આપના નામે કેટલા સિમ કાર્ડ સક્રિય છે? આ રીતે ઘરે બેઠા કરો તપાસ અને બચો મોટી મુશ્કેલીથી
આજના ડિજિટલ યુગમાં મોબાઈલ ફોન અને સિમ કાર્ડ આપણી ઓળખનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની ગયા છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારા નામે નોંધાયેલું સિમ કાર્ડ જો કોઈ અન્ય વ્યક્તિના ઉપયોગમાં હોય, તો તે તમને મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે? તાજેતરમાં જ ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા મોબાઈલ યૂઝર્સ માટે સિમ કાર્ડના દુરુપયોગ, ખોટી રીતે સિમ જારી કરવા અને IMEI નંબરમાં ચેડા કરવા બાબતે એક અત્યંત કડક ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે.
સરકારના આ નવા નિયમો અને ચેતવણી મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમોની વિરુદ્ધ જઈને અનધિકૃત રીતે સિમનો ઉપયોગ કે વેચાણ કરે છે, તો તેને 3 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹50 લાખ સુધીના ભારે દંડની સજા થઈ શકે છે.
ટેલિકોમ વિભાગની ચેતવણી અને અસલી જોખમ
સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં જ આ મામલે ગંભીર નોંધ લેવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે લોકો એવું માનતા હોય છે કે સિમ કાર્ડ તેમના પોતાના નામે છે, એટલે સુરક્ષિત છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. ઘણીવાર લોકોની જાણ બહાર તેમના ઓળખ દસ્તાવેજો (Documents)નો દુરુપયોગ કરીને બીજા નામે સિમ કાર્ડ ઇશ્યુ કરી દેવામાં આવે છે.
તાજેતરમાં જ છત્તીસગઢમાંથી આવો જ એક ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો હતો, જ્યાં એક પોઈન્ટ ઓફ સેલ (PoS) એજન્ટે લોકોની જાણ વગર તેમના આઈડી પ્રૂફનો ઉપયોગ કરીને 25 જેટલા મોબાઈલ કનેક્શન સક્રિય કરી દીધા હતા. આ ઘટસ્ફોટ બાદ સરકારે તાત્કાલિક તે એજન્ટને બ્લેકલિસ્ટ કરી દીધો અને શંકાસ્પદ નંબરોની ચકાસણી કરીને તેને બ્લોક કરી દીધા. આ જ કારણ છે કે સરકાર હવે નાગરિકોને પોતાના નામે ચાલતા તમામ મોબાઈલ કનેક્શનની માહિતી સતત ચકાસતા રહેવાની અપીલ કરી રહી છે.
બીજા કોઈને સિમ કાર્ડ આપવું કે ભાડે આપવું કેમ જોખમી છે?
જો તમારા નામે કોઈ સિમ કાર્ડ છે અને તમે તે તમારા મિત્ર, સંબંધી કે અન્ય કોઈ અજાણી વ્યક્તિને ઉપયોગ માટે આપ્યું છે, તો આ મામલો માત્ર “સિમ શેરિંગ” પૂરતો મર્યાદિત નથી રહેતો.
ટેલિકોમ વિભાગે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે કોઈએ પણ પોતાના નામના સિમ કાર્ડ અન્ય વ્યક્તિને આપવા, ટ્રાન્સફર કરવા, વેચવા, ભાડે આપવા અથવા સાયબર ફ્રોડ જેવા ગુનાઓ માટે તેનો ઉપયોગ થવા દેવો નહીં. જો તમારા નામે રહેલું સિમ કાર્ડ કોઈ અન્ય વ્યક્તિ પાસે છે અને જો તેના દ્વારા કોઈ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ થાય છે, તો કાનૂની મુશ્કેલીમાં તમે ફસાઈ શકો છો. તેથી, સુરક્ષા ખાતર એ જ યોગ્ય રહેશે કે જો કોઈ નંબરનો ઉપયોગ તમે ખુદ ન કરતા હોવ, તો તેને તરત જ બંધ કરાવી દો અથવા તમારા નામેથી હટાવી દો.
IMEI નંબર સાથે ચેડા કરવા પણ છે મોટો ગુનો
ટેલિકોમ વિભાગની આ કડક ચેતવણી માત્ર સિમ કાર્ડ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ મોબાઈલ ફોનના IMEI નંબરમાં થતી છેડછાડ સામે પણ કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે. IMEI એ દરેક મોબાઈલ ફોનનો એક અનન્ય (Unique) ઓળખ નંબર હોય છે.
સરકારે લોકોને ચેતવણી આપી છે કે એવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળવું જોઈએ જેના IMEI નંબરમાં કોઈ પ્રકારે ફેરફાર કે છેડછાડ કરવામાં આવી હોય. આ ઉપરાંત, કોલિંગ લાઇન આઈડેન્ટિટી (CLI) અથવા અન્ય ટેલિકોમ ઓળખ નંબરો બદલતી એપ્સ, વેબસાઇટ્સ અને સિમ બોક્સ જેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવા સામે પણ સખત મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે.
તમારા નામે કેટલા સિમ કાર્ડ છે? આ રીતે કરો ઘરે બેઠા તપાસ
આ તમામ જોખમોથી બચવા માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગલું એ છે કે તમારા નામે કેટલા મોબાઈલ નંબરો ચાલુ છે તેની નિયમિત તપાસ કરવી. આ માટે ભારત સરકારના અધિકૃત ‘સંચાર સાથી’ (Sanchar Saathi) પ્લેટફોર્મની મદદ લઈ શકો છો.
કેવી રીતે તપાસ કરવી?
સૌપ્રથમ ‘સંચાર સાathi’ની વેબસાઈટ પર જાઓ.
ત્યાં ‘Know Your Mobile Connections’ (TAFCOP) નામના વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
તમારો મોબાઈલ નંબર અને કેપ્ચા કોડ નાખીને ઓટીપી (OTP) વેરિફાઈ કરો.
તમારા નામે નોંધાયેલા તમામ નંબરોની યાદી સ્ક્રીન પર આવી જશે.
જો તેમાં કોઈ એવો નંબર હોય જે તમે ઓળખતા નથી અથવા ઉપયોગ કરતા નથી, તો તમે તરત જ તેની ઓનલાઈન જ ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો અને તેને બ્લોક કરાવી શકો છો.
