રાજ્યસભા ચૂંટણી માટે સપાના બે ઉમેદવાર જાહેર, રામગોપાલ યાદવ અને ધનરાજ નથવાણી ભરશે ફોર્મ; ત્રીજા નામ પર હજુ સસ્પેન્સ
ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી રાજ્યસભા ચૂંટણીને લઈને રાજકીય હલચલ તેજ બની છે. સમાજવાદી પાર્ટીએ પોતાના ઉમેદવારો અંગે સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરતાં બે નામની જાહેરાત કરી છે. પાર્ટીએ વરિષ્ઠ નેતા અને રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ પ્રોફેસર રામગોપાલ યાદવ તથા ધનરાજ પરિમલ નથવાણીને રાજ્યસભા માટે ઉમેદવાર બનાવ્યા છે.
બંને ઉમેદવારો બુધવાર, 30 સપ્ટેમ્બરે લખનઉમાં સમાજવાદી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવની હાજરીમાં ઉમેદવારી પત્ર ભરવાના છે. પાર્ટી તરફથી મળતી માહિતી મુજબ નામાંકન પ્રક્રિયા સવારે 11 વાગ્યે થવાની છે. આ દરમિયાન સમાજવાદી પાર્ટીના અન્ય નેતાઓ અને ધારાસભ્યો પણ હાજર રહી શકે છે.
આ જાહેરાત સાથે જ ઉત્તર પ્રદેશની રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટીની વ્યૂહરચના ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. ખાસ કરીને ધનરાજ નથવાણીના નામે રાજકીય અને કોર્પોરેટ બંને ક્ષેત્રમાં ચર્ચા જગાવી છે.
રામગોપાલ યાદવનું નામ ફરી સામે આવ્યું
સમાજવાદી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા રામગોપાલ યાદવ માટે રાજ્યસભા નવી જગ્યા નથી. તેઓ લાંબા સમયથી પાર્ટીનું સંસદીય પ્રતિનિધિત્વ કરતા આવ્યા છે અને રાજ્યસભામાં સપાના મહત્વના ચહેરાઓમાંથી એક છે.
તેમને ફરી ઉમેદવાર બનાવવામાં આવતાં પાર્ટીએ પોતાના અનુભવી નેતૃત્વને સતત રાખવાનો સંકેત આપ્યો છે. રામગોપાલ યાદવ પાર્ટીની સંગઠનાત્મક અને સંસદીય બાબતોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવતા રહ્યા છે.
તેમના નામની ચર્ચા છેલ્લા કેટલાક સમયથી થઈ રહી હતી અને હવે પાર્ટીએ સત્તાવાર રીતે તેમની ઉમેદવારીની જાહેરાત કરી છે. હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ આ તેમનો રાજ્યસભામાં છઠ્ઠો કાર્યકાળ બની શકે છે. તેઓ 1992માં પ્રથમ વખત ઉપલા ગૃહમાં પહોંચ્યા હતા અને ત્યારથી રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં તેમનું મહત્વ રહ્યું છે.
ધનરાજ નથવાણીના નામે સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું
સપાના બીજા ઉમેદવાર તરીકે ધનરાજ પરિમલ નથવાણીનું નામ સામે આવવું આ જાહેરાતનું સૌથી વધુ ચર્ચાસ્પદ પાસું છે.
ધનરાજ નથવાણી કોર્પોરેટ અને રમતગમત ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર તેઓ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સાથે જોડાયેલા વરિષ્ઠ અધિકારી છે અને ગ્રુપ પ્રેસિડેન્ટ તરીકે જવાબદારી સંભાળે છે. તેઓ રમતગમત વહીવટ સાથે પણ જોડાયેલા રહ્યા છે.
તેમના પિતા પરિમલ નથવાણી પણ રિલાયન્સ સાથે લાંબા સમયથી જોડાયેલા છે અને રાજ્યસભાના સાંસદ છે. પરિમલ નથવાણી ઝારખંડમાંથી રાજ્યસભામાં પહોંચ્યા હતા. આ કારણે ધનરાજ નથવાણીની ઉમેદવારીની જાહેરાત બાદ રાજકીય વર્તુળોમાં ખાસ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
ધનરાજ નથવાણીનો રાજકારણ સિવાયનો અનુભવ
ધનરાજ નથવાણીની ઓળખ માત્ર રાજકીય ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી નથી. તેઓ કોર્પોરેટ જગત અને રમતગમત વહીવટમાં પણ સક્રિય રહ્યા છે.
અહેવાલો અનુસાર તેઓ ગુજરાત ક્રિકેટ એસોસિએશન સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે અને રમતગમત ક્ષેત્રમાં વહીવટી જવાબદારીઓ સંભાળી ચૂક્યા છે. ફૂટબોલ ક્ષેત્ર સાથે પણ તેમનું જોડાણ રહ્યું છે. આ ઉપરાંત પર્યાવરણ અને વન્યજીવ સંરક્ષણ સાથે સંકળાયેલી પ્રવૃત્તિઓમાં તેમની ભાગીદારીની માહિતી પણ સામે આવી છે.
આ પૃષ્ઠભૂમિને કારણે તેમની રાજ્યસભા ઉમેદવારીને માત્ર પરંપરાગત રાજકીય પસંદગી તરીકે જોવાને બદલે વિવિધ ક્ષેત્રના અનુભવ ધરાવતા વ્યક્તિને સંસદમાં મોકલવાના નિર્ણય તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે.
જોકે આ પસંદગી પાછળ પાર્ટીની ચોક્કસ રાજકીય ગણતરી શું છે તે અંગે સપાએ કોઈ વિગતવાર સત્તાવાર કારણ જાહેર કર્યું નથી.
બંને ઉમેદવાર આજે કરશે નામાંકન
સમાજવાદી પાર્ટીના જણાવ્યા અનુસાર રામગોપાલ યાદવ અને ધનરાજ નથવાણી બંને 30 સપ્ટેમ્બરે સવારે 11 વાગ્યે પોતાનું ઉમેદવારી પત્ર દાખલ કરશે.
નામાંકન સમયે અખિલેશ યાદવની હાજરી પણ રહેશે. પાર્ટીના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ અને ધારાસભ્યોની હાજરી રહેવાની શક્યતા છે.
નામાંકન પ્રક્રિયા રાજ્યસભા ચૂંટણીની ઔપચારિક શરૂઆતનો મહત્વનો તબક્કો છે. ઉમેદવાર ફોર્મ ભર્યા બાદ ચૂંટણી પ્રક્રિયા આગળ વધે છે અને ઉમેદવારી પત્રોની તપાસ, ઉમેદવારી પાછી ખેંચવાની પ્રક્રિયા અને અંતે જરૂર પડે તો મતદાન થાય છે.
સપા ત્રીજો ઉમેદવાર પણ ઉતારશે?
સપાએ હાલ બે નામ જાહેર કર્યા છે, પરંતુ ત્રીજા ઉમેદવારને લઈને હજુ સસ્પેન્સ છે.
અહેવાલો પ્રમાણે પાર્ટી ત્રીજી બેઠક માટે પણ ઉમેદવાર ઉતારવાની તૈયારી કરી રહી છે. જોકે 30 સપ્ટેમ્બર સુધી ત્રીજા ઉમેદવારનું સત્તાવાર નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. પાર્ટી આ અંગે આગળ નિર્ણય લે તેવી શક્યતા છે.
ત્રીજા ઉમેદવારનું નામ સામે આવ્યા બાદ જ સપાની સંપૂર્ણ ચૂંટણી વ્યૂહરચના વધુ સ્પષ્ટ થશે. ખાસ કરીને કયા નેતાને તક મળે છે અને કયા સામાજિક કે રાજકીય સમીકરણને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવે છે તેના પર પણ નજર રહેશે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં 10 રાજ્યસભા બેઠકો માટે ચૂંટણી
આ વખતે ઉત્તર પ્રદેશમાં રાજ્યસભાની 10 બેઠકો માટે દ્વિવાર્ષિક ચૂંટણી યોજાવાની છે. ચૂંટણી પંચે જાહેર કરેલા કાર્યક્રમ પ્રમાણે મતદાન 16 ઓક્ટોબરે યોજાવાનું છે. આ બેઠકો પર રહેલા સભ્યોનો કાર્યકાળ નવેમ્બરમાં પૂર્ણ થવાનો છે.
ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યસભાની દૃષ્ટિએ દેશનું સૌથી મહત્વનું રાજ્ય છે, કારણ કે અહીંથી રાજ્યસભામાં સૌથી વધુ સભ્યો ચૂંટાઈ આવે છે. તેથી અહીં યોજાતી રાજ્યસભા ચૂંટણીનું રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં પણ મહત્વ રહે છે.
રાજ્યસભાની ચૂંટણી લોકસભાની ચૂંટણીથી અલગ રીતે યોજાય છે. અહીં સામાન્ય મતદારો સીધો મત આપતા નથી. રાજ્યના ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો મતદાન કરે છે અને પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ તથા સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટની પદ્ધતિથી ચૂંટણી થાય છે.
આ કારણે દરેક પક્ષ માટે પોતાના ધારાસભ્યોની સંખ્યા અને મતનું ગણિત ખૂબ મહત્વનું બની જાય છે.
રામગોપાલ બાદ નથવાણીનું નામ કેમ મહત્વનું?
સપાએ એક તરફ પોતાના અનુભવી અને લાંબા સમયથી પાર્ટી સાથે જોડાયેલા નેતા રામગોપાલ યાદવને ફરી તક આપી છે, જ્યારે બીજી તરફ ધનરાજ નથવાણી જેવા કોર્પોરેટ અને રમતગમત ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા ચહેરાને આગળ કર્યો છે.
બંને ઉમેદવારોની પૃષ્ઠભૂમિ એકબીજાથી અલગ છે. રામગોપાલ યાદવ લાંબા સમયથી સક્રિય રાજકારણ અને સંસદીય કામગીરી સાથે જોડાયેલા છે, જ્યારે ધનરાજ નથવાણીની ઓળખ મુખ્યત્વે કોર્પોરેટ અને રમતગમત ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી રહી છે.
આ કારણે આ બંને નામોને સાથે જોતા સપાના ઉમેદવારોમાં અનુભવ અને અલગ ક્ષેત્રની પૃષ્ઠભૂમિ બંનેનો સમાવેશ જોવા મળે છે.
રાજ્યસભામાં રામગોપાલ યાદવની લાંબી ભૂમિકા
રામગોપાલ યાદવ સમાજવાદી પાર્ટીના સ્થાપક નેતાઓમાંના એક છે. મુલાયમ સિંહ યાદવના સમયથી તેઓ પાર્ટીની રાજકીય અને સંસદીય કામગીરીમાં મહત્વપૂર્ણ રહ્યા છે.
પાર્ટીની અંદરના અનેક રાજકીય તબક્કાઓ દરમિયાન તેમણે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. અખિલેશ યાદવ અને પાર્ટી સંગઠન સાથે પણ તેમનું લાંબા સમયથી જોડાણ છે.
હવે ફરી રાજ્યસભા માટે તેમની ઉમેદવારી જાહેર થતાં પાર્ટીએ સંસદના ઉપલા ગૃહમાં અનુભવી ચહેરાને જાળવી રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ચૂંટણીનું ગણિત કેમ રહેશે મહત્વનું?
રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારની જીત માત્ર લોકપ્રિયતા કે જાહેર સમર્થન પર આધારિત નથી. અહીં ધારાસભ્યોના મતનું ગણિત મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભામાં વિવિધ પક્ષોની સંખ્યાબળ પ્રમાણે દરેક ઉમેદવાર માટે જરૂરી મત નક્કી થાય છે. જો બેઠકોની સંખ્યા અને ઉમેદવારો વચ્ચે યોગ્ય ગણિત બને તો ચૂંટણી બિનહરીફ પણ થઈ શકે છે. જો ઉમેદવારોની સંખ્યા બેઠકો કરતાં વધારે થાય તો મતદાનની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
આથી ત્રીજા ઉમેદવારને લઈને સપાનો નિર્ણય મહત્વનો બની શકે છે. પાર્ટી પાસે પોતાના ધારાસભ્યો ઉપરાંત અન્ય સમર્થનનું ગણિત કેવી રીતે બને છે તેના પર પણ ચૂંટણીનું આગળનું ચિત્ર નિર્ભર રહેશે.
અખિલેશ યાદવની હાજરી પણ ચર્ચામાં
બંને ઉમેદવારોના નામાંકન સમયે અખિલેશ યાદવની હાજરીને પણ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ તરીકે તેઓ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સંગઠનને એકજૂટ રાખવાની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
નામાંકન દરમિયાન સપાના અન્ય ધારાસભ્યો અને વરિષ્ઠ નેતાઓની હાજરી પણ પક્ષની અંદર ઉમેદવારોને મળતા સમર્થનને દર્શાવશે.
ખાસ કરીને ત્રીજા ઉમેદવારનું નામ જાહેર થયા બાદ પાર્ટીના ધારાસભ્યોનું સંચાલન અને ચૂંટણી માટેનું આયોજન વધુ મહત્વનું બની શકે છે.
હવે ત્રીજા નામ પર રહેશે નજર
હાલ સમાજવાદી પાર્ટીએ બે ઉમેદવારોના નામ જાહેર કરીને રાજ્યસભા ચૂંટણી અંગેનો પહેલો તબક્કો સ્પષ્ટ કરી દીધો છે. રામગોપાલ યાદવનું નામ પાર્ટીના અનુભવ અને સંસદીય સતતતાને દર્શાવે છે, જ્યારે ધનરાજ નથવાણીની પસંદગીથી ચૂંટણીની ચર્ચામાં નવો ચહેરો ઉમેરાયો છે.
હવે સૌની નજર ત્રીજા ઉમેદવારના નામ પર રહેશે. તે નામ જાહેર થયા બાદ સમાજવાદી પાર્ટીનું સંપૂર્ણ આયોજન અને ચૂંટણીનું ગણિત વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
ઉત્તર પ્રદેશની 10 રાજ્યસભા બેઠકો માટે 16 ઓક્ટોબરે મતદાન થવાનું છે. ત્યાં સુધીમાં તમામ પક્ષો પોતાના ઉમેદવારો અને ધારાસભ્યોના સમર્થનનું ગણિત ગોઠવશે. હાલમાં એટલું ચોક્કસ છે કે રામગોપાલ યાદવ અને ધનરાજ નથવાણી સપાની તરફથી સત્તાવાર રીતે મેદાનમાં છે અને બંને આજે અખિલેશ યાદવની હાજરીમાં નામાંકન ભરવાના છે.
