ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોન કેમ ગરમ થાય છે? કવર અને બેટરી વચ્ચેનો આ સંબંધ જાણી લો
આજકાલ સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો અવિભાજ્ય અંગ બની ગયા છે. આપણે આપણા મોંઘા ફોનને સ્ક્રેચ અને તૂટવાથી બચાવવા માટે મજબૂત અને મોંઘા કવર (Case) નો ઉપયોગ કરીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે ચાર્જિંગ દરમિયાન તમારો ફોન અપેક્ષા કરતા વધુ ગરમ કેમ થઈ જાય છે? ઘણા યૂઝર્સના મનમાં સવાલ થાય છે કે શું કવર લગાવીને ફોન ચાર્જ કરવો બેટરીના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે?
બેટરી સ્માર્ટફોનનો એવો ભાગ છે જે ધીમે ધીમે ખરાબ થાય છે, અને આપણને તેનો અહેસાસ ત્યારે થાય છે જ્યારે બેટરી બેકઅપ ઘટી જાય છે. ચાલો જાણીએ કે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી આ બાબતે શું કહે છે.
ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોન ગરમ કેમ થાય છે?
જ્યારે તમે તમારા ફોનને ચાર્જર સાથે કનેક્ટ કરો છો, ત્યારે વીજળીની ઉર્જા બેટરીની અંદર રાસાયણિક ફેરફારો કરે છે. ભૌતિક વિજ્ઞાનના નિયમ મુજબ, ઉર્જાના આ ટ્રાન્સફર દરમિયાન કેટલીક ઉર્જા ‘ગરમી’ (Heat) સ્વરૂપે બહાર નીકળે છે.
આજકાલના સ્માર્ટફોનમાં લિથિયમ-આયન બેટરી હોય છે, જે ચાર્જિંગ દરમિયાન ગરમી પેદા કરે જ છે. સ્માર્ટફોનને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે કે તે આ ગરમીને તેની બોડી દ્વારા બહાર કાઢી શકે. જો ફોનનું તાપમાન એક ચોક્કસ મર્યાદાથી ઉપર જાય, તો ફોનનું સોફ્ટવેર જાતે જ ચાર્જિંગની સ્પીડ ઓછી કરી દે છે જેથી હાર્ડવેર સુરક્ષિત રહે.
ફોન કવરની ચાર્જિંગ પર શું અસર પડે છે?
ફોન પર કવર લગાવીને ચાર્જ કરવાની અસર કવરની જાડાઈ અને તેની સામગ્રી (Material) પર નિર્ભર કરે છે:
1. પાતળા કવર (Silicon/TPU/Clear Case):
જો તમે સાધારણ સિલિકોન કે પાતળા પ્લાસ્ટિક કવરનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, તો તે ચાર્જિંગ દરમિયાન બહુ મોટો તફાવત પાડતા નથી. આ કવર ગરમીને થોડી રોકે છે ખરી, પણ એટલી નહીં કે ફોનને નુકસાન પહોંચે. સામાન્ય ચાર્જિંગમાં આ કવર સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.
2. જાડા અને રગ્ડ કવર (Rugged/Wallet/Leather Case):
સમસ્યા અહીંથી શરૂ થાય છે. રગ્ડ કવર કે વોલેટ ટાઇપ કેસ ફોનને પડવાથી તો બચાવે છે, પરંતુ તે ગરમી માટે ‘ઇન્સ્યુલેટર’ (અવાહક) નું કામ કરે છે. તે ફોનમાંથી નીકળતી ગરમીને અંદર જ કેદ કરી લે છે. જ્યારે ગરમી બહાર નથી નીકળી શકતી, ત્યારે બેટરીનું તાપમાન વધે છે, જે લાંબા ગાળે બેટરીનું આયુષ્ય (Battery Life Cycle) ઘટાડી શકે છે.
શું દરેક વખતે કવર ઉતારવું જરૂરી છે?
શું દરેક વખતે કવર ઉતારવું જરૂરી છે?તેનો સીધો જવાબ છે— ના. દરેક વખતે કવર ઉતારવું વ્યવહારુ (Practical) નથી. પરંતુ કેટલીક ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં કવર હટાવી દેવું જ હિતાવહ છે:
-
ફાસ્ટ ચાર્જિંગ સમયે: જો તમે 65W, 80W કે તેથી વધુ ક્ષમતાવાળા ફાસ્ટ ચાર્જરનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ, તો ફોન ખૂબ ઝડપથી ગરમ થાય છે. આવા સમયે કવર હટાવવું ફાયદાકારક છે.
-
ગેમિંગ દરમિયાન: જો તમે ફોનને ચાર્જ પર રાખીને ગેમ રમી રહ્યા હોવ, તો પ્રોસેસર અને બેટરી બંને ગરમી પેદા કરે છે. કવર હોવાને કારણે આ હીટ બહાર નીકળી શકતી નથી.
-
ગરમ વાતાવરણમાં: જો તમે એવી જગ્યાએ હોવ જ્યાં પહેલેથી જ ગરમી વધુ હોય, તો કવર ઉતારીને ચાર્જ કરવાથી બેટરી ફૂલવા કે ફાટવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.
બેટરીને સુરક્ષિત રાખવા માટે જરૂરી ટિપ્સ
-
ઓરિજિનલ ચાર્જરનો જ ઉપયોગ: હંમેશા ફોન સાથે આવેલા અથવા બ્રાન્ડેડ ચાર્જરનો જ ઉપયોગ કરો. લોકલ ચાર્જર વોલ્ટેજ કંટ્રોલ કરી શકતા નથી, જેનાથી ફોન વધુ ગરમ થાય છે.
-
સમતલ સપાટી પર ચાર્જ કરો: ફોનને ક્યારેય તકિયા, સોફા કે પલંગ પર રાખીને ચાર્જ ન કરો. આ વસ્તુઓ ગરમીને શોષી લે છે અને ફોનને વધુ ગરમ કરે છે. તેને હંમેશા ટેબલ જેવી સખત અને ઠંડી સપાટી પર રાખો.
-
80-20 નો નિયમ: પ્રયાસ કરો કે બેટરી 20% થી નીચે ન જાય અને 80-85% સુધી ચાર્જ થાય એટલે પ્લગ કાઢી લો. આનાથી બેટરી પર દબાણ ઓછું પડે છે.
-
હવાની અવરજવર: ચાર્જિંગ સમયે ખાતરી કરો કે ફોનની આસપાસ હવાની અવરજવર બરાબર હોય.
નિષ્કર્ષ
ફોનને કવર લગાવીને ચાર્જ કરવો એ કોઈ ગુનો નથી, પરંતુ એ સમજવું જરૂરી છે કે ગરમી બેટરીની સૌથી મોટી દુશ્મન છે. જો તમને લાગે કે ચાર્જિંગ દરમિયાન તમારો ફોન હાથમાં પકડી ન શકાય તેટલો ગરમ થઈ રહ્યો છે, તો તરત જ કવર હટાવી દો. સાવધાની જ તમારા મોંઘા સ્માર્ટફોનના લાંબા આયુષ્યની ચાવી છે.
