વાઈલ્ડલાઈફ એક્ટ હેઠળ સ્ટાર ટોર્ટોઇઝ પર સખત પ્રતિબંધ: નાગરિકોને જાગૃતિનો સંદેશ
તાજેતરમાં સ્ટાર ટોર્ટોઇઝ, જેને સામાન્ય ભાષામાં સૂરજ કાચબા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેના ગેરકાયદેસર વેપારના વધતા કેસો ફરી એક વખત ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. લોકો ફેંગશૂઈ, વાસ્તુ અથવા અંધશ્રદ્ધાના આધાર પર આ કાચબાને ઘરમાં રાખવાનું પસંદ કરે છે, પરંતુ મોટાભાગના લોકોને એ ખબર નથી રહેતી કે આ પ્રાણી વાઈલ્ડલાઈફ પ્રોટેક્શન એક્ટ, 1972ના શેડ્યુલ–1માં સમાવિષ્ટ છે. આ કાનૂની શ્રેણીમાં આવેલા પ્રાણીઓનું રક્ષણ વાઘ અને સિંહ જેટલા જ સ્તરે થાય છે, અને તેમને રાખવું, વેચવું કે ખરીદવું કડક રીતે પ્રતિબંધિત છે.
ગેરકાયદેસર વેચાણ કરનારાઓ સામે શેડ્યુલ–1 હેઠળ ગુના
વનવિભાગના અધિકારી યુવરાજસિંહ ઝાલા જણાવે છે કે થોડા સમય પહેલા શહેરમાં કાચબા વેચતા કેટલાક લોકોને પકડી પાડી કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. શેડ્યુલ–1 હેઠળનો ગુનો બિનજામીનપાત્ર છે અને આ પ્રકારના કેસોમાં આરોપીને સરળતાથી જામીન મળતા નથી. અદાલત 3 થી 7 વર્ષની સજા અને 1 લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ ફટકારી શકે છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ કુદરતી પર્યાવરણમાં જ આ પ્રાણી યોગ્ય રીતે જીવતું હોવાથી તેને ઘરમાં રાખવું તેની તંદુરસ્તી માટે પણ હાનિકારક છે.
કાચબા મળી આવે તો તરત વનવિભાગને જાણ કરવાની વિનંતી
વનવિભાગે સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે આ પ્રકારનો કાચબો હોય અથવા ક્યાંય મળી આવે તો તરત વિભાગને જાણ કરવી જોઈએ. અધિકારીઓ કાચબાને રેસ્ક્યુ કરીને ફરી તેની કુદરતી વસાહતમાં મુક્ત કરે છે જેથી તે સુરક્ષિત રીતે જીવતો રહે. અનેક લોકો અજાણતા આ પ્રાણીને ‘લકી’ અથવા ‘વાસ્તુ માટે ઉપયોગી’ માનીને ઘરમાં રાખે છે, પરંતુ આ માન્યતાએ વન્યજીવોના સંરક્ષણને નુકસાન પહોંચાડે છે.
જાગૃતિ અભિયાનની તૈયારી, નાગરિકોને સહયોગની અપીલ
ગેરકાયદેસર વેપાર સામે નિયંત્રણ મેળવવા વનવિભાગ જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવાની તૈયારીમાં છે. નાગરિકોને આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે કે તેઓ કોઈપણ સ્થળે સ્ટાર ટોર્ટોઇઝનો વેપાર, ખરીદી કે પાલન થતું જોતા જ તરત નજીકના વનવિભાગને જાણ કરે. કુદરતી પ્રાણીસંપત્તિનું રક્ષણ દરેક નાગરિકનું કર્તવ્ય છે અને કાયદાનું પાલન કરીને જ પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવી શકીએ. અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે ગેરસમજના આધારે કોઈપણ પ્રકારનું વન્યજીવ ઘરમાં રાખવું જોખમી અને દંડનીય કૃત્ય છે.
