સાઉદી અરબમાં વર્ક વિઝાના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર: ભારતીય કામદારો અને સ્ટાર્ટઅપ્સ પર શું પડશે અસર?
સાઉદી અરબમાં કામ કરવા ઈચ્છતા લાખો વિદેશીઓ અને ખાસ કરીને ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. સાઉદી અરબના માનવ સંસાધન અને સામાજિક વિકાસ મંત્રાલયના ‘કિવા’ (Qiwa) પ્લેટફોર્મે વર્ક પરમિટ અને વિઝા મેળવવાની પ્રક્રિયામાં મોટા ફેરફારો જાહેર કર્યા છે. આ નવા નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લેબર માર્કેટને વ્યવસ્થિત કરવાનો અને સ્થાનિક રોજગારને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ ફેરફારોને કારણે હવે સાઉદીમાં નવી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે કર્મચારીઓની ભરતી કરવી થોડી મુશ્કેલ બની શકે છે.
નવા નિયમોની મુખ્ય જોગવાઈઓ: કઈ કંપનીને કેટલા વિઝા?
‘કિવા’ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, કંપનીઓની સ્થાપનાના સમયગાળાના આધારે તેમને ઇન્સ્ટન્ટ વિઝાનો કોટા આપવામાં આવશે:
નવી કંપનીઓ (2 વર્ષથી ઓછો સમય): જે કંપનીઓ 2 વર્ષથી ઓછી જૂની છે, તેમને હવે ફક્ત 5 ઇન્સ્ટન્ટ વર્ક વિઝા મેળવવાની મંજૂરી મળશે. આ મર્યાદા તેમને ભરતી પ્રક્રિયામાં વધુ સાવચેત રહેવા માટે ફરજ પાડશે.
જૂની અને સ્થપાયેલી કંપનીઓ (2 વર્ષથી વધુ સમય): જે કંપનીઓ 2 વર્ષથી વધુ સમયથી કાર્યરત છે, તેમને વધુ રાહત આપવામાં આવી છે. આવી કંપનીઓ એકસાથે અથવા એક અઠવાડિયા દરમિયાન કુલ 50 વિઝા સુધીની અરજી કરી શકશે.
એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ પ્રોગ્રામ: જે કંપનીઓ વિશેષ ‘એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ પ્રોગ્રામ’નો ભાગ છે અને તમામ શરતો પૂરી કરે છે, તેમને શરૂઆતમાં માત્ર 2 વિઝા આપવામાં આવશે. જોકે, તેઓ ‘સાઉદીકરણ’ (Saudisation – સ્થાનિક નાગરિકોને રોજગાર આપવાની દર) વધારીને વધુ વિઝા મેળવવા માટે પાત્ર બની શકે છે.
ભરતી માટે 10 કડક શરતોનું પાલન
સાઉદી અરબે વિદેશી કર્મચારીઓની ભરતી માટે 10 મહત્વની શરતો નક્કી કરી છે, જેનું પાલન કરવું દરેક કંપની માટે ફરજિયાત છે:
એક્ટિવ સ્ટેટસ: કંપનીનું બિઝનેસ સ્ટેટસ ‘એક્ટિવ’ હોવું જોઈએ અને તેનું કોમર્શિયલ રજિસ્ટ્રેશન (CR) માન્ય હોવું જોઈએ.
વર્ક પરમિટ: તમામ કર્મચારીઓ પાસે કાયદેસરની વર્ક પરમિટ હોવી અનિવાર્ય છે.
સાઉદીકરણ (Saudisation): કંપનીએ ‘મીડિયમ ગ્રીન’ કે તેથી ઉપરની કેટેગરીમાં રહીને સ્થાનિક કર્મચારીઓને રાખવાની શરતોનું પાલન કરવું પડશે.
વેતન સુરક્ષા: ‘વેજ પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ’ (WPS) દ્વારા પગાર ચૂકવણીના નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું જરૂરી છે.
સરકારી પ્લેટફોર્મ: ‘અબશેર’ (Absher) કે ‘મુકીમ’ (Muqeem) જેવા સરકારી પોર્ટલ પર કંપનીનું પૂરતું બેલેન્સ હોવું જરૂરી છે.
સેલ્ફ-અસેસમેન્ટ: 10 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી કંપનીઓએ દર વર્ષે ‘સેલ્ફ-અસેસમેન્ટ’ કરાવવું પડશે.
રજિસ્ટ્રેશન: કર્મચારીઓ જે સ્થળે કામ કરે છે, તેનું રજિસ્ટ્રેશન ‘કિવા’ પ્લેટફોર્મ પર હોવું આવશ્યક છે.
ઉંમરની મર્યાદા: ભરતી કરવામાં આવતા કર્મચારીની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી જોઈએ.
કોટા બેલેન્સ: વિઝાના પ્રકાર મુજબ ભરતી કરવા માટે પૂરતો કોટા ઉપલબ્ધ હોવો જોઈએ.
ભારતીયો પર શું થશે અસર?
સાઉદી અરબમાં કામ કરતા વિદેશીઓમાં ભારતીયોનો મોટો વર્ગ છે. આ નવા નિયમોથી ભારતીય કામદારો અને વ્યાવસાયિકો પર મિશ્ર અસર પડી શકે છે:
સ્ટાર્ટઅપ્સમાં ભરતી ધીમી: નવી કંપનીઓમાં વિઝા કોટા ઘટવાથી ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે ત્યાંની નવી કંપનીઓમાં જોડાવાની તકો ઓછી થઈ શકે છે. ભરતીની પ્રક્રિયા લાંબી અને જટિલ બનશે.
સ્થપાયેલી કંપનીઓને પ્રાથમિકતા: મોટાભાગના ભારતીય વ્યાવસાયિકો હવે જોખમ ટાળવા માટે નવી કંપનીઓને બદલે 2 વર્ષથી વધુ જૂની અને સ્થાપિત કંપનીઓમાં જોડાવાનું પસંદ કરશે, કારણ કે ત્યાં વિઝા મળવાની શક્યતા વધુ છે.
કાયદાકીય પાલનનો આગ્રહ: કંપનીઓ હવે માત્ર એવા જ કર્મચારીઓને રાખશે જે તમામ દસ્તાવેજી જરૂરિયાતો પૂરી કરતા હોય. તેનાથી ભારતીય કર્મચારીઓએ પણ પોતાના કાયદાકીય દસ્તાવેજો (વર્ક પરમિટ વગેરે) અંગે વધુ જાગૃત રહેવું પડશે.
