આંખોનો દુશ્મન હવે સ્કિનનો પણ દુશ્મન? મોબાઇલ ફોન અને લેપટોપની બ્લ્યુ લાઈટ વિશે આરોગ્ય નિષ્ણાતોની મોટી ચેતવણી
આજના આધુનિક અને ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, ટેબલેટ અને એલઇડી ટીવી આપણા રોજિંદા જીવનનો એક અવિભાજ્ય અંગ બની ગયા છે. નોકરી-ધંધાથી લઈને મનોરંજન સુધી આપણે દિવસના ૮ થી ૧૨ કલાક આ ડિજિટલ સ્ક્રીન સામે વિતાવીએ છીએ. અત્યાર સુધી આપણે એ જ સાંભળતા આવ્યા છીએ કે વધુ પડતો સ્ક્રીન ટાઇમ આપણી આંખોને નુકસાન પહોંચાડે છે, આંખોમાં બળતરા કરે છે કે પછી દ્રષ્ટિ નબળી પાડે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ સ્ક્રીનમાંથી નીકળતી રોશની તમારી સુંદર ત્વચાની પણ સૌથી મોટી દુશ્મન સાબિત થઈ રહી છે?
તાજેતરના ત્વચારોગ વિજ્ઞાન (Dermatology) ના અભ્યાસો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ એક અત્યંત ચોંકાવનારી ચેતવણી આપી છે. નિષ્ણાતોના મતે, ડિજિટલ ઉપકરણોમાંથી નીકળતી હાઇ-એનર્જી વિઝિબલ (HEV) લાઇટ, જેને આપણે સામાન્ય ભાષામાં ‘બ્લ્યુ લાઇટ’ તરીકે ઓળખીએ છીએ, તે આપણી ત્વચાના કોષોને ઊંડે સુધી નુકસાન પહોંચાડી રહી છે.
ત્વચા પર કાળા ડાઘ અને પિગ્મેન્ટેશનનું જોખમ
ઘણા લોકો ફરિયાદ કરતા હોય છે કે મોંઘા સ્કિન કેર પ્રોડક્ટ્સ અને ફેસવોશ વાપરવા છતાં તેમના ચહેરા પર કાળા ડાઘ, ધબ્બા કે અસમાન ત્વચા (Pigmentation) ની સમસ્યા દૂર થતી નથી. તેનું એક મુખ્ય કારણ તમારા સ્માર્ટફોન અને લેપટોપની બ્લ્યુ લાઇટ હોઈ શકે છે. બ્લ્યુ લાઇટ ત્વચાના ઊંડા પડો સુધી પહોંચવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જ્યારે ત્વચા લાંબા સમય સુધી આ રોશનીના સંપર્કમાં રહે છે, ત્યારે તે ત્વચામાં રહેલા મેલેનિન (Melanin) નામના તત્વનું ઉત્પાદન અસાધારણ રીતે વધારી દે છે.
મેલેનિનનું પ્રમાણ વધવાને કારણે ચહેરા પર કાળા ડાઘ, ખીલના કાળા નિશાન અને હાઇપરપિગ્મેન્ટેશન વધવા લાગે છે. ખાસ કરીને જે લોકો દિવસ-રાત કમ્પ્યુટર કે લેપટોપ સામે બેસીને કામ કરે છે, તેમની ત્વચા પર આ કાળા ધબ્બા વધુ ઝડપથી અને ઘટ્ટ સ્વરૂપે દેખાવા લાગે છે.
ચહેરા પર ફ્રીકલ્સ અને લાલ-ભૂરા રંગના ફોલ્લીઓનું વધવું
શું તમારા ચહેરા કે ગાલ પર નાના-નાના ફ્રીકલ્સ (ચકમા) અથવા લાલ-ભૂરા રંગના ફોલ્લીઓ કે નિશાન વધુ સ્પષ્ટ અને મોટા દેખાવા લાગ્યા છે? જો હા, તો તેના માટે પણ બ્લ્યુ લાઇટ જવાબદાર છે. સૂર્યના અલ્ટ્રાવાયોલેટ (UV) કિરણોની જેમ જ બ્લ્યુ લાઇટ પણ ત્વચામાં ઓક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ (Oxidative Stress) ઊભો કરે છે. આ સ્ટ્રેસના કારણે ત્વચામાં રહેલા ફ્રી રેડિકલ્સ કોષોને નુકસાન પહોંચાડે છે.
પરિણામે, ચહેરા પર પહેલાથી હળવા રહેલા ફ્રીકલ્સ કે લાલ-ભૂરા રંગના ડાઘ વધુ ઉપસી આવે છે અને ત્વચા પર સ્પષ્ટપણે દેખાવા લાગે છે. આ સિવાય, ત્વચામાં બળતરા, રૅશેસ અને ત્વચાનો લાલપો (Redness) વધવાની સમસ્યા પણ બ્લ્યુ લાઇટના સતત સંપર્કથી થઈ શકે છે.
સમય પહેલાં કરચલીઓ અને ‘ડિજિટલ એજિંગ’
સૂર્યના કિરણો ત્વચાને જેટલું નુકસાન પહોંચાડે છે, તેટલું જ નુકસાન બ્લ્યુ લાઇટ પણ કરે છે. ત્વચાને યુવાન, સ્થિતિસ્થાપક અને ટાઇટ રાખવા માટે ‘કોલેજન’ (Collagen) અને ‘એલાસ્ટિન’ નામના પ્રોટીન જવાબદાર હોય છે. બ્લ્યુ લાઇટ ત્વચામાં રહેલા આ કોલેજન પ્રોટીનને તોડી નાખે છે. જ્યારે કોલેજન તૂટે છે, ત્યારે ત્વચા પોતાની લવચીકતા ગુમાવી દે છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે ઉંમર પહેલાં જ ચહેરા પર ઝીણી કરચલીઓ (Fine Lines), આંખો નીચે કાળા કુંડાળા (Dark Circles) અને ત્વચા લટકી પડવાની સમસ્યાઓ શરૂ થઈ જાય છે. બ્યુટી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આ સ્થિતિને ‘ડિજિટલ એજિંગ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બ્લ્યુ લાઇટથી ત્વચાને કેવી રીતે બચાવવી?
આજના યુગમાં સ્માર્ટફોન કે લેપટોપનો ઉપયોગ બંધ કરવો શક્ય નથી, પરંતુ કેટલાક સરળ ઉપાયો અપનાવીને ત્વચાને નુકસાનથી ચોક્કસપણે બચાવી શકાય છે:
નાઇટ મોડ અને બ્લ્યુ લાઇટ ફિલ્ટર: તમારા મોબાઇલ અને લેપટોપમાં ‘Night Mode’, ‘Eye Comfort’ અથવા બ્લ્યુ લાઇટ ફિલ્ટર વિકલ્પ ચાલુ રાખો.
બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ સનસ્ક્રીનનો ઉપયોગ: માત્ર બહાર જતી વખતે જ નહીં, પરંતુ ઘરમાં કે ઓફિસમાં લેપટોપ સામે બેસતી વખતે પણ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ (જેમાં ઝિંક ઓક્સાઇડ કે ટાઇટેનિયમ ડાઇઓક્સાઇડ હોય) સનસ્ક્રીન લોશન અચૂક લગાવો.
એન્ટિ-ઓક્સિડન્ટ્સથી ભરપૂર આહાર: વિટામિન C અને E ધરાવતા ખોરાક, ફળો અને ગ્રીન ટીનો આહારમાં સમાવેશ કરો, જે ત્વચાના ફ્રી રેડિકલ્સ સામે રક્ષણ આપે છે.
સ્ક્રીનથી સુરક્ષિત અંતર: ચહેરા અને મોબાઇલ/લેપટોપ સ્ક્રીન વચ્ચે ઓછામાં ઓછું ૧.૫ થી ૨ ફૂટનું અંતર જાળવો.
જો તમે પણ દરરોજ કલાકો સુધી સ્ક્રીન સામે સમય વિતાવતા હોવ, તો તમારી આંખોની સાથે તમારી ત્વચાની સંભાળ રાખવાનું પણ આજે જ શરૂ કરી દો.
