માત્ર શ્રેયસ પર જ કેમ? BCCI એ પણ પોતાની મોટી ભૂલની જવાબદારી લેવી પડશે
આજે એજીસ બાઉલના મેદાન પર જ્યારે ભારત અને ઇંગ્લેન્ડ વચ્ચે પાંચમી અને અંતિમ ટી૨૦ મેચ રમાશે, ત્યારે તે માત્ર એક મેચ નહીં પરંતુ ભારતીય ક્રિકેટના તાજેતરના સૌથી નિરાશાજનક અને અરાજકતાથી ભરેલા યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) પ્રવાસનો અંત હશે. ૨૬ જૂને આયર્લેન્ડ સામેની પ્રથમ ટી૨૦ મેચથી શરૂ થયેલો આ પ્રવાસ ભારતીય ટીમ માટે કોઈ દુઃસ્વપ્નથી ઓછો રહ્યો નથી.
જ્યારે પણ ભારતીય ટીમ વિદેશી ધરતી પર ખરાબ રીતે હારે છે, ત્યારે પ્રશંસકો અને વિવેચકો માટે ખેલાડીઓ તેમજ નવા કેપ્ટન શ્રેયસ ઐયરને સોફ્ટ ટાર્ગેટ બનાવવાનું ઘણું સરળ બની જાય છે. પરંતુ સત્ય એ છે કે આ કારમી હાર માટે માત્ર ખેલાડીઓ જવાબદાર નથી. ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) ના ખરાબ પ્લાનિંગ અને વહીવટી ખામીઓએ આ હારનો પાયો અગાઉથી જ નાખી દીધો હતો.

ખરાબ પ્લાનિંગ: પ્રવાસ પહેલા યોગ્ય તૈયારીનો સદંતર અભાવ
જો આ શ્રેણી એશિયાના ઉપખંડમાં કે ઘરઆંગણે રમાઈ હોત, તો કદાચ ઓછી તૈયારી સાથે પણ ખેલાડીઓ પોતાની પ્રતિભાના દમ પર જીતી ગયા હોત. પરંતુ યુકે (ઇંગ્લેન્ડ અને આયર્લેન્ડ) ની પરિસ્થિતિઓ સંપૂર્ણપણે અલગ છે. ત્યાંની પિચોનો ઉછાળો, અણધાર્યું હવામાન અને સીમાઓ (બાઉન્ડ્રી) ના કદ માટે માનસિક અને શારીરિક રીતે અલગ વ્યૂહરચનાની જરૂર પડે છે. ઇતિહાસ ગવાહ છે કે ભારતીય ટીમે હંમેશા ઇંગ્લેન્ડની ધરતી પર સંઘર્ષ કર્યો છે. આવા પડકારજનક પ્રવાસ પર જતા પહેલા ખેલાડીઓને ત્યાંની પરિસ્થિતિઓમાં ઢળવા માટે પૂરતો સમય મળવો જોઈતો હતો.
આદર્શ પરિસ્થિતિ એ હોત કે ૩૧ મેના રોજ આઈપીએલ (IPL) પૂરી થયા પછી, બીસીસીઆઈએ ખેલાડીઓને સીધા યુકે પ્રવાસની તૈયારીઓ પર કેન્દ્રિત કરવા દીધા હોત. તેના બદલે, બોર્ડે અફઘાનિસ્તાન સામે એક ટેસ્ટ અને ત્રણ વનડે શ્રેણીનું આયોજન કરી દીધું. આ અયોગ્ય સમયે ગોઠવાયેલી શ્રેણીને કારણે ખેલાડીઓ થાકી ગયા અને તેમને ઇંગ્લેન્ડ પ્રવાસ માટે લિફ્ટ-ઓફ ટાઈમ જ ન મળ્યો.
એક જ સમયે અલગ-અલગ ફોર્મેટનો ખીચડો
બીસીસીઆઈના અણઘડ આયોજનની હદ તો ત્યાં આવી ગઈ જ્યારે એક તરફ ટીમ ઇંગ્લેન્ડમાં ટી૨૦ રમવાની હતી, ત્યારે બીજી તરફ શ્રીલંકામાં ભારત ‘એ’ માટે ૫૦ ઓવરની ત્રિકોણીય શ્રેણી ચાલી રહી હતી. વર્તમાન ટી૨૦ ટીમમાં સામેલ બે યુવા ખેલાડીઓ – તિલક વર્મા અને વૈભવ સૂર્યવંશી – ત્યાં સંપૂર્ણપણે અલગ ફોર્મેટ અને અલગ પરિસ્થિતિઓમાં રમી રહ્યા હતા અને ત્યાંથી સીધા ઇંગ્લેન્ડના ટી૨૦ સેટઅપમાં આવી ગયા.
સવાલ એ થાય છે કે, આટલા મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ટી૨૦ પ્રવાસ પહેલા ખેલાડીઓને ટેસ્ટ અને વનડે જેવા લાંબા ફોર્મેટ રમવાની શું જરૂર હતી? ક્રિકેટના ત્રણેય ફોર્મેટની માનસિકતા અને ટેકનિક અલગ હોય છે, અને આ પ્રકારનો ખીચડો હંમેશા પ્રદર્શનને નુકસાન પહોંચાડે છે.
કેપ્ટન શ્રેયસ ઐયર અને ટીમ વચ્ચે તાલમેલનો અભાવ
જ્યારે પસંદગીકારોએ ગયા મહિનાની શરૂઆતમાં સૂર્યકુમાર યાદવને કેપ્ટનશીપની યોજનાઓમાંથી બહાર કરીને શ્રેયસ ઐયરને કમાન સોંપી, ત્યારે આખું ક્રિકેટ જગત ચોંકી ગયું હતું. દરેક કેપ્ટનની પોતાની આગવી શૈલી, વિઝન અને રણનીતિ હોય છે. પરંતુ ઐયરને પોતાની આ નવી ટીમ સાથે જેલ-ઇન થવાનો (તાલમેલ બેસાડવાનો) કોઈ સમય જ ન મળ્યો.

ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ પછી ઐયર ભારત માટે એક પણ ટી૨૦ મેચ રમ્યો ન હતો. આ સ્થિતિમાં એ ખૂબ જરૂરી હતું કે તે મેદાન પર ઉતરે તે પહેલા ટીમ સાથે પૂરતો સમય વિતાવે. તેના બદલે, સમગ્ર ટીમ પ્રથમ મેચના માંડ બે દિવસ પહેલા ઇંગ્લેન્ડ પહોંચી હતી. પરિણામે, ટીમમાં કોઈ જોડાણ કે સ્પષ્ટ રણનીતિ દેખાઈ નહીં. આયર્લેન્ડ જેવી સહયોગી ટીમ સામે સતત મેચો હારવી એ સ્વીકાર્ય નથી, પરંતુ ટી૨૦ એક એવું ફોર્મેટ છે જ્યાં ઓછી તૈયારી સાથે ઉતરેલી કોઈપણ મોટી ટીમને નાની ટીમ પણ તેના સર્વશ્રેષ્ઠ દિવસે ધૂળ ચટાડી શકે છે. આયર્લેન્ડે બરાબર એ જ તકનો લાભ ઉઠાવ્યો.
સિનિયર ખેલાડીઓની ગેરહાજરી અને નબળી બેન્ચ સ્ટ્રેન્થ
આ પ્રવાસમાં ભારતને પોતાના બે સૌથી મોટા મેચ વિનર – જસપ્રિત બુમરાહ અને હાર્દિક પંડ્યાની ખોટ સાલી. જ્યારે વિશ્વની નંબર વન ટીમ તેના બે સર્વશ્રેષ્ઠ ખેલાડીઓ વિના મેદાનમાં ઉતરે છે, ત્યારે તે ટીમ નબળી પડી જાય છે. બુમરાહ વિનાની બોલિંગ લાઇન-અપ અને પંડ્યા વિનાનું લોઅર-મિડલ ઓર્ડર સંતુલન ગુમાવી બેઠું.
તેમની ગેરહાજરીમાં પ્રખ્યાત કૃષ્ણા, પ્રિન્સ યાદવ અને હર્ષિત રાણા જેવા યુવા બોલરોને તક મળી, પરંતુ યુકેની કઠિન પરિસ્થિતિઓમાં બહુ ઓછો અનુભવ હોવાને કારણે તેઓ પ્રભાવ છોડી શક્યા નહીં. આનાથી એ પણ સાબિત થાય છે કે આપણી બેન્ચ સ્ટ્રેન્થ હજુ વિદેશી ધરતી પર જવાબદારી ઉપાડવા માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર નથી.