મોંઘવારી વધતા જ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના દરોમાં થશે મોટો ધડાકો? આ માસ્ટર ટ્રિકથી મેળવો સૌથી વધુ વ્યાજ!
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ તાજેતરની મોનિટરિંગ પોલિસી સમીક્ષામાં સતત ચોથી વખત રેપો રેટને 5.25% પર યથાવત રાખવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. આરબીઆઈના આ નિર્ણયથી દેશમાં ડિપોઝિટ દરોમાં સ્થિરતા જળવાઈ રહી છે. જોકે, બીજી તરફ દેશમાં વધી રહેલા ફુગાવાના (મોંઘવારીના) દબાણને કારણે ભવિષ્યમાં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) પર મળતા વ્યાજ દરોના આઉટલુકને લઈને અનિશ્ચિતતા પણ જોવા મળી રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, વ્યાજદરોમાં કોઈ ફેરફાર ન થવાનો અર્થ એ છે કે બેંકો હાલમાં તેમની એફડીના દરોમાં કોઈ તાત્કાલિક ઘટાડો કે વધારો નહીં કરે. સામાન્ય બચતકર્તાઓ અને રોકાણકારો માટે વ્યાજદરોનું આ વર્તમાન વાતાવરણ આકર્ષક તક પૂરું પાડે છે. પરંતુ, જો આગામી સમયમાં ફુગાવો સતત ઊંચો રહેશે, તો આરબીઆઈને આવનારા ક્વાર્ટર્સમાં મોનિટરિંગ પોલિસી સખત કરવાની ફરજ પડી શકે છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં એફડીના દરો વધુ ઊંચા જઈ શકે છે.
વર્તમાન એફડી દરો હજુ પણ આકર્ષક
રિઝર્વ બેંકના આ નિર્ણય બાદ મોટાભાગની બેંકો તેમની હાલની ડિપોઝિટ સ્કીમો પર યથાવત વ્યાજ દર જાળવી રાખે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે. બેંકબજાર (BankBazaar) ના સીઈઓ અધિલ શેટ્ટીના જણાવ્યા મુજબ, જાહેર ક્ષેત્રની (સરકારી) બેંકો હાલમાં એકથી ત્રણ વર્ષની મુદતવાળી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર 6.6% થી 6.8% સુધીનું વ્યાજ આપી રહી છે. બીજી તરફ, ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો સમાન મુદત માટે 6.4% થી 7.0% સુધીનો વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે.
અધિલ શેટ્ટીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, “રેપો રેટ 5.25% પર સ્થિર રાખીને આરબીઆઈએ ડિપોઝિટ દરોમાં એક પ્રકારની સુરક્ષા અને સ્થિરતા આપી છે. એકથી ત્રણ વર્ષની લોકપ્રિય એફડી પર સરકારી અને પ્રાઇવેટ બેંકો હાલમાં ખૂબ સારું વ્યાજ આપી રહી છે, જે સુરક્ષિત વળતર ઈચ્છતા રોકાણકારો માટે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.”
FD સ્ટેયર્સ અને લેડરિંગ સ્ટ્રેટેજી અપનાવો
હાલના અનિશ્ચિત વાતાવરણમાં રોકાણકારોને એક જ વારમાં બધી રકમ એક જ એફડીમાં રોકી દેવાને બદલે સમજદારીપૂર્વક આગળ વધવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. નિષ્ણાતો ‘એફડી લેડરિંગ’ (FD Laddering) વ્યૂહરચના અપનાવવાની ભલામણ કરે છે, જેમાં અલગ-અલગ મુદત (મચ્યોરિટી) માટે નાની-નાની એફડી કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે રોકાણકારને સમયાંતરે પોતાના નાણાં પરત મળતા રહે છે (Liquidity) અને સમગ્ર ફંડ એક જ વ્યાજ દરે લાંબા સમય માટે લોક થઈ જવાનું જોખમ ઘટી જાય છે. આ ઉપરાંત, રોકાણકારોએ માત્ર નોમિનલ અથવા હેડલાઇન એફડી રેટ જોવાને બદલે ફુગાવો અને ટેક્સ બાદ કર્યા પછી હાથમાં આવતા વાસ્તવિક વળતર (Net Real Return) નો હિસાબ ગણીને જ રોકાણનો નિર્ણય લેવો જોઈએ.
શું એફડીના વ્યાજદરો તેના સર્વોચ્ચ સ્તરે (Peak) પહોંચી ગયા છે?
રિઝર્વ બેંકે ડિસેમ્બર 2025 થી રેપો રેટમાં કોઈ બદલાવ કર્યો નથી અને તેને 5.25% પર જ જાળવી રાખ્યો છે. છતાં પણ એવા કેટલાક આર્થિક પરિબળો છે જે બેંકોને ભવિષ્યમાં ડિપોઝિટ દરોમાં ફેરફાર કરવા માટે મજબૂર કરી શકે છે.
સૌથી મોટું પરિબળ ફુગાવો એટલે કે મોંઘવારી દર છે. ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત મોંઘવારી દર ઓક્ટોબર 2025 માં માત્ર 0.25% હતો, જે વધીને જૂન મહિનામાં 4.38% સુધી પહોંચી ગયો છે. જો મોંઘવારી દર આ જ રીતે સતત વધતો રહેશે અથવા આરબીઆઈની ઉપલી સહનશીલતા મર્યાદા (Upper Tolerance Limit) એટલે કે 6% ની નજીક પહોંચશે, તો નાણાકીય બજારો ભવિષ્યમાં આરબીઆઈ દ્વારા વ્યાજદરોમાં વધારાની ગણતરી કરવા લાગશે.
ધિરાણ અને ડિપોઝિટ વચ્ચેનું વધતું અંતર
બીજું મહત્વનું કારણ એ છે કે હાલમાં બેંકોમાં લોન (Credit Growth) ની માંગ ખૂબ ઝડપથી વધી રહી છે, જ્યારે તેની સરખામણીમાં નવી ડિપોઝિટ (Deposit Mobilisation) આવવાનો દર ધીમો છે. ધિરાણ અને થાપણો વચ્ચેનું આ અંતર સતત વધી રહ્યું છે.
પોતાની ધિરાણ જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા અને નવી રોકડ રકમ (Liquidity) આકર્ષવા માટે બેંકોને મજબૂરીવશ ગ્રાહકોને વધુ આકર્ષક વ્યાજદરો આપવા પડી શકે છે. પરિણામે, આગામી દિવસોમાં બેંકો વચ્ચે ડિપોઝિટ મેળવવા માટે સ્પર્ધા વધી શકે છે, જેના કારણે એફડીના દરોમાં આંશિક વધારો જોવા મળી શકે છે.
રોકાણકારો માટે હવે પછીનું પગલું શું હોવું જોઈએ?
હાલના તબક્કે, જે રોકાણકારો સુરક્ષિત અને નિશ્ચિત આવક મેળવવા માંગે છે તેમના માટે હાલના દરો પર 1 થી 3 વર્ષની એફડી બુક કરવી એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે. જોકે, ભવિષ્યમાં વ્યાજદરો વધવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને ખૂબ લાંબા ગાળા માટે (જેમ કે 5 કે 10 વર્ષ) પૂરેપૂરું ફંડ લોક કરી દેવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. ફુગાવા સામે રક્ષણ મેળવવા માટે તમારા પોર્ટફોલિયોને ડાઇવર્સિફાઇડ રાખવો જ ડહાપણભર્યું પગલું ગણાશે.
