પર્સનાલિટી રાઇટ્સના મુદ્દે સલમાન ખાને ખખડાવ્યો દિલ્હી હાઈકોર્ટનો દરવાજો!
બોલિવૂડના ‘ભાઈજાન’ સલમાન ખાન ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે, પરંતુ આ વખતે કોઈ ફિલ્મ કે વિવાદને લઈને નહીં, પરંતુ પોતાના કાયદાકીય હકોની સુરક્ષા માટે. એશ્વર્યા રાય બચ્ચન, અમિતાભ બચ્ચન, અનિલ કપૂર અને રિતિક રોશન જેવા દિગ્ગજો પછી, હવે સલમાન ખાને પણ પોતાના પર્સનાલિટી રાઇટ્સ (વ્યક્તિત્વ અધિકારો)ની સુરક્ષા માટે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે.
ડિજિટલ યુગમાં વધી રહેલા ડીપફેક (Deepfake) વીડિયો, નકલી જાહેરાતો અને ઓળખના દુરુપયોગને પગલે સેલિબ્રિટીઓ પોતાના કાયદાકીય હકોની સુરક્ષા માટે સક્રિય બન્યા છે. સલમાન ખાનની આ અરજી પર આજે, ગુરુવાર, 11 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ દિલ્હી હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ મનમીત પ્રીતમ સિંહ અરોરાની બેન્ચ સમક્ષ સુનાવણી યોજાશે.
શું છે સલમાન ખાનની મુખ્ય માંગણી?
સલમાન ખાને પોતાની અરજીમાં ખાસ કરીને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ અને ઈ-કોમર્સ વેબસાઇટ્સ સામે પગલાં લેવાની માંગ કરી છે. તેમની મુખ્ય ફરિયાદ એ છે કે અનેક અજાણી વ્યક્તિઓ કે કંપનીઓ (જેને કાયદાકીય ભાષામાં ‘જ્હોન ડો’ (John Doe) કહેવાય છે) તેમની ઓળખનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કરી રહી છે.
સલમાન ખાનની માગણીઓ આ પ્રમાણે છે:
- નામ અને ફોટોનો દુરુપયોગ: કોઈ પણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, વેબસાઈટ કે ઈ-કોમર્સ કંપની તેમની પરવાનગી વગર તેમના નામ, ફોટોગ્રાફ્સ, વીડિયો કે અન્ય ઓળખચિહ્નોનો વ્યાવસાયિક ઉપયોગ ન કરે.
- અવાજ અને હાવભાવની સુરક્ષા: AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) દ્વારા બનાવવામાં આવતા ડીપફેક વીડિયો, નકલી બ્રાન્ડ એન્ડોર્સમેન્ટ્સ અને તેમના અવાજ (Voice), ડાયલોગ્સ કે હાવભાવ (Mannerisms)નો દુરુપયોગ તરત જ રોકવામાં આવે.
- ખોટી છાપનું નિર્માણ: તેમની ઓળખનો ઉપયોગ કરીને ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે, જેનાથી તેમની પ્રતિષ્ઠા અને બ્રાન્ડ વેલ્યૂને નુકસાન થાય છે.
શા માટે સેલેબ્સ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવી રહ્યા છે?
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં, દિલ્હી હાઈકોર્ટ સેલિબ્રિટીઓના પર્સનાલિટી રાઇટ્સના કેસો માટે એક મુખ્ય મંચ બની ગયું છે. પર્સનાલિટી રાઇટ્સનો અર્થ થાય છે કોઈ પણ વ્યક્તિને પોતાના નામ, અવાજ, તસવીર અને ઓળખનો વ્યાવસાયિક ઉપયોગ નિયંત્રિત કરવાનો અને તેનાથી લાભ મેળવવાનો કાયદાકીય અધિકાર.
ડિજિટલ મીડિયા અને AI ટેક્નોલોજીના ઝડપી વિકાસને કારણે આ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન વધુ સરળ બન્યું છે. નકલી પ્રોડક્ટ્સ વેચવાથી લઈને, એક્ટરોના ડીપફેક વીડિયો બનાવીને તેમની બદનામી કરવાના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે.
- અગાઉના કેસ: સલમાન ખાન પહેલાં, અભિષેક બચ્ચન, અમિતાભ બચ્ચન, જયા બચ્ચન, અભિનેત્રી એશ્વર્યા રાય બચ્ચન, અજય દેવગણ, કરણ જોહર, અને સાઉથના સ્ટાર જુનિયર એનટીઆર જેવા ઘણા પ્રખ્યાત કલાકારોએ આ જ મુદ્દા પર કોર્ટ પાસેથી વચગાળાનું રક્ષણ મેળવ્યું છે. કોર્ટે આ કેસોમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અને વેબસાઇટ્સને તાત્કાલિક પગલાં લેવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
સલમાન ખાનની આ અરજી પણ આ ટ્રેન્ડનો એક ભાગ છે, જે દર્શાવે છે કે જાહેર હસ્તીઓ હવે પોતાની ડિજિટલ ઓળખની સુરક્ષા માટે ખૂબ ગંભીર છે અને કાયદાકીય લડાઈ લડવા તૈયાર છે. કોર્ટના નિર્ણય પર સૌની નજર ટકેલી છે, જે ભવિષ્યમાં ભારતીય સેલિબ્રિટીઓના પર્સનાલિટી રાઇટ્સના કાયદાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
