જાણો કયા દિવસે તુલસીના પાન તોડવાથી લાગે છે ‘બ્રહ્મ હત્યા’નું પાપ?
હિંદુ ધર્મમાં એકાદશીના દિવસને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ દિવસ વિશેષરૂપે સૃષ્ટિના પાલક ભગવાન વિષ્ણુ અને ધન-વૈભવના દેવી માતા લક્ષ્મીના પૂજન માટે સમર્પિત છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ પવિત્ર તિથિ પર વિધિ-વિધાનથી પૂજા-અર્ચના કરવાથી વ્યક્તિના તમામ પાપ નષ્ટ થાય છે, અને ઘરમાં સુખ-શાંતિ, સમૃદ્ધિ તથા ખુશી આવે છે.
એકાદશીની પૂજા માતા તુલસી વિના અધૂરી માનવામાં આવે છે, કારણ કે તુલસી ભગવાન વિષ્ણુને ‘હરિ પ્રિયા’ (Hari Priya) હોવાને કારણે ખૂબ પ્રિય છે. આ જ કારણે તુલસીની પૂજા, જળ અર્પણ અને સેવનને અત્યંત શુભ ફળદાયી માનવામાં આવ્યું છે.
પરંતુ અવારનવાર ભક્તો અને સામાન્ય જનમાનસના મનમાં આ સવાલ રહે છે કે શું એકાદશીના દિવસે તુલસી તોડવી પાપ છે? શું તુલસીમાં જળ ચઢાવવું કે પાંદડાં તોડવા અશુભ માનવામાં આવે છે?
આ જ ધાર્મિક મૂંઝવણ અને સામાન્ય માન્યતાને લઈને એક ભક્તે વૃંદાવનના સંત પ્રેમાનંદ મહારાજને પ્રશ્ન કર્યો, જેના પર તેમણે વિસ્તૃત અને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક માહિતી આપીને ભક્તોના ભ્રમને દૂર કર્યો.
એકાદશી પર તુલસી તોડવાનો શું છે નિયમ?
ધાર્મિક માન્યતાઓમાં ઘણીવાર એવું કહેવામાં આવે છે કે રવિવાર અને એકાદશીના દિવસે તુલસીમાં જળ અર્પણ ન કરવું જોઈએ અને ન તો તુલસીના પાંદડાં તોડવા જોઈએ. આ પ્રચલિત મૂંઝવણ અંગે જ્યારે ભક્તે પ્રેમાનંદ મહારાજને સવાલ કર્યો, ત્યારે મહારાજશ્રીએ પોતાનો શાસ્ત્રોક્ત મત ખૂબ જ સ્પષ્ટ રૂપે રજૂ કર્યો.
પ્રેમાનંદ મહારાજનો સ્પષ્ટ મત
પ્રેમાનંદ મહારાજજીએ તુલસીનું મહત્વ જણાવતા કહ્યું કે:
“તુલસીના દર્શન, સ્પર્શ, પૂજન અને સેવનથી મન અને વાણીની સાથે શરીરના ઘણા પાપ પણ મટી જાય છે. જો તુલસીની મંજરી (Tulsi Manjari) ભગવાનના ચરણોમાં અર્પણ કરવામાં આવે, તો તે વ્યક્તિનું કલ્યાણ થાય છે.”
એકાદશીના નિયમો પર બોલતા પ્રેમાનંદ મહારાજે તે સામાન્ય ધાર્મિક માન્યતાને સ્પષ્ટ કરી, જેમાં એકાદશી પર તુલસી તોડવાની મનાઈ હોય છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે:
-
એકાદશીના દિવસે તુલસી તોડવી શુભ હોય છે.
-
એકાદશીના દિવસે તુલસીમાં જળ અર્પણ કરવું પણ શુભ હોય છે.
મહારાજજી અનુસાર, આવું કરવાથી વ્યક્તિને કોઈપણ પ્રકારનું કોઈ પાપ લાગતું નથી, પરંતુ આ કર્મ પુણ્યકારી હોય છે. આ રીતે, તેમણે પુષ્ટિ કરી કે જો તમને પૂજા માટે તુલસી દળની જરૂર હોય, તો તમે એકાદશીના દિવસે નિઃસંકોચ તુલસી તોડી પણ શકો છો અને તુલસીમાં જળ પણ ચઢાવી શકો છો.
મહારાજશ્રીએ જણાવ્યું બ્રહ્મ હત્યા સમાન મહાપાપનો નિયમ
મહારાજશ્રીએ જણાવ્યું બ્રહ્મ હત્યા સમાન મહાપાપનો નિયમપ્રેમાનંદ મહારાજે એકાદશીના નિયમને સ્પષ્ટ કરવા સાથે જ તેના પછીના દિવસે એટલે કે દ્વાદશી (એકાદશી પછીનો દિવસ) માટે એક અત્યંત કઠોર નિયમ પણ જણાવ્યો છે, જેના પર દરેક ભક્તનું ધ્યાન આપવું અનિવાર્ય છે.
મહારાજશ્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે:
“દ્વાદશીના દિવસે તુલસી તોડવી અશુભ માનવામાં આવી છે.”
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે:
“દ્વાદશીના દિવસે તુલસીનું પાંદડું તોડવું ‘બ્રહ્મ હત્યા’ સમાન મહાપાપ માનવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, દ્વાદશીના દિવસે તુલસીને સ્પર્શ કરવાથી પણ પાપ લાગે છે.”
પ્રેમાનંદ મહારાજ અનુસાર, જો તમને એકાદશીની પૂજા માટે તુલસી દળની જરૂર હોય, તો તમે તેને એકાદશીના દિવસે જ તોડી શકો છો, પરંતુ દ્વાદશીના દિવસે આવું કરવાની સખત મનાઈ છે, કારણ કે આ અત્યંત પાપકારી કર્મ માનવામાં આવ્યું છે.
એકાદશી પર તુલસી પૂજનનું મહત્વ
મહારાજ પ્રેમાનંદ કહે છે કે એકાદશીના દિવસે તુલસીનું પૂજન કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ભગવાન વિષ્ણુને તુલસી ખૂબ જ પ્રિય છે અને તુલસી વિના તેમની પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે.
પૂજન વિધિ અને લાભ:
-
જળ અર્પણ: આ દિવસે તુલસીમાં જળ અર્પણ કરો.
-
પરિક્રમા: તુલસીના છોડની પરિક્રમા કરો.
-
દીપક: સાંજના સમયે તુલસી પાસે ઘીનો દીવો અવશ્ય કરવો જોઈએ.
પ્રેમાનંદ મહારાજ અનુસાર, જે પણ ભક્ત સાચા મનથી માતા તુલસીની પૂજા અને સેવા કરે છે, તેનાથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે અને પોતાની કૃપા વરસાવે છે. તેથી, એકાદશીના દિવસે તુલસીનું પૂજન અને તેમની સેવા અવશ્ય કરો, અને દ્વાદશીના દિવસે તુલસીને સ્પર્શ કરવા કે તોડવાથી બચો.
