આ પરિવારે ભારતીય સિનેમાને રાજ કપૂર, ઋષિ કપૂર, શશી કપૂર અને રણબીર કપૂર જેવા મહાન કલાકારો આપ્યા. પરંતુ આ ચમક-ધમક વાળા પરિવારમાં એક એવું નામ પણ રહ્યું જેણે સફળતાની ઊંચાઈઓને પણ સ્પર્શી અને ગુમનામીના અંધકારને પણ નજીકથી જોયો. આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ રાજ કપૂરના મોટા પુત્ર અને કરિશ્મા-કરીના કપૂરના પિતા રણધીર કપૂરની.
આજે રણધીર કપૂર પોતાનો 79મો જન્મદિવસ ઉજવી રહ્યા છે. ચાલો જાણીએ તેમની કારકિર્દી, અંગત સંઘર્ષ અને તે ગાળા વિશે જ્યારે તેમને મજબૂરીમાં એક્ટિંગથી દૂરી બનાવવી પડી હતી.
કપૂર ખાનદાનમાં જન્મ અને શરૂઆતનું જીવન
રણધીર કપૂરનો જન્મ 15 ફેબ્રુઆરી 1947ના રોજ મુંબઈમાં થયો હતો. તેમના પિતા ‘શો-મેન’ રાજ કપૂર હતા અને દાદા પૃથ્વીરાજ કપૂર. ફિલ્મી માહોલ ઘરમાં જ હતો, તેથી અભિનયની સમજ તેમને વારસામાં મળી હતી. રણધીર તેમના ભાઈઓ ઋષિ કપૂર અને રાજીવ કપૂરમાં સૌથી મોટા છે.
ચાઇલ્ડ આર્ટિસ્ટ તરીકે કેમેરા સાથે પહેલો સામનો
રણધીર કપૂરનો કેમેરા સાથેનો સંબંધ બાળપણમાં જ જોડાઈ ગયો હતો. તેઓ અવારનવાર તેમના પિતા સાથે શૂટિંગ સેટ પર જતા હતા.
-
શ્રી 420 (1955): માત્ર 8 વર્ષની ઉંમરે તેઓ તેમના પિતાની આ કલ્ટ ક્લાસિક ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા.
-
દો ઉસ્તાદ (1959): 12 વર્ષની ઉંમરે તેમણે ફરી એકવાર કેમેરાનો સામનો કર્યો. આ નાની ભૂમિકાઓએ જ તેમની અંદરના કલાકારને જગાડી દીધો હતો.
અભિનય પહેલાં દિગ્દર્શનની ઝીણવટભરી બાબતો શીખી
કપૂર ખાનદાનની એ પરંપરા રહી છે કે સીધા હીરો બનતા પહેલા ફિલ્મ નિર્માણની બારીકીઓને સમજવી જરૂરી છે. રણધીર કપૂરે પણ આવું જ કર્યું.
-
તેમણે 1968માં આવેલી ફિલ્મ ‘ઝુક ગયા આસમાન’માં આસિસ્ટન્ટ ડાયરેક્ટર તરીકે કામ કર્યું.
-
1971માં તેમણે પોતાની પ્રથમ ફિલ્મ ‘કલ આજ ઔર કલ’ દિગ્દર્શિત કરી અને તેમાં પોતે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. આ ફિલ્મની ઐતિહાસિક વાત એ હતી કે તેમાં કપૂર ખાનદાનની ત્રણ પેઢીઓ—પૃથ્વીરાજ કપૂર, રાજ કપૂર અને રણધીર કપૂર—એકસાથે સ્ક્રીન પર જોવા મળી હતી.
સફળતાનો દોર અને મશહૂર ફિલ્મો
70ના દાયકામાં રણધીર કપૂર એક ‘ચોકલેટી હીરો’ તરીકે ઉભરી આવ્યા. તેમણે ઘણી સુપરહિટ ફિલ્મો આપી જેણે તેમને તે સમયના મોટા સ્ટાર બનાવી દીધા. તેમની કેટલીક મુખ્ય ફિલ્મો નીચે મુજબ છે:
-
જવાની દીવાની: આ ફિલ્મના ગીતો અને રણધીરની સ્ટાઈલે યુવાનોને દીવાના બનાવી દીધા હતા.
-
રામપુર કા લક્ષ્મણ: શત્રુઘ્ન સિંહા સાથેની તેમની આ ફિલ્મને ખૂબ પસંદ કરવામાં આવી હતી.
-
ચાચા ભતીજા: ધર્મેન્દ્ર સાથેની તેમની જોડી સુપરહિટ રહી.
-
અન્ય ફિલ્મો: જીત, હાથ કી સફાઈ, લફંગે, કસમે વાદે, અને બીવી ઓ બીવી.
તે મનનો ડંખ: કારકિર્દીમાં ક્યારેય ન મળ્યો કોઈ એવોર્ડ
તે મનનો ડંખ: કારકિર્દીમાં ક્યારેય ન મળ્યો કોઈ એવોર્ડઆ સાંભળીને નવાઈ લાગી શકે છે કે રણધીર કપૂરે પોતાની કારકિર્દીમાં આટલી સફળ ફિલ્મો આપી, પરંતુ તેમને ક્યારેય કોઈ ફિલ્મ માટે બેસ્ટ એક્ટરનો એવોર્ડ મળ્યો નથી. જ્યારે તેમના પિતા અને ભાઈઓને ઘણી વખત પુરસ્કારોથી નવાજવામાં આવ્યા હતા, રણધીર આ બાબતમાં થોડા કમનસીબ રહ્યા. તેમના કામની પ્રશંસા ચોક્કસ થઈ, પરંતુ તે એવોર્ડમાં પરિવર્તિત થઈ શકી નહીં.
10 વર્ષનો વનવાસ અને સાઈડ રોલનું દર્દ
80ના દાયકાની શરૂઆત થતા જ સિનેમાનો મિજાજ બદલાવા લાગ્યો હતો. રણધીર કપૂરને લીડ રોલ મળવાના ઓછા થઈ ગયા અને તેમને સપોર્ટિંગ એટલે કે સાઈડ રોલની ઓફર મળવા લાગી. કપૂર ખાનદાનના મુખ્ય હીરો હોવાને કારણે, તેમને આ ફેરફાર પસંદ ન આવ્યો. તેઓ આ વાતથી ખૂબ જ પરેશાન રહેવા લાગ્યા હતા. આ જ અસંતોષને કારણે તેમણે અભિનયથી કિનારો કરી લીધો અને લગભગ એક દાયકા (10 વર્ષ) સુધી મોટા પડદાથી દૂર રહ્યા.
આર્થિક તંગી અને અંગત સંઘર્ષ
કરોડોના કપૂર ખાનદાન સાથે સંબંધ હોવા છતાં રણધીર કપૂરની અંગત જિંદગી આસાન નહોતી. એક સમય એવો આવ્યો જ્યારે તેમની પાસે પોતાની દીકરીઓ, કરિશ્મા અને કરીના કપૂરની સ્કૂલ ફી ભરવા માટે પણ પૈસા નહોતા.
તેમણે એક ઇન્ટરવ્યુમાં શેર કર્યું હતું કે, “મારી પાસે ગાડી ચલાવવા માટે પેટ્રોલ અને મારી પત્ની બબીતાના ખર્ચને પૂરો કરવા માટે પણ સંઘર્ષ કરવો પડતો હતો. મને કામની સખત જરૂર હતી કારણ કે મારે મારા બિલ ભરવાના હતા.”
આ તે સમય હતો જ્યારે તેમની પત્ની બબીતા તેમનાથી અલગ રહેવા લાગી હતી અને પોતાની બંને દીકરીઓને પોતે ઉછેરી રહી હતી. રણધીરના સંઘર્ષે તેમને જમીન સાથે જોડાયેલા રહેવાની શીખ આપી.
એક્ટિંગમાં વાપસી અને વર્તમાન જીવન
લાંબા અંતરાલ પછી રણધીર કપૂરે ‘હાઉસફુલ’ સિરીઝ અને ‘રામૈયા વતાવૈયા’ જેવી ફિલ્મોથી ફરીથી સ્ક્રીન પર વાપસી કરી, પરંતુ આ વખતે તેઓ ચરિત્ર ભૂમિકાઓ (Character roles) માં જોવા મળ્યા. આજે તેઓ ભલે ફિલ્મોમાં સક્રિય ન હોય, પરંતુ કપૂર ખાનદાનના વડા તરીકે તેઓ હંમેશા પરિવાર સાથે ઉભા જોવા મળે છે.
નિષ્કર્ષ
રણધીર કપૂરની સફર આપણને શીખવે છે કે સફળતા હંમેશા એવોર્ડ્સ કે ફેમથી માપવામાં આવતી નથી. એક સુપરસ્ટારના પુત્ર હોવા છતાં તેમણે ભારે સંઘર્ષ જોયો અને પોતાની શરતો પર જિંદગી જીવી. આજે કપૂર ખાનદાનની દીકરીઓ (કરીના અને કરિશ્મા) જે મુકામ પર છે, તેમાં ક્યાંકને ક્યાંક રણધીર કપૂરનો તે મુશ્કેલ સમય અને તેમના સંસ્કાર સામેલ છે.
